Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.18.1
निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन् हयमेधे महात्मनः ।
प्रतिगृह्यमरा भागान् प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ १.१८.१ ॥
Cuando aquel de alma grande concluyó el sacrificio del caballo, los dioses, habiendo recibido sus porciones, regresaron por donde habían venido.
1.18.2
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः ।
प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ १.१८.२ ॥
Habiendo completado su voto iniciático y sus observancias, el rey, acompañado por el grupo de sus esposas, entró en la ciudad con sus sirvientes, ejército y vehículos.
1.18.3
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वराः ।
मुदिताः प्रययुर्देशान् प्रणम्य मुनिपुंगवम् ॥ १.१८.३ ॥
Honrados por el rey como correspondía, los señores de la tierra, llenos de alegría, se inclinaron ante el mejor de los sabios y partieron hacia sus propias tierras.
1.18.4
श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वगृहाणि पुरात् ततः ।
बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे ॥ १.१८.४ ॥
Mientras aquellos gloriosos reyes partían de la ciudad hacia sus propias moradas, los brillantes ejércitos de los reyes resplandecieron, llenos de alegría.
1.18.5
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः ।
प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥ १.१८.५ ॥
Cuando los señores de la tierra se hubieron marchado, el glorioso rey Daśaratha, colocando ante sí a los mejores de los dvijas, entró de nuevo en la ciudad.
1.18.6
शान्तया प्रययौ सार्धमृशष्यशृङ्गः सुपूजितः ।
अमुगम्यमानो राज्ञा च सानुयात्रेण धीमता ॥ १.१८.६ ॥
Ṛṣyaśṛṅga, muy honrado, partió junto con Śāntā, mientras el sabio rey lo seguía con su séquito.
1.18.7
एवं विसृज्य तान् सर्वान् राजा सम्पूर्णमानसः ।
उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन् ॥ १.१८.७ ॥
Tras despedir a todos ellos, el rey, con el ánimo colmado, permaneció allí felizmente, meditando sobre el nacimiento de un hijo.
1.18.8
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः ।
ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ ॥ १.१८.८ ॥
Entonces, al completarse el sacrificio, transcurrieron seis estaciones. Luego, en el duodécimo mes, Caitra, en un día lunar que no era intercalar.
1.18.9
नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु ।
ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह ॥ १.१८.९ ॥
Bajo la constelación regida por Aditi, cuando cinco planetas estaban en su exaltación, en el signo de Cáncer en el ascendente, con Júpiter junto a la luna.
1.18.10
प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम् ॥ १.१८.१० ॥
Cuando surgía el señor del mundo, reverenciado por todos los mundos, Kausalyā dio a luz a Rāma, dotado de señales divinas.
1.18.11
विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुनन्दनम् ।
लोहिताक्षं महाबाहुं रक्तोष्ठं दुन्दुभिस्वनम् ॥ १.१८.११ ॥
El hijo, medio avatar de Viṣṇu, de gran fortuna, deleite de la estirpe de Ikṣvāku, de ojos rojos, de brazos poderosos, de labios rojos, con voz de tambor.
1.18.12
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा ।
यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना ॥ १.१८.१२ ॥
Kausalyā resplandecía con aquel hijo de radiancia infinita, como Aditi, madre de los dioses, resplandecía por el favor del portador del rayo.
1.18.13
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः ।
साक्षाद् विष्णोश्चतुर्भागः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ १.१८.१३ ॥
Bharata, de verdadero valor, nació de Kaikeyī; era la cuarta parte del mismo Viṣṇu, dotado de todas las virtudes.
1.18.14
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ ।
वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ ॥ १.१८.१४ ॥
Entonces Sumitrā dio a luz dos hijos, Lakṣmaṇa y Śatrughna, héroes diestros en todas las armas, dotados de la mitad de Viṣṇu.
1.18.15
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः ।
सार्पे जातौ तु सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ ॥ १.१८.१५ ॥
Bharata nació bajo la estrella Puṣya, en el ascendente de Piscis, de mente serena; y los dos hijos de Sumitrā nacieron bajo la estrella Āśleṣā, en el ascendente de Cáncer, al salir el sol.
1.18.16
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक् ।
गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः ॥ १.१८.१६ ॥
Nacieron los cuatro hijos magnánimos del rey, cada uno por separado; eran virtuosos y dignos, como las estrellas Proṣṭhapadā en su brillo.
1.18.17
जगुः कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिश्च खात् पतत् ॥ १.१८.१७ ॥
Los Gandharvas cantaron con dulzura, las multitudes de Apsarās danzaron, resonaron los tambores divinos y cayó una lluvia de flores desde el cielo.
1.18.18
उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुलः ।
रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसंकुलाः ॥ १.१८.१८ ॥
Hubo una gran fiesta en Ayodhyā, repleta de gente; las calles estaban abarrotadas de multitudes, llenas de actores y bailarines.
1.18.19
गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथापरैः ।
विरेजुर्विपुलास्तत्र सर्वरत्नसमन्विताः ॥ १.१८.१९ ॥
Resonando con los cantos de los cantores y la música de los instrumentistas, la vasta ciudad resplandeció allí, colmada de toda clase de joyas.
1.18.20
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम् ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तम् गोधनानि सहस्रशः ॥ १.१८.२० ॥
El rey dio los donativos debidos a los sutas, los magadhas y los vandis; a los brahmanes les dio riquezas y rebaños de ganado por miles.
1.18.21
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत् ।
ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम् ॥ १.१८.२१ ॥
Pasados once días, celebró también la ceremonia del nombre: para el mayor, el magnánimo Rāma, y para Bharata, hijo de Kaikeyī.
1.18.22
सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा ।
वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥ १.१८.२२ ॥
Al hijo de Sumitrā le dio el nombre de Lakṣmaṇa, y al otro Śatrughna; así, muy complacido, Vasiṣṭha dio entonces los nombres.
1.18.23
ब्राह्मणान् भोजयामास पौराजानपदानपि ।
अददद् ब्राह्मणानां च रत्नौघमलं बहु ॥ १.१८.२३ ॥
Dio de comer a los brahmanes, a los habitantes de la ciudad y también a los del campo, y dio a los brahmanes una gran cantidad de joyas.
1.18.24
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत् ।
तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः ॥ १.१८.२४ ॥
Hizo realizar para ellos todos los ritos, comenzando por los del nacimiento; y entre ellos el mayor, Rāma, era como un estandarte, una fuente de alegría para su padre.
1.18.25
बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मतः ।
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे लोकहिते रताः ॥ १.१८.२५ ॥
Todos ellos volvieron a ser honrados entre los seres, como el Svayambhū (Brahmā). Todos conocían los Vedas, eran héroes y estaban consagrados al bienestar del mundo.
1.18.26
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः ।
तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ १.१८.२६ ॥
Todos estaban dotados de conocimiento y llenos de virtudes. Pero entre ellos, Rāma, de gran esplendor y valor verdadero, destacaba.
1.18.27
इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः ।
गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः ॥ १.१८.२७ ॥
Era querido por todo el mundo, puro como la luna. Sobre el lomo de los elefantes, a caballo y en el manejo del carro, era estimado.
1.18.28
धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः ।
बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥ १.१८.२८ ॥
Estaba entregado a la ciencia del arco y se complacía en servir a su padre. Desde la infancia Lakṣmaṇa fue muy afectuoso, acrecentador de la prosperidad.
1.18.29
रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः ।
सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः ॥ १.१८.२९ ॥
Siempre hacía lo que era agradable en todo para su hermano mayor Rāma, deleite del mundo; era querido por Rāma como su propio cuerpo.
1.18.30
लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः ।
न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः ॥ १.१८.३० ॥
Lakṣmaṇa, dotado de esplendor, era como otro aliento vital fuera de Rāma. Sin él, el mejor de los hombres ni siquiera conciliaba el sueño.
1.18.31
मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना ।
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः ॥ १.१८.३१ ॥
Aunque le traigan comida deliciosa, no la come sin él; cuando Rāghava monta su caballo y sale de caza.
1.18.32
अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन् ।
भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः ॥ १.१८.३२ ॥
Entonces, con el arco en la mano, lo sigue por detrás protegiéndolo: Śatrughna, hermano menor de Bharata y, en efecto, el menor de Lakṣmaṇa.
1.18.33
प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः ।
स चतुर्भिर्महाभागैः पुत्रैर्दशरथः प्रियैः ॥ १.१८.३३ ॥
Él le era siempre más querido que la vida, y él también le era igualmente querido. Daśaratha, que tenía cuatro hijos muy afortunados y amados.
1.18.34
बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामहः ।
ते यदा ज्ञानसंपन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः ॥ १.१८.३४ ॥
Se alegró sobremanera, como el abuelo Brahmā con los dioses, cuando todos ellos, dotados de conocimiento, estaban reunidos en virtudes.
1.18.35
ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः ।
तेषामेवंप्रभावाणां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ॥ १.१८.३५ ॥
Eran modestos, renombrados, omniscientes y de visión lejana; de todos ellos, tan poderosos y de esplendor fulgurante.
1.18.36
पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा ।
ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रताः ॥ १.१८.३६ ॥
El padre Daśaratha se alegró, como Brahmā, señor de los mundos. Ellos también, tigres entre los hombres, se dedicaban al estudio de los Vedas.
1.18.37
पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिताः ।
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति ॥ १.१८.३७ ॥
Dedicados a servir a su padre y consumados en la ciencia del arco, el rey Daśaratha comenzó entonces a pensar en el asunto de sus matrimonios.
1.18.38
चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः ।
तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः ॥ १.१८.३८ ॥
El rey de alma recta reflexionó sobre el asunto con su preceptor y sus parientes. Mientras aquel magnánimo meditaba en medio de sus ministros:
1.18.39
अभ्यागच्छन्महातेजो विश्वामित्रो महामुनिः ।
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह ॥ १.१८.३९ ॥
El gran sabio Viśvāmitra, de gran esplendor, llegó allí. Deseando ver al rey, habló a los guardianes de las puertas.
1.18.40
शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनः सुतम् ।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवुः ॥ १.१८.४० ॥
"Anunciad pronto al rey que yo, Kauśika, hijo de Gādhi, he llegado." Al oír sus palabras, corrieron al palacio del rey.
1.18.41
संभ्रान्तमनसः सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः ।
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा ॥ १.१८.४१ ॥
Impulsados por aquellas palabras, todos ellos, con la mente agitada, fueron al palacio real y anunciaron entonces la llegada del sabio Viśvāmitra.
1.18.42
प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायेक्ष्वाकवे तदा ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सपुरोधाः समाहितः ॥ १.१८.४२ ॥
Anunciaron entonces al rey ikṣvāku la llegada del sabio. Al oír sus palabras, el rey, junto con su sacerdote, se mostró atento y sereno.
1.18.43
प्रत्युज्जगाम संहृष्टो ब्रह्माणमिव वासवः ।
स दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम् ॥ १.१८.४३ ॥
Gozoso, el rey salió a recibirlo como Indra sale al encuentro de Brahmā. Al ver al asceta, resplandeciente de esplendor y de votos severos,
1.18.44
प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत् ।
स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१८.४४ ॥
El rey, con el rostro radiante de alegría, le ofreció entonces el arghya. Aceptando el arghya del rey, realizó el rito según lo prescrito por las escrituras.
1.18.45
कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम् ।
पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च ॥ १.१८.४५ ॥
Preguntaron por el bienestar del rey y su prosperidad inalterada: por la ciudad, el tesoro, el reino, sus parientes y sus amigos.
1.18.46
कुशलं कौशिको राज्ञः पर्यपृच्छत् सुधार्मिकः ।
अपि ते संनताः सर्वे सामन्तरिपवो जिताः ॥ १.१८.४६ ॥
Kauśika, sumamente justo, preguntó por el bienestar del rey: "¿Se han postrado todos tus enemigos vecinos y han sido vencidos?"
1.18.47
दैवं च मानुषं चैव कर्म ते साध्वनुष्ठितम् ।
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुङ्गवः ॥ १.१८.४७ ॥
"¿Han sido bien cumplidas tus acciones, tanto divinas como humanas?" Al encontrarse con Vasiṣṭha, el mejor de los sabios preguntó por su bienestar.
1.18.48
ऋषींश्च तान् यथान्यायं महाभाग उवाच ह ।
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम् ॥ १.१८.४८ ॥
También a aquellos sabios les habló como correspondía el de gran fortuna. Todos, con el corazón alegre, se dirigieron a la morada del rey.
1.18.49
विविशुः पूजितास्तेन निषेदुश्च यथार्हतः ।
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ १.१८.४९ ॥
Honrados por él, entraron y se sentaron cada uno según su dignidad. Entonces el rey, de corazón alegre, habló al gran sabio Viśvāmitra.
1.18.50
उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन् ।
यथामृतस्य सम्प्राप्तिर्यथा वर्षमनूदके ॥ १.१८.५० ॥
El rey, muy generoso y alegre, honrándolo, dijo: "Como si se obtuviera el néctar, como la lluvia sobre tierra sin agua."
1.18.51
यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माप्रजस्य वै ।
प्रणष्टस्य यथा लाभो यथा हर्षो महोदयः ॥ १.१८.५१ ॥
Como para quien no tiene descendencia, con esposas adecuadas, el nacimiento de un hijo; como la recuperación de lo perdido; como la alegría de la gran prosperidad.
1.18.52
तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने ।
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः ॥ १.१८.५२ ॥
Así considero yo vuestra llegada. Bienvenido seáis, gran sabio. Alegre, ¿qué deseo supremo vuestro cumpliré?
1.18.53
पात्रभूतोऽसि मे विप्र दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मानद ।
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् ॥ १.१८.५३ ॥
Sois digno receptor para mí, brahmán; por fortuna habéis llegado, oh dador de honor. Hoy mi nacimiento ha dado fruto y mi vida es una buena vida.
1.18.54
यस्माद् विप्रेन्द्रमद्राक्षं सुप्रभाता निशा मम ।
पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः ॥ १.१८.५४ ॥
Porque he visto a vos, el primero de los brahmanes, mi noche se ha vuelto una buena aurora. Antes, por el título de rājarṣi y por la austeridad, vuestro esplendor resplandecía.
1.18.55
ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्तः पूज्योऽसि बहुधा मया ।
तदद्भुतमभूद् विप्र पवित्रं परमं मम ॥ १.१८.५५ ॥
Oh brahmin, has alcanzado la condición de brahmarṣi, y de muchas maneras te he honrado como digno de reverencia. Oh brahmin, esto se ha vuelto maravilloso y supremamente sagrado para mí.
1.18.56
शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव संदर्शनात् प्रभो ।
ब्रूहि यत् प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति ॥ १.१८.५६ ॥
Oh señor, habiendo llegado a este lugar auspicioso por verte, dime qué es lo que me pides, el propósito de tu venida.
1.18.57
इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थं परिवृद्धये ।
कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि सुव्रत ॥ १.१८.५७ ॥
Deseo ser favorecido por ti, por tu bien y para el crecimiento de tu prosperidad. Oh tú de votos sagrados, no dudes sobre el asunto, sino ve sin vacilar.
1.18.58
कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान् मम ।
मम च अयमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज ।
तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो द्विज ॥ १.१८.५८ ॥
Yo soy por completo tu agente, y tú en verdad eres mi divinidad. Oh nacido dos veces, ha llegado a mí esta gran prosperidad. Oh nacido dos veces, también ha llegado el dharma completo y sin igual nacido de tu venida.
1.18.59
श्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम् ।
प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्टः
परमऋषिः परमं जगाम हर्षम् ॥ १.१८.५९ ॥
Al oír las palabras agradables al oído dichas con humildad por el de alma dominada, aquel gran sabio, renombrado por sus virtudes y fama y distinguido por sus cualidades, alcanzó la suprema alegría.