รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.2.1

नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः ।
पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम् ॥ १.२.१ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระนารทแล้ว ผู้มีธรรมในใจและชำนาญในการพูด ได้บูชามหามุนีพร้อมด้วยศิษย์

1.2.2

यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा ।
आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम् ॥ १.२.२ ॥

เทวฤๅษีนารทซึ่งได้รับการบูชาอย่างสมควรจากท่านในครั้งนั้น ได้ขอลาและรับอนุญาตแล้ว ก็ไปทางอากาศ

1.2.3

स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा ।
जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः ॥ १.२.३ ॥

เมื่อท่านไปสู่โลกของเทพแล้วในชั่วขณะหนึ่ง มุนีนั้นก็ไปยังฝั่งแม่น้ำตมสา ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากแม่น้ำคงคา

1.2.4

स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा ।
शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ॥ १.२.४ ॥

มุนีนั้นมาถึงฝั่งแม่น้ำตมสาแล้ว เห็นท่าน้ำที่ไม่มีโคลน จึงกล่าวกับศิษย์ที่ยืนอยู่ข้างกาย

1.2.5

अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।
रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ १.२.५ ॥

ภรทวาชเอ๋ย จงดูท่าน้ำนี้ ไม่มีโคลน น่ารื่นรมย์ มีน้ำใสสะอาด เหมือนใจของคนดี

1.2.6

न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।
इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ॥ १.२.६ ॥

ลูกรัก จงวางหม้อลง แล้วส่งผ้าเปลือกไม้ของข้ามาให้ ข้าจะอาบในท่าน้ำตมสาอันประเสริฐนี้

1.2.7

एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना ।
प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ १.२.७ ॥

ภรทวาชเมื่อได้รับคำสั่งจากพระวาลมีกิผู้ยิ่งใหญ่ดังนี้ ก็ส่งผ้าเปลือกไม้ให้แก่มุนีผู้เป็นอาจารย์ด้วยความสำรวม

1.2.8

स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः ।
विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम् ॥ १.२.८ ॥

ท่านรับผ้าเปลือกไม้จากมือของศิษย์ ผู้ข่มอินทรีย์ได้แล้ว แล้วเดินชมป่าอันกว้างใหญ่ไปทั่วทุกทาง

1.2.9

तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।
ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम् ॥ १.२.९ ॥

ใกล้ท่านนั้น พระผู้มีโชคได้เห็นนกกระเรียนคู่หนึ่งกำลังเที่ยวอยู่ด้วยกันไม่พลัดพราก เสียงของนกคู่นั้นไพเราะ

1.2.10

तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः ।
जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः ॥ १.२.१० ॥

จากนกคู่นั้น พรานผู้มีใจบาป มีความเป็นศัตรูเป็นที่อยู่ ได้ฆ่านกตัวผู้ตัวหนึ่งลง ขณะที่มุนีกำลังดูอยู่

1.2.11

तं शोणितपरीताङ्गं चेष्टमानं महीतले ।
भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ १.२.११ ॥

เมื่อเห็นสามีของนางถูกฆ่าล้มลงบนพื้นดิน ร่างกายเปรอะด้วยโลหิต กำลังดิ้นทุรนทุราย นางนกตัวเมียก็ร้องออกมาด้วยถ้อยคำอันน่าสงสาร

1.2.12

वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।
ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्त्रिणा सहितेन वै ॥ १.२.१२ ॥

นางถูกพรากจากสามีผู้เป็นนกสองเกิด ผู้เป็นคู่ชีวิต ซึ่งมีหัวสีแดงและตื่นเต้น ซึ่งอยู่พร้อมกับนก

1.2.13

तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।
ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ १.२.१३ ॥

เมื่อฤๅษีผู้มีธรรมในใจเห็นนกตัวนั้นถูกพรานฆ่าล้มลงเช่นนั้น ความสงสารก็บังเกิดขึ้นในท่าน

1.2.14

ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः ।
निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२.१४ ॥

ครั้นนั้น เพราะรู้สึกสงสาร และเห็นว่านี่เป็นความอธรรม มุนีผู้เป็นนกสองเกิดได้ฟังนางนกกระเรียนตัวเมียที่กำลังร่ำไห้ แล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้

1.2.15

मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः ।
यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ॥ १.२.१५ ॥

ดูก่อนพราน ขอให้เจ้าอย่าได้ที่ตั้งอันมั่นคงตลอดปีอันนิรันดร์ เพราะเจ้าได้ฆ่านกกระเรียนตัวหนึ่งจากคู่นั้นไปในขณะที่ถูกความปรารถนาหลงผิด

1.2.16

तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।
शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया ॥ १.२.१६ ॥

ขณะที่ท่านกล่าวดังนี้และพิจารณาอยู่ ความคิดก็เกิดขึ้นในใจของท่านว่า สำหรับนกผู้เศร้าโศกนี้ สิ่งที่เราได้กล่าวไปนี้คืออะไรกันหนอ

1.2.17

चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।
शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ १.२.१७ ॥

มุนีผู้ยอดเยี่ยมกว่าปวงมุนี ผู้มีปัญญาใหญ่และมีความคิดอันเฉียบแหลม ได้ไตร่ตรองแล้วตั้งความคิดขึ้น จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ศิษย์ของท่าน

1.2.18

पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः ।
शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ १.२.१८ ॥

ขอให้เป็นคำประพันธ์นี้ที่เกิดขึ้นจากข้าพเจ้าในความเศร้าโศก มีวรรคตามจังหวะ มีพยางค์เท่ากัน ประกอบด้วยทำนองแห่งสาย และไม่เป็นอย่างอื่นเลย

1.2.19

शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।
प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ १.२.१९ ॥

ศิษย์ของท่านผู้กล่าวถ้อยคำอันไม่มีใครยิ่งกว่าเช่นนั้น ได้รับไว้ด้วยความยินดี และอาจารย์ของเขาก็พอใจในตัวเขา

1.2.20

सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि ।
तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः ॥ १.२.२० ॥

ครั้นแล้ว มุนีได้อาบน้ำในท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้นตามวิธีที่กำหนด แล้วกลับไป ยังคงครุ่นคิดถึงความหมายนั้นอยู่

1.2.21

भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः ।
कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ॥ १.२.२१ ॥

จากนั้นภรทวาชะ ศิษย์ผู้ถ่อมตนและเรียนรู้จากอาจารย์ ถือหม้อน้ำที่เต็มแล้วเดินตามไปข้างหลัง

1.2.22

स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।
उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥ १.२.२२ ॥

ฤๅษีผู้รู้ธรรมเข้าไปในอาศรมพร้อมกับศิษย์ นั่งลง พูดคุยเรื่องอื่นๆ แล้วจึงตั้งสมาธิลงในการทำฌาน

1.2.23

आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः ।
चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.२३ ॥

จากนั้นพระพรหม ผู้สร้างโลก ผู้เป็นเจ้าโดยตัวเอง มีสี่พักตร์และมีเดชรุ่งโรจน์ยิ่ง เสด็จมาเพื่อพบมุนีผู้ประเสริฐที่สุดนั้น

1.2.24

वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ १.२.२४ ॥

เมื่อเห็นพระพรหม วาลมีกิก็ลุกขึ้นทันที สำรวมวาจา ประนมมือ ยืนด้วยความเคารพ และประหลาดใจอย่างยิ่ง

1.2.25

पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः ।
प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वा चैव निरामयम् ॥ १.२.२५ ॥

ท่านบูชาเทพองค์นั้นด้วยน้ำล้างเท้า เครื่องบูชาอันมีเกียรติ อาสนะ และการกราบไหว้ เมื่อกราบตามวิธีแล้ว ท่านยังถามถึงความเป็นอยู่ของพระองค์ด้วย

1.2.26

अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।
वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः ॥ १.२.२६ ॥

จากนั้นผู้เป็นที่เคารพ ประทับนั่งบนอาสนะอันได้รับการบูชาอย่างยิ่ง แล้วตรัสให้ฤๅษีวาลมีกินั่งบนอาสนะด้วย

1.2.27

ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने ।
उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥ १.२.२७ ॥

วาลมีกิได้รับอนุญาตจากพระพรหมแล้ว จึงนั่งลงบนอาสนะ เมื่อปู่แห่งโลกผู้นั้นประทับนั่งแล้วด้วยพระองค์เอง

1.2.28

तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः ।
पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ॥ १.२.२८ ॥

วาลมีกิตั้งจิตอยู่กับเรื่องนั้นเพียงอย่างเดียว นั่งทำสมาธิพิจารณาการกระทำอันโหดร้ายที่ผู้มีใจชั่วได้กระทำไว้ โดยมีใจมุ่งจะแก้แค้น

1.2.29

यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ।
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ ॥ १.२.२९ ॥

ผู้ใดฆ่านกกราจะที่มีเสียงไพเราะเช่นนั้นโดยไม่มีเหตุผล ผู้นั้นเป็นคนบาป วาลมีกิยังโศกเศร้าอยู่ จึงขับบทกลอนนี้อีกครั้งเพื่อนกกราจะตัวเมีย

1.2.30

पुनरन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ।
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.३० ॥

ใจของท่านกลับมาจมอยู่ในความโศกอีกครั้ง จากนั้นพระพรหมทรงยิ้มและตรัสกับมุนีผู้ประเสริฐที่สุดนั้น

1.2.31

श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा ।
मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ॥ १.२.३१ ॥

ให้บทกลอนนี้เกิดเป็นรูปร่างเถิด อย่าสงสัยในเรื่องนี้เลย ข้าแต่พราหมณ์ สรัสวดีนี้ไหลออกมาจากท่านด้วยความปรารถนาของเราเท่านั้น

1.2.32

रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वमृषिसत्तम ।
धर्मात्मनो भगवतो लोके रामस्य धीमतः ॥ १.२.३२ ॥

ข้าแต่ฤๅษีผู้ประเสริฐ จงแต่งเรื่องราวของพระรามทั้งหมดเถิด พระรามผู้มีจิตเป็นธรรม ผู้เป็นที่เคารพและมีปัญญาในโลกนี้

1.2.33

वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ।
रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.२.३३ ॥

จงเล่าเรื่องราวของผู้มั่นคงนั้นตามที่ท่านได้ฟังจากนารท คือการกระทำของบุรุษผู้ฉลาดนั้น ทั้งที่เปิดเผยและที่ซ่อนเร้น

1.2.34

रामस्य सहसौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः ।
वैदेह्याश्चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः ॥ १.२.३४ ॥

การกระทำของพระรามพร้อมกับพระลักษมณ์ ของพวกรากษสทั้งหมด และของเทวีไวเทหี (สีดา) ด้วย ไม่ว่าจะเปิดเผยหรือซ่อนเร้น

1.2.35

तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।
न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ॥ १.२.३५ ॥

สิ่งที่ยังไม่มีใครรู้ทั้งหมดนั้นจะกลายเป็นที่รู้แก่ท่าน ในบทกาพย์นี้ คำพูดของท่านจะไม่มีคำเท็จเลยแม้แต่คำเดียว

1.2.36

कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ।
यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च महीतले ॥ १.२.३६ ॥

จงแต่งเรื่องราวอันศักดิ์สิทธิ์ของพระรามที่ร้อยเป็นบทกลอนและน่ารื่นรมย์ใจ ตราบเท่าที่ภูเขาและแม่น้ำยังคงอยู่บนพื้นพิภพ

1.2.37

तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ।
यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ॥ १.२.३७ ॥

ตราบเท่าที่ภูเขาและแม่น้ำยังคงอยู่บนโลก เรื่องรามายณะจะแพร่หลายไปในโลกทั้งหลาย และเรื่องของพระรามที่ท่านแต่งขึ้นก็จะแพร่หลายด้วย

1.2.38

तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ।
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।
ततः सशिष्यो भगवान् र्मुनिर्विस्मयमाययौ ॥ १.२.३८ ॥

"ตราบเท่านั้น ท่านจะอยู่ในโลกของเราทั้งเบื้องบนและเบื้องล่าง" เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระพรหมผู้ทรงพระภาคก็อันตรธานหายไปทันทีที่นั้น ลำดับนั้น มุนีผู้ทรงพระภาคพร้อมด้วยศิษย์ก็เกิดความอัศจรรย์ใจ

1.2.39

तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः ।
मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः ॥ १.२.३९ ॥

จากนั้นศิษย์ทั้งหมดของท่านก็ขับบทกลอนนี้อีกครั้ง ปีติยินดีซ้ำแล้วซ้ำเล่า และประหลาดใจอย่างยิ่ง จึงกล่าวขึ้น

1.2.40

समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा ।
सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥ १.२.४० ॥

บทโศกที่มหาฤๅษีขับด้วยสี่บาทที่มีพยางค์เท่ากัน เมื่อถูกกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงบรรลุสภาพเป็นศโลกหรือบทกลอน

1.2.41

तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मनः ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम् ॥ १.२.४१ ॥

ความคิดนี้เกิดขึ้นแก่วาลมีกิผู้มีจิตบริสุทธิ์ว่า เราจะประพันธ์รามายณะทั้งเรื่องเป็นกาพย์ด้วยฉันทลักษณ์เช่นนี้

1.2.42

उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमै-
स्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् ।
समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो
यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः ॥ १.२.४२ ॥

ด้วยถ้อยคำอันไพเราะ มีความหมายและเนื้อเรื่องงดงามสูงส่ง ผู้มีชื่อเสียงท่านนั้นจึงได้บรรยายเรื่องราวของพระรามไว้ ผู้มีทัศนะกว้างไกลนั้นได้ประพันธ์กาพย์ที่นำมาซึ่งเกียรติยศ ด้วยโศลกนับร้อยที่มีพยางค์เท่ากัน

1.2.43

तदुपगतसमाससंधियोगं
सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।
रघुवरकरितं मुनिप्रणीतं
दशशिरसश्क वधं निशामयध्वम् ॥ १.२.४३ ॥

จงฟังการสังหารทศเศียร ซึ่งฤๅษีได้แต่งไว้เกี่ยวกับพระราม ผู้ประเสริฐที่สุดในราชวงศ์ไฆยะ ด้วยถ้อยคำที่สม่ำเสมอและไพเราะ ร้อยเรียงเป็นประโยคที่มีความหมาย โดยมีสมาสและสนธิประกอบเข้ากันอย่างถูกต้อง