ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.12.1
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ १.१२.१ ॥
ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଏକ ଅତି ମନୋରମ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିବାରେ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା।
1.12.2
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.१२.२ ॥
ତା'ପରେ ଦେବତୁଲ୍ୟ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରି, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ବଂଶର ସନ୍ତାନ ନିମନ୍ତେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁରୋହିତ ରୂପେ ବରଣ କଲେ।
1.12.3
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम् ।
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ १.१२.३ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" କହି ସେ ସେହି ଭୂପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ ହେଉ; ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉ।"
1.12.4
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
ततोऽब्रवीनृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान् ॥ १.१२.४ ॥
"ସରଯୂ ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଯଜ୍ଞଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।" ତା'ପରେ ରାଜା ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.12.5
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः ।
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ॥ १.१२.५ ॥
"ସୁମନ୍ତ୍ର, ବେଦଜ୍ଞ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଡାକ — ସୁଯଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି ଓ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ।"
1.12.6
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ॥ १.१२.६ ॥
ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ତା'ପରେ ଦ୍ରୁତପଦ ସୁମନ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଯାଇ —
1.12.7
समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान् ।
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ॥ १.१२.७ ॥
ସେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡକାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥ ସେତେବେଳେ କହିଲେ।
1.12.8
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ।
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ॥ १.१२.८ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ, ଉପଯୁକ୍ତ, ମଧୁର ବାକ୍ୟ ସେ କହିଲେ: "ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସନ୍ତପ୍ତ ମୋର ପ୍ରକୃତରେ ସୁଖ ନାହିଁ।"
1.12.9
पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ।
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा ॥ १.१२.९ ॥
"ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି ଏହା ମୋର ସଂକଳ୍ପ। ତେଣୁ ଅଶ୍ୱମେଧ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
1.12.10
ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम् ।
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ॥ १.१२.१० ॥
"ଋଷିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ମୋର କାମନା ମଧ୍ୟ ପାଇବି।" ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ "ସାଧୁ" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
1.12.11
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ।
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥ १.१२.११ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଯାହାଙ୍କ ଆଗରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିସୃତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.12.12
सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ।
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ॥ १.१२.१२ ॥
"ତୁମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ ହେଉ; ଅଶ୍ୱକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉ। ସରଯୂ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଯଜ୍ଞଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।"
1.12.13
सर्वथा प्राप्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ १.१२.१३ ॥
ତୁମେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ ଚାରି ପୁତ୍ର ପାଇବ; ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ତୁମ ମନରେ ଉଦିତ ଏହି ଧାର୍ମିକ ବୁଦ୍ଧି ତାହାର ସାକ୍ଷୀ।
1.12.14
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम् ।
अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ १.१२.१४ ॥
ସେଇ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ହର୍ଷରେ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହି ଶୁଭବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.12.15
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ १.१२.१५ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ ହେଉ; ସମର୍ଥ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଅଶ୍ବକୁ ତାହାର ଉପାଧ୍ୟାୟ ସହିତ ଛାଡ଼ାଯାଉ।
1.12.16
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.१२.१६ ॥
ସରଯୂ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଯଜ୍ଞଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ; ଶାନ୍ତିକର୍ମ କଳ୍ପ ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଯଥାଯଥ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ।
1.12.17
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे ॥ १.१२.१७ ॥
ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞରେ କୌଣସି କଠୋର ଅପରାଧ ନ ଘଟୁ।
1.12.18
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ १.१२.१८ ॥
ଏହି ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ଦୋଷ ଖୋଜୁଥାନ୍ତି; ବିଧିହୀନ ଯଜ୍ଞର କର୍ତ୍ତା ତୁରନ୍ତ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
1.12.19
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ १.१२.१९ ॥
ମୋ ଏ ଯଜ୍ଞ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମାପ୍ତ ହେଉ, ଏଣୁ ହେ ସମର୍ଥଗଣ, ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।
1.12.20
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ १.१२.२० ॥
'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ସେହି ରାଜାଧିରାଜଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କଲେ।
1.12.21
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.१२.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜଗଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଅନୁମତି ପାଇ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥରେ ଫେରିଗଲେ।
1.12.22
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः ॥ १.१२.२२ ॥
ସେହି ବିପ୍ରମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ମହାମତି ନରାଧିପ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ପ୍ରାସାଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।