వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनं हितम् ।
यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान् ॥ १.११.१ ॥
రాజేంద్రా, మళ్ళీ నా హితవచనాన్ని వినండి; ఆ బుద్ధిమంతుడైన దేవశ్రేష్ఠుడు చెప్పినట్లుగా.
1.11.2
इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः ।
नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्यप्रतिश्रवः ॥ १.११.२ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశంలో అత్యంత ధార్మికుడైన దశరథుడనే పేరుగల రాజు జన్మిస్తాడు; శ్రీమంతుడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు.
1.11.3
अङ्गराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति ।
कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति ॥ १.११.३ ॥
ఆ రాజుకు అంగరాజుతో స్నేహం కలుగుతుంది; అతనికి మహాభాగ్యవతి అయిన శాంత అనే కుమార్తె ఉంటుంది.
1.11.4
पुत्रस्त्वङ्गस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः ।
तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः ॥ १.११.४ ॥
అంగరాజు కుమారుడు రోమపాదుడని ప్రసిద్ధుడు; ఆ మహాయశస్వి అయిన దశరథ రాజు అతని వద్దకు వెళ్తాడు.
1.11.5
अनपत्योऽस्मि धर्मात्मञ्छान्ताभर्ता मम क्रतुम् ।
आहरेत त्वयाज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.११.५ ॥
ధర్మాత్మా, నాకు సంతానం లేదు; నీ ఆజ్ఞతో శాంత భర్త వంశ సంతానం కోసం నాకు యజ్ఞం చేయాలి.
1.11.6
श्रुत्वा राज्ञोऽथ तद् वाक्यं मनसा स विचिन्त्य च ।
प्रदास्यते पुत्रवन्तं शान्ता भर्तारमात्मवान् ॥ १.११.६ ॥
రాజు ఆ మాటను విని మనసులో ఆలోచించి, ఆత్మసంయమి అయిన అతడు శాంతను ఆమె భర్తతో, సంతానం కలిగించే వానితో, పంపుతాడు.
1.11.7
प्रतिगृह्य च तं विप्रं स राजा विगतज्वरः ।
आहरिष्यति तं यज्ञं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १.११.७ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడిని స్వీకరించి, చింత లేని ఆ రాజు సంతోషించిన మనస్సుతో ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తాడు.
1.11.8
तं च राजा दशरथो यशस्कामः कृताञ्जलिः ।
ऋष्यशृङ्गं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित् ॥ १.११.८ ॥
కీర్తిని కోరే, ధర్మం తెలిసిన రాజు దశరథుడు చేతులు జోడించి, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఋష్యశృంగుని ఆహ్వానిస్తాడు.
1.11.9
यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वरः ।
लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद् विशाम्पतिः ॥ १.११.९ ॥
యజ్ఞం కోసం, సంతానం కోసం, స్వర్గం కోసం — ఆ నరేశ్వరుడు, ప్రజాపతి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుని నుండి ఆ కోరికను పొందుతాడు.
1.11.10
पुत्राश्चास्य भविष्यन्ति चत्वारोऽमितविक्रमाः ।
वंशप्रतिष्ठानकराः सर्वभूतेषु विश्रुताः ॥ १.११.१० ॥
అతనికి అమితపరాక్రమశాలులైన నలుగురు కుమారులు కలుగుతారు; వారు వంశాన్ని నిలబెట్టేవారై, సర్వప్రాణులలో ప్రసిద్ధులవుతారు.
1.11.11
एवं स देवप्रवरः पूर्वं कथितवान् कथाम् ।
सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः ॥ १.११.११ ॥
ఇలా ఆ దేవశ్రేష్ఠుడు, భగవంతుడు, ప్రభువైన సనత్కుమారుడు పూర్వం దేవయుగంలో ఈ కథను చెప్పాడు.
1.11.12
स त्वं पुरुषशार्दूल समानय सुसत्कृतम् ।
स्वयमेव महाराज गत्वा सबलवाहनः ॥ १.११.१२ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, మహారాజా! నీవే స్వయంగా సేనా వాహనాలతో వెళ్లి, ఆయనను గౌరవపూర్వకంగా తీసుకురా.
1.11.13
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत् ।
अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च ॥ १.११.१३ ॥
సుమంత్రుని మాటలు విని దశరథుడు సంతోషించెను. వసిష్ఠునితో ఆలోచించి, సారథి మాటలను పరిశీలించి.
1.11.14
सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः ।
वनानि सरितश्चैव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः ॥ १.११.१४ ॥
అంతఃపురంతో, మంత్రులతో కలిసి ఆ బ్రాహ్మణుడు ఉన్నచోటికి బయలుదేరెను. అడవులను, నదులను నెమ్మదిగా దాటుతూ.
1.11.15
अभिचक्राम तं देशं यत्र वै मुनिपुङ्गवः ।
आसाद्य तं द्विजश्रेष्ठं रोमपादसमीपगम् ॥ १.११.१५ ॥
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు ఉన్న ప్రదేశానికి వెళ్లెను. రోమపాదుని సమీపానికి వెళ్లిన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుని చేరి.
1.11.16
ऋषिपुत्रं ददर्शाथो दीप्यमानमिवानलम् ।
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः ॥ १.११.१६ ॥
అప్పుడు ప్రకాశించే అగ్నివలె ఉన్న ఋషిపుత్రుని చూసెను. అనంతరం రాజు తగిన రీతిలో, విశేషంగా సత్కరించెను.
1.11.17
सखित्वात्तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते ॥ १.११.१७ ॥
ఆ రాజుతో ఉన్న స్నేహం కారణంగా, ఆనందించిన మనసుతో రోమపాదుడు బుద్ధిమంతుడైన ఋషిపుత్రునికి ఇలా తెలిపెను.
1.11.18
सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत् ।
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः ॥ १.११.१८ ॥
స్నేహం, బంధుత్వం కారణంగా అప్పుడు అతడు కూడా అతనిని గౌరవించెను. ఈ విధంగా అతని చేత బాగా సత్కరించబడి, ఆ నరశ్రేష్ఠుడు అతనితో కలిసి నివసించెను.
1.11.19
सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत् ।
शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते ॥ १.११.१९ ॥
ఏడెనిమిది రోజులు గడిచాక రాజు మరొక రాజుతో ఇలా అన్నాడు: రాజా, నీ కుమార్తె శాంతా భర్తతో కలిసి సుఖంగా ఉంది, ఓ ప్రజాపతీ.
1.11.20
मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम् ।
तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमतः ॥ १.११.२० ॥
నా నగరానికి అతడు రావాలి, ఎందుకంటే ఒక గొప్ప కార్యం సమీపంలో ఉంది. 'అలాగే కానివ్వు' అని రాజు ఆ బుద్ధిమంతుని ప్రయాణానికి అంగీకరించాడు.
1.11.21
उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया ।
ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा ॥ १.११.२१ ॥
అతడు బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నీ భార్యతో కలిసి వెళ్లు.' అప్పుడు ఋషిపుత్రుడు అంగీకరించి, 'అలాగే' అని రాజుతో అన్నాడు.
1.11.22
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया ।
तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा ॥ १.११.२२ ॥
రాజు అనుమతి పొంది అతడు భార్యతో కలిసి వెళ్లాడు. వారిద్దరూ పరస్పరం చేతులు జోడించి, ప్రేమతో ఛాతీకి హత్తుకున్నారు.
1.11.23
ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान् ।
ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः ॥ १.११.२३ ॥
దశరథుడు, వీర్యవంతుడైన రోమపాదుడు ఇద్దరూ సంతోషించారు. తరువాత మిత్రుని వద్ద వీడ్కోలు తీసుకొని రఘునందనుడు బయలుదేరాడు.
1.11.24
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः ।
क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम् ॥ १.११.२४ ॥
అతడు పౌరులకు వేగంగా వెళ్లే దూతలను పంపాడు. 'నగరమంతా త్వరగా చక్కగా అలంకరించబడాలి.'
1.11.25
धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम् ।
ततः प्रहृष्टाः पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम् ॥ १.११.२५ ॥
ధూపంతో సువాసన పరచి, నీటితో చల్లి, బాగా ఊడ్చి, పతాకలతో అలంకరించారు. రాజు వస్తున్నాడని విని పౌరులు ఎంతో సంతోషించారు.
1.11.26
तथा चक्रुश्च तत् सर्वं राज्ञा यत् प्रेषितं तदा ।
ततः स्वलंकृतं राजा नगरं प्रविवेश ह ॥ १.११.२६ ॥
రాజు ఆజ్ఞాపించినదంతా వారు అలాగే చేశారు. అప్పుడు చక్కగా అలంకరించిన నగరంలోకి రాజు ప్రవేశించాడు.
1.11.27
शङ्खदुन्दुभिनिर्ह्रादैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम् ।
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा वै नागरा द्विजम् ॥ १.११.२७ ॥
శంఖ దుందుభుల ధ్వనులతో ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడిని ముందుంచి. అప్పుడు నగరవాసులందరూ ఆ బ్రాహ్మణుని చూసి ఎంతో సంతోషించారు.
1.11.28
प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा ।
यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम् ॥ १.११.२८ ॥
ఇంద్రుని వంటి కర్మలు గల నరేంద్రుని చేత ఆదరంతో లోపలికి తీసుకురాబడుతూ — స్వర్గంలో సహస్రాక్షుడైన సురేంద్రుడు కాశ్యపుని సత్కరించినట్లు.
1.11.29
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा तु शास्त्रतः ।
कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात् ॥ १.११.२९ ॥
అతన్ని అంతఃపురానికి తీసుకెళ్లి, శాస్త్రానుసారంగా పూజించి, ఆ రాజు ఆయనను మోసుకు తీసుకురావడం వల్ల తాను కృతార్థుడైనట్లు భావించాడు.
1.11.30
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम् ।
सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन् ॥ १.११.३० ॥
అంతఃపురాలన్నీ వచ్చిన శాంతను, భర్తతో కూడిన విశాలాక్షిని చూసి, ప్రేమతో ఆనందాన్ని పొందాయి.
1.11.31
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः ।
उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा ॥ १.११.३१ ॥
అందరిచేతా, ముఖ్యంగా రాజుచేతా గౌరవించబడి, ఆమె అక్కడ బ్రాహ్మణులతో కలిసి కొంతకాలం సుఖంగా నివసించింది.