ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनं हितम् ।
यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान् ॥ १.११.१ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಕೇಳು; ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದಂತೆ.
1.11.2
इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः ।
नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्यप्रतिश्रवः ॥ १.११.२ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ದಶರಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜನು ಜನಿಸುವನು; ಶ್ರೀಮಂತನು, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನು.
1.11.3
अङ्गराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति ।
कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति ॥ १.११.३ ॥
ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಅಂಗರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವುಂಟಾಗುವುದು; ಅವನಿಗೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಶಾಂತಾ ಎಂಬ ಮಗಳಿರುವಳು.
1.11.4
पुत्रस्त्वङ्गस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः ।
तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः ॥ १.११.४ ॥
ಅಂಗರಾಜನ ಮಗನು ರೋಮಪಾದ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು; ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ದಶರಥ ರಾಜನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವನು.
1.11.5
अनपत्योऽस्मि धर्मात्मञ्छान्ताभर्ता मम क्रतुम् ।
आहरेत त्वयाज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.११.५ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ, ನನಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಶಾಂತಾಳ ಪತಿ ವಂಶದ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲಿ.
1.11.6
श्रुत्वा राज्ञोऽथ तद् वाक्यं मनसा स विचिन्त्य च ।
प्रदास्यते पुत्रवन्तं शान्ता भर्तारमात्मवान् ॥ १.११.६ ॥
ರಾಜನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಅವನು ಶಾಂತೆಯನ್ನು ಅವಳ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಪುತ್ರವಂತನಾದವನೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವನು.
1.11.7
प्रतिगृह्य च तं विप्रं स राजा विगतज्वरः ।
आहरिष्यति तं यज्ञं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १.११.७ ॥
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದ ಆ ರಾಜನು ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವನು.
1.11.8
तं च राजा दशरथो यशस्कामः कृताञ्जलिः ।
ऋष्यशृङ्गं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित् ॥ १.११.८ ॥
ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ರಾಜ ದಶರಥನು ಕೈಮುಗಿದು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವನು.
1.11.9
यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वरः ।
लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद् विशाम्पतिः ॥ १.११.९ ॥
ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ, ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ — ಆ ನರೇಶ್ವರ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ ಆ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
1.11.10
पुत्राश्चास्य भविष्यन्ति चत्वारोऽमितविक्रमाः ।
वंशप्रतिष्ठानकराः सर्वभूतेषु विश्रुताः ॥ १.११.१० ॥
ಅವನಿಗೆ ಅಮಿತ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರು ಆಗುವರು; ಅವರು ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾಗುವರು.
1.11.11
एवं स देवप्रवरः पूर्वं कथितवान् कथाम् ।
सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः ॥ १.११.११ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಭಗವಂತ, ಪ್ರಭುವಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹಿಂದೆ ದೇವಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು.
1.11.12
स त्वं पुरुषशार्दूल समानय सुसत्कृतम् ।
स्वयमेव महाराज गत्वा सबलवाहनः ॥ १.११.१२ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಹಾರಾಜನೇ! ನೀನೇ ಸ್ವತಃ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆತಾ.
1.11.13
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत् ।
अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च ॥ १.११.१३ ॥
ಸುಮಂತ್ರನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ದಶರಥನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ವಸಿಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಸಾರಥಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ.
1.11.14
सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः ।
वनानि सरितश्चैव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः ॥ १.११.१४ ॥
ಅಂತಃಪುರದವರೊಂದಿಗೆ, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಕಾಡುಗಳನ್ನೂ ನದಿಗಳನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾ.
1.11.15
अभिचक्राम तं देशं यत्र वै मुनिपुङ्गवः ।
आसाद्य तं द्विजश्रेष्ठं रोमपादसमीपगम् ॥ १.११.१५ ॥
ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ರೋಮಪಾದನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ತಲುಪಿ.
1.11.16
ऋषिपुत्रं ददर्शाथो दीप्यमानमिवानलम् ।
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः ॥ १.११.१६ ॥
ಆಗ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ನಂತರ ರಾಜನು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
1.11.17
सखित्वात्तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते ॥ १.११.१७ ॥
ರಾಜನೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸಂತೋಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ರೋಮಪಾದನು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಋಷಿಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.11.18
सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत् ।
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः ॥ १.११.१८ ॥
ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗ ಅವನೂ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಅವನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದನು.
1.11.19
सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत् ।
शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते ॥ १.११.१९ ॥
ಏಳೆಂಟು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ರಾಜನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅರಸನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗಳು ಶಾಂತಾ ಪತಿಯೊಡನೆ ಸುಖದಿಂದಿದ್ದಾಳೆ, ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ.
1.11.20
मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम् ।
तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमतः ॥ १.११.२० ॥
ನನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಅವನು ಬರಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ. 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ರಾಜನು ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
1.11.21
उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया ।
ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा ॥ १.११.२१ ॥
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಡನೆ ಹೋಗು.' ಆಗ ಋಷಿಪುತ್ರನು ಒಪ್ಪಿ, 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.11.22
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया ।
तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा ॥ १.११.२२ ॥
ರಾಜನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವನು ಹೆಂಡತಿಯೊಡನೆ ಹೊರಟನು. ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಕೈಮುಗಿದು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎದೆಗೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
1.11.23
ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान् ।
ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः ॥ १.११.२३ ॥
ದಶರಥ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವಂತ ರೋಮಪಾದ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಬಳಿಕ ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ರಘುನಂದನನು ಹೊರಟನು.
1.11.24
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः ।
क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम् ॥ १.११.२४ ॥
ಅವನು ನಗರವಾಸಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. 'ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಿ.'
1.11.25
धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम् ।
ततः प्रहृष्टाः पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम् ॥ १.११.२५ ॥
ಧೂಪದಿಂದ ಸುವಾಸಿತವಾಗಿ, ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗುಡಿಸಿ ಒರೆಸಿ, ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಪುರವಾಸಿಗಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
1.11.26
तथा चक्रुश्च तत् सर्वं राज्ञा यत् प्रेषितं तदा ।
ततः स्वलंकृतं राजा नगरं प्रविवेश ह ॥ १.११.२६ ॥
ರಾಜನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ನಗರಕ್ಕೆ ರಾಜ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
1.11.27
शङ्खदुन्दुभिनिर्ह्रादैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम् ।
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा वै नागरा द्विजम् ॥ १.११.२७ ॥
ಶಂಖ-ದುಂದುಭಿಗಳ ನಿನಾದದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಪುರವಾಸಿಗಳು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
1.11.28
प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा ।
यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम् ॥ १.११.२८ ॥
ಇಂದ್ರನಂತಹ ಕರ್ಮಗಳುಳ್ಳ ನರೇಂದ್ರನಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಒಳಗೆ ಕರೆತರಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ — ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಸುರೇಂದ್ರನು ಕಶ್ಯಪನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುವಂತೆ.
1.11.29
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा तु शास्त्रतः ।
कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात् ॥ १.११.२९ ॥
ಅವನನ್ನು ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದ ಕಾರಣ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ಕೃತಕೃತ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.
1.11.30
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम् ।
सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन् ॥ १.११.३० ॥
ಎಲ್ಲ ಅಂತಃಪುರದವರೂ ಬಂದಿದ್ದ ಶಾಂತಳನ್ನು, ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಳಾದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆನಂದಿಸಿದರು.
1.11.31
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः ।
उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा ॥ १.११.३१ ॥
ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಾಗಿ, ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಕಾಲ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದಳು.