Vālmīki Rāmāyaṇa · Sarga 1.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.12.1
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ १.१२.१ ॥
Then, after many days, when a most delightful spring had arrived, the king's mind turned to performing a sacrifice.
1.12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.१२.२ ॥
Then, bowing his head before that brahmin who resembled a god, the king chose him as priest for the sacrifice and for the continuance of the lineage.
1.12.3
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.१२.३ ॥
"So be it," he said to the king, lord of the earth. "Let the materials for your sacrifice be gathered, and let the horse be set free."
1.12.4
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान् ॥ १.१२.४ ॥
"Let a sacrificial ground be prepared on the northern bank of the Sarayū." Then the king addressed these words to the brahmins, masters of the Vedas.
1.12.5
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ॥ १.१२.५ ॥
"Sumantra, quickly summon the officiating priests who know the Veda: Suyajña, Vāmadeva, Jābāli, and Kāśyapa."
1.12.6
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ॥ १.१२.६ ॥
and also the household priest Vasiṣṭha, and the other excellent twice-born. Then Sumantra, swift of stride, went quickly and —
1.12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ १.१२.७ ॥
He had all of them brought, all who had gone to the far shore of the Vedas. Having honoured them, the righteous king Daśaratha then spoke.
1.12.8
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ॥ १.१२.८ ॥
He spoke gentle words, fitting and joined with dharma and purpose: "Indeed, for me, tormented for the sake of a son, there is no happiness."
1.12.9
पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥ १.१२.९ ॥
"For a son, I intend to perform the horse sacrifice; that is my resolve. Therefore I wish to sacrifice by means of the horse-sacrifice rite."
1.12.10
ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥ १.१२.१० ॥
"By the power of the sages' sons I shall also obtain my desires." Then the brahmins applauded his words, saying, "Well said!"
1.12.11
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥ १.१२.११ ॥
Vasiṣṭha and all of them, with Ṛṣyaśṛṅga at their head, then replied to the king, hearing the words that had come from the king's mouth.
1.12.12
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.१२.१२ ॥
"Let the materials for your sacrifice be gathered, and let the horse be released. On the northern bank of the Sarayū, let the sacrificial ground be prepared."
1.12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ १.१२.१३ ॥
In every way you will obtain four sons of immeasurable valour, for this righteous intention of yours has arisen for the sake of sons.
1.12.14
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ १.१२.१४ ॥
Then the king, pleased on hearing the words of the twice-born sage, spoke these auspicious words to his ministers with joy.
1.12.15
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ १.१२.१५ ॥
At the word of my teachers, let the materials for my sacrifice be gathered quickly, and let the horse, guarded by capable men, be released together with its priest.
1.12.16
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.१२.१६ ॥
On the northern bank of the Sarayū let the sacrificial ground be prepared, and let the rites of appeasement be duly performed according to the prescribed rule.
1.12.17
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ॥ १.१२.१७ ॥
This sacrifice can be performed even by any king, but in this supreme sacrifice there must be no grievous fault.
1.12.18
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ १.१२.१८ ॥
These learned brahma-rakshasas are always seeking a flaw; the performer of a sacrifice lacking proper rule is destroyed at once.
1.12.19
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ १.१२.१९ ॥
So that this sacrifice of mine may be completed according to rule, capable men, make arrangements here for these undertakings.
1.12.20
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ १.१२.२० ॥
Saying 'So be it,' all the ministers honored that word of the lord of kings and did as they were commanded.
1.12.21
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.१२.२१ ॥
Then those twice-born sages praised the knower of dharma, the bull among kings; having been dismissed, they all went back the way they had come.
1.12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥ १.१२.२२ ॥
When those brahmins had gone, the great-minded lord of men dismissed the ministers and entered his own palace.