ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.12.1
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ १.१२.१ ॥
ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ।
1.12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.१२.२ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਯੱਗ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।
1.12.3
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.१२.३ ॥
"ਤਥਾਸਤੁ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਯੱਗ-ਸਾਮਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।"
1.12.4
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान् ॥ १.१२.४ ॥
"ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਯੱਗ-ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.12.5
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ॥ १.१२.५ ॥
"ਸੁਮੰਤਰ, ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਬੁਲਾ ਲਿਆ — ਸੁਯਜ੍ਞ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲਿ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੂੰ।"
1.12.6
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ॥ १.१२.६ ॥
ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਸੁਮੰਤਰ ਛੇਤੀ ਜਾ ਕੇ —
1.12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ १.१२.७ ॥
ਉਸਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੋਲੇ।
1.12.8
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ॥ १.१२.८ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਢੁਕਵੇਂ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਉਸਨੇ ਕਹੇ: "ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਤਪਦੇ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
1.12.9
पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥ १.१२.९ ॥
"ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਕਰਮ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
1.12.10
ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥ १.१२.१० ॥
"ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਨੂੰ "ਸਾਧੂ" ਕਹਿ ਕੇ ਸਰਾਹਿਆ।
1.12.11
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥ १.१२.११ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼ਰਿੰਗ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.12.12
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.१२.१२ ॥
"ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੱਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯੱਗ-ਭੂਮੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।"
1.12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ १.१२.१३ ॥
ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਤੇਰੀ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਬੁੱਧੀ ਜਾਗੀ ਹੈ।
1.12.14
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ १.१२.१४ ॥
ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
1.12.15
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ १.१२.१५ ॥
ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੱਗ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਸਮਰੱਥ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਘੋੜਾ ਉਸ ਦੇ ਉਪਾਧਿਆਏ ਸਮੇਤ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।
1.12.16
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.१२.१६ ॥
ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਯੱਗ ਦੀ ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮ ਕਲਪ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
1.12.17
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ॥ १.१२.१७ ॥
ਇਹ ਯੱਗ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਨਾ ਹੋਵੇ।
1.12.18
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ १.१२.१८ ॥
ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਨੁਕਸ ਲੱਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਧੀਹੀਨ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.12.19
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ १.१२.१९ ॥
ਮੇਰਾ ਇਹ ਯੱਗ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਮਰੱਥ ਲੋਕੋ, ਇੱਥੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।
1.12.20
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ १.१२.२० ॥
'ਤਥਾਸਤੂ' ਆਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ।
1.12.21
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.१२.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ; ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਮੁੜ ਗਏ।
1.12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥ १.१२.२२ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਮਹਾਮਤੀ ਨਰਾਧਿਪ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।