ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.18.1
निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन् हयमेधे महात्मनः ।
प्रतिगृह्यमरा भागान् प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ १.१८.१ ॥
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
1.18.2
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः ।
प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ १.१८.२ ॥
ଦୀକ୍ଷା ଓ ନିୟମ ସମାପ୍ତ କରି, ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ଭୃତ୍ୟ, ସେନା ଓ ବାହନ ସହ ରାଜା ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.18.3
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वराः ।
मुदिताः प्रययुर्देशान् प्रणम्य मुनिपुंगवम् ॥ १.१८.३ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେ ଭୂପତିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ନିଜ ଦେଶକୁ ଗଲେ।
1.18.4
श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वगृहाणि पुरात् ततः ।
बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे ॥ १.१८.४ ॥
ସେ ଶ୍ରୀମନ୍ତ ରାଜାମାନେ ନଗରରୁ ନିଜ ନିଜ ଘର ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲାବେଳେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେନା ଆନନ୍ଦରେ ଝଲସି ଉଠିଲେ।
1.18.5
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः ।
प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान् ॥ १.१८.५ ॥
ଭୂପତିମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ଦଶରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ପୁଣି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.18.6
शान्तया प्रययौ सार्धमृशष्यशृङ्गः सुपूजितः ।
अमुगम्यमानो राज्ञा च सानुयात्रेण धीमता ॥ १.१८.६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଶାନ୍ତା ସହିତ ଗଲେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ନିଜ ପରିବାର ସହ ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
1.18.7
एवं विसृज्य तान् सर्वान् राजा सम्पूर्णमानसः ।
उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन् ॥ १.१८.७ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଥିବା ରାଜା ସୁଖରେ ସେଠାରେ ରହି ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
1.18.8
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः ।
ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ ॥ १.१८.८ ॥
ତା'ପରେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଛଅ ଋତୁ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ତା'ପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଚୈତ୍ରରେ, ଅଧିକ ମାସ ନ ଥିବା ତିଥିରେ।
1.18.9
नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु ।
ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह ॥ १.१८.९ ॥
ଅଦିତି ଦେବତା ଥିବା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରହ ନିଜ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଥିବାବେଳେ, କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ, ବୃହସ୍ପତି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଥିବାବେଳେ।
1.18.10
प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम् ।
कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम् ॥ १.१८.१० ॥
ସର୍ବଲୋକ ନମସ୍କୃତ ଜଗନ୍ନାଥ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, କୌଶଲ୍ୟା ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
1.18.11
विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुनन्दनम् ।
लोहिताक्षं महाबाहुं रक्तोष्ठं दुन्दुभिस्वनम् ॥ १.१८.११ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଥିବା, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦକାରୀ ପୁତ୍ର, ରକ୍ତନେତ୍ର, ମହାବାହୁ, ରକ୍ତୋଷ୍ଠ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ।
1.18.12
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा ।
यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना ॥ १.१८.१२ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌଶଲ୍ୟା ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଯେପରି ବଜ୍ରପାଣିଙ୍କ ବରରେ ଦେବମାତା ଅଦିତି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
1.18.13
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः ।
साक्षाद् विष्णोश्चतुर्भागः सर्वैः समुदितो गुणैः ॥ १.१८.१३ ॥
ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ଭରତ ନାମକ ପୁତ୍ର କୈକେୟୀଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମ ଲଭିଲେ। ସେ ସାକ୍ଷାତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
1.18.14
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ ।
वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ ॥ १.१८.१४ ॥
ତା'ପରେ ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାମକ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ। ସେମାନେ ବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ।
1.18.15
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः ।
सार्पे जातौ तु सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ ॥ १.१८.१५ ॥
ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ମୀନ ଲଗ୍ନରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ; ଆଶ୍ଳେଷା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା ବେଳେ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
1.18.16
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक् ।
गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः ॥ १.१८.१६ ॥
ରାଜାଙ୍କର ଚାରି ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର ପୃଥକ ପୃଥକ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ଗୁଣବାନ, ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦା ନକ୍ଷତ୍ର ପରି ଥିଲେ।
1.18.17
जगुः कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिश्च खात् पतत् ॥ १.१८.१७ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗାନ କଲେ, ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦଳ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଦେବ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବାଜିଲା, ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
1.18.18
उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुलः ।
रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसंकुलाः ॥ १.१८.१८ ॥
ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ମହାନ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଜନସମାଗମ ଓ ନଟ-ନର୍ତ୍ତକମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.18.19
गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथापरैः ।
विरेजुर्विपुलास्तत्र सर्वरत्नसमन्विताः ॥ १.१८.१९ ॥
ଗାୟକମାନଙ୍କ ଗୀତ ଓ ବାଦକମାନଙ୍କ ବାଦ୍ୟରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇ, ସର୍ବରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ବିଶାଳ ନଗର ସେଠାରେ ଶୋଭାମୟ ହେଲା।
1.18.20
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम् ।
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तम् गोधनानि सहस्रशः ॥ १.१८.२० ॥
ରାଜା ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ ହଜାର ହଜାର ଗୋଧନ ଦେଲେ।
1.18.21
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत् ।
ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम् ॥ १.१८.२१ ॥
ଏକାଦଶ ଦିନ ଅତୀତ ହେଲେ ନାମକରଣ ସଂସ୍କାର କଲେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ରାମ ଓ କୈକେୟୀ-ପୁତ୍ର ଭରତଙ୍କର।
1.18.22
सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा ।
वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥ १.१८.२२ ॥
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଶତ୍ରୁଘ୍ନ—ଏହିପରି ପରମ ପ୍ରୀତ ବଶିଷ୍ଠ ସେତେବେଳେ ନାମ ରଖିଲେ।
1.18.23
ब्राह्मणान् भोजयामास पौराजानपदानपि ।
अददद् ब्राह्मणानां च रत्नौघमलं बहु ॥ १.१८.२३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଓ ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ରତ୍ନରାଶି ଦେଲେ।
1.18.24
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत् ।
तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः ॥ १.१८.२४ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସମସ୍ତ କର୍ମ କରାଇଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରାମ ପିତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାତା ପତାକା ପରି ଥିଲେ।
1.18.25
बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मतः ।
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे लोकहिते रताः ॥ १.१८.२५ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବେଦଜ୍ଞ, ଶୂରବୀର ଏବଂ ଲୋକହିତରେ ନିରତ ଥିଲେ।
1.18.26
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः ।
तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ १.१८.२६ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସମସ୍ତେ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ରାମ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ଥିଲେ।
1.18.27
इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः ।
गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः ॥ १.१८.२७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ନିର୍ମଳ ଥିଲେ। ହାତୀ ପିଠି, ଘୋଡ଼ା ପିଠି ଓ ରଥ ଚାଳନାରେ ସେ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ।
1.18.28
धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः ।
बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धनः ॥ १.१८.२८ ॥
ସେ ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିରତ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ସେବାରେ ରତ ଥିଲେ। ଶୈଶବରୁ ଅତି ସ୍ନେହୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯିଏ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।
1.18.29
रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः ।
सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः ॥ १.१८.२९ ॥
ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସବୁ ଉପାୟରେ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ରାମଙ୍କ ଶରୀର ପରି ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
1.18.30
लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः ।
न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः ॥ १.१८.३० ॥
ଶୋଭାସମ୍ପନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେପରି ରାମଙ୍କର ବାହାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣ। ତାଙ୍କ ବିନା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ରାମ ନିଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
1.18.31
मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना ।
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः ॥ १.१८.३१ ॥
ସୁସ୍ବାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣାଗଲେ ବି ତାଙ୍କ ବିନା ସେ ତାହା ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଘବ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଶିକାରକୁ ଯାଆନ୍ତି ଯେବେ।
1.18.32
अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन् ।
भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः ॥ १.१८.३२ ॥
ସେତେବେଳେ ଧନୁ ଧରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ପଛରେ ଆସନ୍ତି। ଭରତଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କରୁ ମଧ୍ୟ ସାନ।
1.18.33
प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः ।
स चतुर्भिर्महाभागैः पुत्रैर्दशरथः प्रियैः ॥ १.१८.३३ ॥
ସେ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଚାରି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥ।
1.18.34
बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामहः ।
ते यदा ज्ञानसंपन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः ॥ १.१८.३४ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ପିତାମହଙ୍କ ପରି ସେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
1.18.35
ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः ।
तेषामेवंप्रभावाणां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् ॥ १.१८.३५ ॥
ସେମାନେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ। ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦୀପ୍ତତେଜା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର।
1.18.36
पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा ।
ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रताः ॥ १.१८.३६ ॥
ପିତା ଦଶରଥ ଲୋକାଧିପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ବୈଦିକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିରତ।
1.18.37
पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिताः ।
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति ॥ १.१८.३७ ॥
ପିତାଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିପୁଣ ସେମାନଙ୍କ ବିବାହ ବିଷୟରେ ରାଜା ଦଶରଥ ଚିନ୍ତା କଲେ।
1.18.38
चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः ।
तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः ॥ १.१८.३८ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁଗଣଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ।
1.18.39
अभ्यागच्छन्महातेजो विश्वामित्रो महामुनिः ।
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह ॥ १.१८.३९ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.18.40
शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनः सुतम् ।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवुः ॥ १.१८.४० ॥
"ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର କୌଶିକ ମୁଁ ଆସିଛି, ଏହା ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଅ।" ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ସେମାନେ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଆଡ଼େ ଦୌଡ଼ିଲେ।
1.18.41
संभ्रान्तमनसः सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः ।
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा ॥ १.१८.४१ ॥
ସେହି ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବ୍ୟାକୁଳ ମନ ନେଇ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ଯାଇ ସେତେବେଳେ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ଜଣାଇଲେ।
1.18.42
प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायेक्ष्वाकवे तदा ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सपुरोधाः समाहितः ॥ १.१८.४२ ॥
ଆସିଥିବା ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ସେମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ସଚେତ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
1.18.43
प्रत्युज्जगाम संहृष्टो ब्रह्माणमिव वासवः ।
स दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम् ॥ १.१८.४३ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଆଗେଇ ନିଏ, ସେହିପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ। ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, କଠୋରବ୍ରତୀ ସେହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଦେଖି।
1.18.44
प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत् ।
स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ १.१८.४४ ॥
ପ୍ରସନ୍ନବଦନ ରାଜା ତା'ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ। ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ କର୍ମ କଲେ।
1.18.45
कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम् ।
पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च ॥ १.१८.४५ ॥
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ କୁଶଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ — ନଗର, କୋଷ, ଜନପଦ, ବାନ୍ଧବ ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।
1.18.46
कुशलं कौशिको राज्ञः पर्यपृच्छत् सुधार्मिकः ।
अपि ते संनताः सर्वे सामन्तरिपवो जिताः ॥ १.१८.४६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ କୌଶିକ ରାଜାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ଆପଣଙ୍କ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି କି?
1.18.47
दैवं च मानुषं चैव कर्म ते साध्वनुष्ठितम् ।
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुङ्गवः ॥ १.१८.४७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଦୈବ ଓ ମାନବ କର୍ମ ଭଲଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି କି? ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭେଟି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।
1.18.48
ऋषींश्च तान् यथान्यायं महाभाग उवाच ह ।
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम् ॥ १.१८.४८ ॥
ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.18.49
विविशुः पूजितास्तेन निषेदुश्च यथार्हतः ।
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ १.१८.४९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ବସିଲେ। ତା'ପରେ ହୃଷ୍ଟମନା ରାଜା ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.18.50
उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन् ।
यथामृतस्य सम्प्राप्तिर्यथा वर्षमनूदके ॥ १.१८.५० ॥
ଅତି ଉଦାର ରାଜା ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ — ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି ପରି, ଜଳହୀନ ଭୂମିରେ ବର୍ଷା ପରି।
1.18.51
यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माप्रजस्य वै ।
प्रणष्टस्य यथा लाभो यथा हर्षो महोदयः ॥ १.१८.५१ ॥
ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନହୀନର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଯେପରି, ହଜିଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ଫେରି ପାଇବା ଯେପରି, ମହା ଉନ୍ନତିରେ ଆନନ୍ଦ ଯେପରି।
1.18.52
तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने ।
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः ॥ १.१८.५२ ॥
ସେହିପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନକୁ ମାନୁଛି। ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ହୃଷ୍ଟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କେଉଁ ପରମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି?
1.18.53
पात्रभूतोऽसि मे विप्र दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मानद ।
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् ॥ १.१८.५३ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର; ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଆପଣ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ମାନଦ। ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ସୁଜୀବନ ହେଲା।
1.18.54
यस्माद् विप्रेन्द्रमद्राक्षं सुप्रभाता निशा मम ।
पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः ॥ १.१८.५४ ॥
ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି ବୋଲି ମୋ ରାତି ସୁପ୍ରଭାତ ହେଲା। ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ 'ରାଜର୍ଷି' ନାମରେ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲେ।
1.18.55
ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्तः पूज्योऽसि बहुधा मया ।
तदद्भुतमभूद् विप्र पवित्रं परमं मम ॥ १.१८.५५ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନୀୟ ମନେ କରେ। ହେ ବିପ୍ର, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ପରମ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି।
1.18.56
शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव संदर्शनात् प्रभो ।
ब्रूहि यत् प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति ॥ १.१८.५६ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଛି। ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରୂପେ ଆପଣ ଯାହା ଚାହାଁନ୍ତି, ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
1.18.57
इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थं परिवृद्धये ।
कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि सुव्रत ॥ १.१८.५७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ମୁଁ ଅନୁଗ୍ରହୀତ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ସୁବ୍ରତ, କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ନ କରି ଆପଣ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତୁ।
1.18.58
कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान् मम ।
मम च अयमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज ।
तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो द्विज ॥ १.१८.५८ ॥
ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଆପଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତା; ଆପଣ ହିଁ ମୋର ଦେବତା। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋର ଏହି ମହାନ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରୁ ଜାତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନୁତ୍ତମ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
1.18.59
श्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम् ।
प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्टः
परमऋषिः परमं जगाम हर्षम् ॥ १.१८.५९ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବିନୟ ସହିତ କହିଥିବା କାନକୁ ସୁଖଦ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଗୁଣ ଓ ଯଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଗୁଣରେ ବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ପରମ ଋଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷ ଲାଭ କଲେ।