વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.12.1
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ १.१२.१ ॥
ઘણા દિવસો પછી, કોઈ અતિ સુંદર વસંત ઋતુ આવતાં રાજાના મનમાં યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છા થઈ.
1.12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.१२.२ ॥
પછી દેવ સમાન તે બ્રાહ્મણને મસ્તક નમાવીને પ્રણામ કરી, યજ્ઞ માટે અને કુળની સંતતિ માટે રાજાએ તેમને પુરોહિત તરીકે વર્યા.
1.12.3
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.१२.३ ॥
"તથાસ્તુ" કહીને તેમણે તે ભૂપતિને કહ્યું, "તમારી યજ્ઞસામગ્રી એકઠી કરવામાં આવે, અને ઘોડો છોડવામાં આવે."
1.12.4
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान् ॥ १.१२.४ ॥
"સરયૂ નદીના ઉત્તર કિનારે યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરવામાં આવે." પછી રાજાએ વેદપારંગત બ્રાહ્મણોને આ વચનો કહ્યાં.
1.12.5
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ॥ १.१२.५ ॥
"સુમંત્ર, વેદજ્ઞ ઋત્વિજોને ઝડપથી બોલાવો — સુયજ્ઞ, વામદેવ, જાબાલિ અને કાશ્યપને."
1.12.6
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ॥ १.१२.६ ॥
પુરોહિત વસિષ્ઠને અને બીજા શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને પણ. પછી ઝડપી ચાલવાળા સુમંત્ર ઝડપથી જઈને —
1.12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ १.१२.७ ॥
તેણે વેદોમાં પારંગત એવા સૌને બોલાવડાવ્યા. તેમનો સત્કાર કર્યા પછી ધર્માત્મા રાજા દશરથે ત્યારે કહ્યું.
1.12.8
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ॥ १.१२.८ ॥
ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત, યોગ્ય, મધુર વચન તેણે કહ્યાં: "પુત્ર માટે સંતાપ કરતા મને ખરેખર સુખ નથી."
1.12.9
पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥ १.१२.९ ॥
"પુત્ર માટે અશ્વમેધ યજ્ઞ કરીશ એવો મારો સંકલ્પ છે. તેથી અશ્વમેધ કર્મ વડે યજ્ઞ કરવા હું ઇચ્છું છું."
1.12.10
ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥ १.१२.१० ॥
"ઋષિપુત્રોના પ્રભાવથી મારી કામનાઓ પણ હું પ્રાપ્ત કરીશ." ત્યારે બ્રાહ્મણોએ તેના વચનની "સાધુ" કહીને પ્રશંસા કરી.
1.12.11
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥ १.१२.११ ॥
વસિષ્ઠ જેમાં મુખ્ય હતા તે સૌ અને ઋષ્યશૃંગ જેમની આગળ હતા તેઓ, રાજાના મુખેથી નીકળેલા વચન સાંભળીને ત્યારે રાજાને બોલ્યા.
1.12.12
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.१२.१२ ॥
"તમારા માટે યજ્ઞ સામગ્રી એકત્ર કરાય; ઘોડો છોડવામાં આવે. સરયૂના ઉત્તર કિનારે યજ્ઞભૂમિ રચાય."
1.12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ १.१२.१३ ॥
તને સર્વ રીતે અમિત પરાક્રમી ચાર પુત્રો પ્રાપ્ત થશે, કારણ કે પુત્ર માટે તારી આ ધાર્મિક બુદ્ધિ ઉદ્ભવી છે.
1.12.14
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ १.१२.१४ ॥
તે દ્વિજનું વચન સાંભળી રાજા પ્રસન્ન થયા અને હર્ષપૂર્વક મંત્રીઓને આ શુભ વચનો કહ્યાં.
1.12.15
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ १.१२.१५ ॥
ગુરુઓના વચન અનુસાર મારા માટે શીઘ્ર યજ્ઞસામગ્રી એકઠી કરાય; સમર્થ રક્ષકોથી સુરક્ષિત અશ્વને તેના ઉપાધ્યાય સહિત મુક્ત કરાય.
1.12.16
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.१२.१६ ॥
સરયૂના ઉત્તર તીરે યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરાય; શાંતિકર્મો કલ્પ અને વિધિ અનુસાર યથાયોગ્ય કરાય.
1.12.17
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ॥ १.१२.१७ ॥
આ યજ્ઞ સર્વ રાજાઓ પણ કરી શકે છે; પરંતુ આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞમાં કોઈ કઠોર અપરાધ ન થાય તે જોવું.
1.12.18
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ १.१२.१८ ॥
આ વિદ્વાન બ્રહ્મરાક્ષસો ખામી શોધ્યા કરે છે; વિધિહીન યજ્ઞ કરનાર તરત નાશ પામે છે.
1.12.19
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ १.१२.१९ ॥
મારો આ યજ્ઞ વિધિપૂર્વક સંપન્ન થાય તેવી, હે સમર્થ જનો, અહીંના કાર્યોની વ્યવસ્થા કરો.
1.12.20
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ १.१२.२० ॥
'તથાસ્તુ' કહીને બધા મંત્રીઓએ એ રાજાધિરાજના વચનનું માન રાખ્યું અને આજ્ઞા પ્રમાણે જ કર્યું.
1.12.21
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.१२.२१ ॥
પછી તે દ્વિજોએ ધર્મજ્ઞ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તે રાજાની સ્તુતિ કરી; અનુમતિ મેળવી બધા જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે પાછા ગયા.
1.12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥ १.१२.२२ ॥
તે બ્રાહ્મણો ગયા પછી, મહામતિ નરાધિપે મંત્રીઓને વિદાય આપી પોતાના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો.