Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.2.1
नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः ।
पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम् ॥ १.२.१ ॥
Al oír aquellas palabras de Nārada, el de alma justa, diestro en el habla, honró al gran sabio junto con su discípulo.
1.2.2
यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा ।
आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम् ॥ १.२.२ ॥
Debidamente honrado por él, el sabio divino Nārada, tras pedir licencia y recibir permiso, partió por el cielo.
1.2.3
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा ।
जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः ॥ १.२.३ ॥
Cuando él se hubo ido al mundo de los dioses en un instante, el sabio fue a la orilla del Tamasā, no lejos del Gaṅgā.
1.2.4
स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा ।
शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ॥ १.२.४ ॥
Habiendo llegado a la orilla del Tamasā, el sabio, viendo el vado sin fango, habló a su discípulo que estaba a su lado.
1.2.5
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।
रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ १.२.५ ॥
Bharadvāja, observa este vado: sin fango, delicioso, de agua clara, como la mente de un buen hombre.
1.2.6
न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।
इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ॥ १.२.६ ॥
Querido, deja la vasija y dame mi vestido de corteza; me bañaré en este excelente vado del Tamasā.
1.2.7
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना ।
प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ १.२.७ ॥
Así hablado por el magnánimo Vālmīki, Bharadvāja, disciplinado con su maestro, entregó la vestimenta de corteza del sabio.
1.2.8
स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः ।
विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम् ॥ १.२.८ ॥
Tomando de la mano del discípulo la vestimenta de corteza, con los sentidos controlados, vagó contemplando por todas partes aquel vasto bosque.
1.2.9
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।
ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम् ॥ १.२.९ ॥
Cerca de él, el bienaventurado vio una pareja que se movía sin separarse jamás: dos aves krauñca que emitían un dulce canto.
1.2.10
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः ।
जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः ॥ १.२.१० ॥
De aquella pareja, un macho fue abatido por el cazador, de intención pecaminosa y morada del odio, mientras él miraba.
1.2.11
तं शोणितपरीताङ्गं चेष्टमानं महीतले ।
भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ १.२.११ ॥
Al ver a su esposo, con el cuerpo empapado en sangre, retorciéndose en el suelo y abatido, su mujer lanzó un grito lastimero.
1.2.12
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।
ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्त्रिणा सहितेन वै ॥ १.२.१२ ॥
Separada de su esposo, aquel ave dvija, su compañero, de cresta roja y exaltado, junto a él…
1.2.13
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।
ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ १.२.१३ ॥
Al ver al pájaro así derribado por el cazador, la compasión surgió en el sabio de alma justa.
1.2.14
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः ।
निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२.१४ ॥
Entonces, sintiendo compasión y juzgando esto como injusto, el sabio, al oír llorar a la krauñcī, pronunció estas palabras.
1.2.15
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः ।
यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ॥ १.२.१५ ॥
¡Oh cazador! Que no alcances una morada firme durante años sin fin, pues, cegado por el deseo, has matado a uno de la pareja de krauñcas.
1.2.16
तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।
शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया ॥ १.२.१६ ॥
Mientras hablaba así, nació en su corazón un pensamiento: '¿Qué es esto que he dicho por causa de este pájaro afligido por el dolor?'
1.2.17
चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।
शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ १.२.१७ ॥
Reflexionando, aquel gran sabio, el mejor de los munis, formó una resolución y dirigió estas palabras a su discípulo.
1.2.18
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः ।
शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ १.२.१८ ॥
Que sea este verso el que surgió de mí en el dolor, ligado en pies, con sílabas iguales, unido al ritmo de la cítara, y no otro.
1.2.19
शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।
प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ १.२.१९ ॥
El discípulo recibió con alegría las palabras incomparables del sabio, y el maestro quedó complacido con él.
1.2.20
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि ।
तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः ॥ १.२.२० ॥
Tras bañarse en aquel vado sagrado según la norma, el sabio regresó, meditando aún en aquel mismo sentido.
1.2.21
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः ।
कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ॥ १.२.२१ ॥
Entonces Bharadvāja, el discípulo humilde y erudito del maestro, tomó el cántaro lleno y lo siguió por detrás.
1.2.22
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।
उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥ १.२.२२ ॥
El sabio, conocedor del dharma, entró en el ermitaño con su discípulo, se sentó, habló de otros asuntos y se puso a meditar.
1.2.23
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः ।
चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.२३ ॥
Entonces Brahmā, creador de los mundos, el Señor mismo, de cuatro rostros y gran esplendor, vino a ver a aquel mejor de los sabios.
1.2.24
वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ १.२.२४ ॥
Al verlo, Vālmīki se levantó de inmediato, contuvo su palabra, juntó las palmas y permaneció de pie con reverencia, sumamente asombrado.
1.2.25
पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः ।
प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वा चैव निरामयम् ॥ १.२.२५ ॥
Honró a aquel dios con agua para los pies, ofrendas de honor, un asiento y reverencias. Tras postrarse según el rito, también le preguntó por su bienestar.
1.2.26
अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।
वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः ॥ १.२.२६ ॥
Entonces el venerable se sentó en el asiento muy honrado y ordenó al sabio Vālmīki que también tomara asiento.
1.2.27
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने ।
उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥ १.२.२७ ॥
Con permiso de Brahmā, él también se sentó en un asiento; cuando el mismísimo abuelo de los mundos ya estaba sentado.
1.2.28
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः ।
पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ॥ १.२.२८ ॥
Con la mente fija en ese mismo asunto, Vālmīki se sumió en meditación sobre la cruel acción que el malvado había cometido, con la mente puesta en vengar su enemistad.
1.2.29
यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ।
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ ॥ १.२.२९ ॥
Quien mata sin motivo a un pájaro krauñca de canto tan dulce es un pecador; y, aún afligido, volvió a cantar este verso por la hembra krauñca.
1.2.30
पुनरन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ।
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.३० ॥
De nuevo, con la mente vuelta hacia dentro y absorto en el dolor, Brahmā, sonriendo, habló entonces a aquel más excelente de los sabios.
1.2.31
श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा ।
मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ॥ १.२.३१ ॥
Que este mismo verso tome forma; no dudes aquí. Oh Brahmā, es solo por mi voluntad que esta Sarasvatī ha brotado de ti.
1.2.32
रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वमृषिसत्तम ।
धर्मात्मनो भगवतो लोके रामस्य धीमतः ॥ १.२.३२ ॥
Oh el mejor de los sabios, compón la historia completa de Rāma, cuya alma es el dharma, el bendito y sabio del mundo.
1.2.33
वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ।
रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.२.३३ ॥
Cuenta la historia de aquel firme como la oíste de Nārada: las acciones de aquel sabio, tanto las secretas como las manifiestas.
1.2.34
रामस्य सहसौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः ।
वैदेह्याश्चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः ॥ १.२.३४ ॥
Las acciones de Rāma junto con Saumitri (Lakṣmaṇa), de los rākṣasas por completo, y también de Vaidehī (Sītā), sean manifiestas o secretas.
1.2.35
तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।
न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ॥ १.२.३५ ॥
Todo lo que aún es desconocido te será conocido. En este poema, ninguna de tus palabras será falsa en lugar alguno.
1.2.36
कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ।
यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च महीतले ॥ १.२.३६ ॥
Compón la sagrada historia de Rāma, enlazada en versos y deleitosa para el corazón, mientras existan montañas y ríos sobre la tierra.
1.2.37
तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ।
यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ॥ १.२.३७ ॥
Mientras existan montañas y ríos sobre la tierra, el relato del Rāmāyaṇa se difundirá entre los mundos; y el relato de Rāma, compuesto por ti, se difundirá.
1.2.38
तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ।
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।
ततः सशिष्यो भगवान् र्मुनिर्विस्मयमाययौ ॥ १.२.३८ ॥
«Durante todo ese tiempo habitarás en mis mundos, arriba y abajo.» Habiendo dicho esto, el bienaventurado Brahmā desapareció allí mismo. Entonces el bienaventurado sabio, junto con sus discípulos, se llenó de asombro.
1.2.39
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः ।
मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः ॥ १.२.३९ ॥
Entonces todos sus discípulos cantaron de nuevo este verso; una y otra vez alegres y profundamente asombrados, hablaron.
1.2.40
समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा ।
सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥ १.२.४० ॥
Aquel lamento que el gran sabio cantó en cuatro pies de sílabas iguales, al ser repetido una y otra vez, alcanzó la condición de śloka.
1.2.41
तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मनः ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम् ॥ १.२.४१ ॥
Este pensamiento surgió en Vālmīki, de alma purificada: «En versos de este tipo compondré el poema completo del Rāmāyaṇa.»
1.2.42
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमै-
स्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् ।
समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो
यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः ॥ १.२.४२ ॥
Con versos encantadores de noble conducta, significado y palabras, aquel famoso compuso entonces la historia de Rāma. En cientos de versos de sílabas iguales, aquel poeta renombrado y de visión generosa compuso un poema que trae gloria.
1.2.43
तदुपगतसमाससंधियोगं
सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।
रघुवरकरितं मुनिप्रणीतं
दशशिरसश्क वधं निशामयध्वम् ॥ १.२.४३ ॥
Escuchad la muerte del de diez cabezas, compuesta por el sabio acerca de Rāma, el mejor de los Raghus, en palabras equilibradas y dulces, unidas en frases llenas de sentido, con compuestos y sandhi bien ensamblados.