వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.12.1
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ १.१२.१ ॥
అనేక దినాల తరువాత, ఒక అత్యంత రమణీయమైన వసంత కాలం వచ్చినప్పుడు, రాజుకు యజ్ఞం చేయాలని మనసు కలిగింది.
1.12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.१२.२ ॥
అప్పుడు దేవతా సమానుడైన ఆ బ్రాహ్మణునికి శిరసా ప్రణమిల్లి, యజ్ఞానికి, వంశ సంతానానికి కోసం ఆయనను ఋత్విక్కుగా వరించాడు.
1.12.3
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.१२.३ ॥
"అలాగే కానివ్వు" అని పలికి, ఆ భూపతికి ఆయన ఇలా చెప్పాడు: "నీకు కావలసిన యజ్ఞ సామగ్రి సమకూర్చబడాలి; గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టాలి."
1.12.4
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान् ॥ १.१२.४ ॥
"సరయూ నదికి ఉత్తర తీరంలో యజ్ఞభూమిని సిద్ధం చేయాలి." అప్పుడు రాజు వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులతో ఇలా పలికాడు.
1.12.5
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ॥ १.१२.५ ॥
"సుమంత్రా, వేదవేత్తలైన ఋత్విక్కులను త్వరగా పిలువు — సుయజ్ఞుని, వామదేవుని, జాబాలిని, కాశ్యపుని."
1.12.6
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ॥ १.१२.६ ॥
పురోహితుడైన వసిష్ఠుని, ఇతర ఉత్తమ ద్విజులను కూడా. అప్పుడు వేగంగా నడిచే సుమంత్రుడు త్వరగా వెళ్ళి —
1.12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ १.१२.७ ॥
అతడు వేదపారంగతులైన వారందరినీ రప్పించాడు. వారిని గౌరవించిన తరువాత ధర్మాత్ముడైన రాజు దశరథుడు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
1.12.8
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ॥ १.१२.८ ॥
ధర్మార్థయుక్తమైన, తగిన, మృదువైన మాటలను అతడు పలికాడు: "కుమారుని కోసం బాధపడుతున్న నాకు నిజంగా సుఖం లేదు."
1.12.9
पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥ १.१२.९ ॥
"కుమారుని కోసం అశ్వమేధ యాగం చేయాలని నా సంకల్పం. అందుచేత అశ్వమేధ కర్మద్వారా యాగం చేయాలనుకుంటున్నాను."
1.12.10
ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥ १.१२.१० ॥
"ఋషిపుత్రుల ప్రభావం వల్ల నా కోరికలను నేను కూడా పొందగలను." అప్పుడు బ్రాహ్మణులు అతని మాటను "సాధు" అని ప్రశంసించారు.
1.12.11
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥ १.१२.११ ॥
వసిష్ఠుడు ప్రధానులైన వారందరూ, ఋష్యశృంగుడు ముందున్నవారూ, రాజు నోటి నుండి వెలువడిన మాటలకు అప్పుడు రాజుకు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు.
1.12.12
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.१२.१२ ॥
"నీకోసం యాగ సామగ్రి సమకూర్చాలి, గుర్రాన్ని విడిచిపెట్టాలి. సరయూ నది ఉత్తర తీరంలో యాగభూమిని నిర్మించాలి."
1.12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ १.१२.१३ ॥
నీవు అన్ని విధాలుగా అపరిమిత పరాక్రమం గల నలుగురు కుమారులను పొందుతావు; పుత్రార్థం నీకు కలిగిన ఈ ధార్మిక బుద్ధి అందుకు నిదర్శనం.
1.12.14
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ १.१२.१४ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుని మాటలు విని రాజు సంతోషించి, ఆనందంతో మంత్రులతో ఈ శుభవచనాలు పలికాడు.
1.12.15
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ १.१२.१५ ॥
గురువుల మాట ప్రకారం త్వరగా నా కోసం యాగ సామగ్రి సమకూర్చబడాలి; సమర్థులచే కాపాడబడిన అశ్వాన్ని దాని ఉపాధ్యాయునితో సహా విడిచిపెట్టాలి.
1.12.16
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.१२.१६ ॥
సరయూ నదికి ఉత్తర తీరంలో యజ్ఞభూమిని సిద్ధం చేయాలి; శాంతి కర్మలు కల్పానుసారంగా, విధిప్రకారంగా చక్కగా జరపాలి.
1.12.17
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ॥ १.१२.१७ ॥
ఈ యజ్ఞాన్ని రాజులందరూ కూడా నిర్వహించగలరు; కాని ఈ శ్రేష్ఠ యజ్ఞంలో కష్టకరమైన అపరాధం ఏదీ జరగకుండా చూడాలి.
1.12.18
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ १.१२.१८ ॥
ఈ విద్వాంసులైన బ్రహ్మరాక్షసులు దోషాన్ని వెతుకుతూ ఉంటారు; విధిహీనమైన యజ్ఞం చేసినవాడు వెంటనే నశిస్తాడు.
1.12.19
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ १.१२.१९ ॥
నా ఈ యజ్ఞం విధిప్రకారం పూర్తయ్యేలా, సమర్థులారా, ఇక్కడ ఈ పనులకు ఏర్పాటు చేయండి.
1.12.20
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ १.१२.२० ॥
'అలాగే' అని అందరు మంత్రులు ఆ రాజశ్రేష్ఠుని మాటను గౌరవించి, ఆజ్ఞ ప్రకారమే చేశారు.
1.12.21
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.१२.२१ ॥
అప్పుడు ఆ ద్విజులు ధర్మజ్ఞుడూ, రాజులలో శ్రేష్ఠుడూ అయిన ఆ రాజును స్తుతించారు; అనుమతి పొంది అందరూ వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళారు.
1.12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥ १.१२.२२ ॥
ఆ బ్రాహ్మణులు వెళ్ళిపోయిన తరువాత, మహామతి అయిన ఆ నరాధిపుడు మంత్రులను పంపివేసి, తన రాజభవనంలోకి ప్రవేశించాడు.