ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.2.1
नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः ।
पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम् ॥ १.२.१ ॥
ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਚੇਲੇ ਸਮੇਤ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
1.2.2
यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा ।
आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम् ॥ १.२.२ ॥
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਿਤ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤਦ ਵਿਦਾ ਮੰਗ ਕੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲੇ ਗਏ।
1.2.3
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा ।
जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः ॥ १.२.३ ॥
ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਲੋਕ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਏ।
1.2.4
स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा ।
शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ॥ १.२.४ ॥
ਤਮਸਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਚਿੱਕੜ ਰਹਿਤ ਤੀਰਥ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ।
1.2.5
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।
रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ १.२.५ ॥
ਭਰਦਵਾਜ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਵੇਖ; ਚਿੱਕੜ ਰਹਿਤ, ਸੁੰਦਰ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਾਂਗ।
1.2.6
न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।
इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ॥ १.२.६ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਕਲਸ਼ ਰੱਖ ਦੇ, ਮੇਰਾ ਵਲਕਲ ਦੇ; ਮੈਂ ਇਸੇ ਉੱਤਮ ਤਮਸਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
1.2.7
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना ।
प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ १.२.७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦਾ ਵਲਕਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.2.8
स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः ।
विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम् ॥ १.२.८ ॥
ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਲਕਲ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
1.2.9
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।
ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम् ॥ १.२.९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਿਚਰਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ, ਭਾਵ ਮਿੱਠੀ ਅਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਦੋ ਕੁਰੰਜ ਪੰਛੀ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿੱਛੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
1.2.10
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः ।
जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः ॥ १.२.१० ॥
ਉਸ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਰ ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ, ਵੈਰ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.2.11
तं शोणितपरीताङ्गं चेष्टमानं महीतले ।
भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ १.२.११ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫਦੇ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਤਰਸ ਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ।
1.2.12
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।
ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्त्रिणा सहितेन वै ॥ १.२.१२ ॥
ਉਸ ਦਵਿਜ, ਸਾਥੀ, ਲਾਲ ਕਲਗੀ ਵਾਲੇ, ਮਸਤ ਪੰਛੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ…
1.2.13
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।
ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ १.२.१३ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੁਆਰਾ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਜਾਗੀ।
1.2.14
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः ।
निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२.१४ ॥
ਫਿਰ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ, 'ਇਹ ਅਧਰਮ ਹੈ' ਐਸਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਰੋਂਦੀ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.2.15
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः ।
यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ॥ १.२.१५ ॥
ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਦ! ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਠਿਕਾਣਾ ਨਾ ਪਾਵੇਂ; ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
1.2.16
तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।
शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया ॥ १.२.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਜਾਗੀ: ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਸ ਪੰਛੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ?
1.2.17
चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।
शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ १.२.१७ ॥
ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.2.18
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः ।
शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ १.२.१८ ॥
ਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ, ਬਰਾਬਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੰਤਰੀ ਦੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ — ਸ਼ੋਕ-ਪੀੜਤ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
1.2.19
शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।
प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ १.२.१९ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਅਨੁਪਮ ਬਚਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ; ਗੁਰੂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
1.2.20
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि ।
तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः ॥ १.२.२० ॥
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਅਰਥ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਨੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ।
1.2.21
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः ।
कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ॥ १.२.२१ ॥
ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਸ਼ਿਸ਼ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
1.2.22
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।
उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥ १.२.२२ ॥
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
1.2.23
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः ।
चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.२३ ॥
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਭੂ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤੇਜਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਏ।
1.2.24
वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ १.२.२४ ॥
ਵਾਲਮੀਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਤਿ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
1.2.25
पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः ।
प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वा चैव निरामयम् ॥ १.२.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਾਦ੍ਯ, ਅਰਘ੍ਯ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵੀ ਪੁੱਛੀ।
1.2.26
अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।
वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः ॥ १.२.२६ ॥
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਬਹੁਤ ਪੂਜਿਤ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਵੀ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
1.2.27
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने ।
उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥ १.२.२७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਬੈਠੇ ਸਨ।
1.2.28
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः ।
पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ॥ १.२.२८ ॥
ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਪਾਪੀ ਮਨ ਨੇ ਵੈਰ ਲੈਣ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1.2.29
यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ।
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ ॥ १.२.२९ ॥
ਏਦਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ — ਪਾਪੀ ਹੈ; ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ।
1.2.30
पुनरन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ।
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.३० ॥
ਫਿਰ ਅੰਤਰਮਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.2.31
श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा ।
मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ॥ १.२.३१ ॥
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੀ ਰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਰਸਵਤੀ ਵਹੀ ਹੈ।
1.2.32
रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वमृषिसत्तम ।
धर्मात्मनो भगवतो लोके रामस्य धीमतः ॥ १.२.३२ ॥
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਚਰਿੱਤਰ ਤੂੰ ਰਚ।
1.2.33
वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ।
रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.२.३३ ॥
ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਧੀਰ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਦੱਸ; ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਮ।
1.2.34
रामस्य सहसौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः ।
वैदेह्याश्चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः ॥ १.२.३४ ॥
ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵਥਾ, ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਦੇ ਵੀ ਜੋ ਕਰਮ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗੁਪਤ।
1.2.35
तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।
न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ॥ १.२.३५ ॥
ਜੋ ਕੁਝ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
1.2.36
कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ।
यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च महीतले ॥ १.२.३६ ॥
ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਨੋਹਰ ਬਣਾ; ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣਗੇ।
1.2.37
तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ।
यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ॥ १.२.३७ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਫੈਲਦੀ ਰਹੇਗੀ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਚੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਫੈਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।
1.2.38
तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ।
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।
ततः सशिष्यो भगवान् र्मुनिर्विस्मयमाययौ ॥ १.२.३८ ॥
ਏਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਾਸ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
1.2.39
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः ।
मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः ॥ १.२.३९ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ।
1.2.40
समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा ।
सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥ १.२.४० ॥
ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਲੋਕਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
1.2.41
तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मनः ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम् ॥ १.२.४१ ॥
ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਿਆ — ਐਸੇ ਹੀ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਮਾਇਣ ਕਾਵਿ ਰਚਾਂਗਾ।
1.2.42
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमै-
स्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् ।
समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो
यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः ॥ १.२.४२ ॥
ਉੱਚੇ ਆਚਰਣ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਪਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਨੇ ਤਦ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਰਚੀ। ਬਰਾਬਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਉਦਾਰਦਰਸ਼ੀ ਉਸ ਕਵੀ ਨੇ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਵਿ ਰਚਿਆ।
1.2.43
तदुपगतसमाससंधियोगं
सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।
रघुवरकरितं मुनिप्रणीतं
दशशिरसश्क वधं निशामयध्वम् ॥ १.२.४३ ॥
ਸਮਾਸ ਅਤੇ ਸੰਧੀ ਦੇ ਉਚਿਤ ਮੇਲ ਵਾਲਾ, ਸਮ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਪਦਾਂ ਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਧ, ਰਘੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਰੇ ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਸਮੁਖ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।