ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.2.1
नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः ।
पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम् ॥ १.२.१ ॥
ନାରଦଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
1.2.2
यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा ।
आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम् ॥ १.२.२ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ସେତେବେଳେ ବିଦାୟ ମାଗି ଅନୁମତି ପାଇ ଆକାଶ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ।
1.2.3
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा ।
जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः ॥ १.२.३ ॥
ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ସେହି ମୁନି ଗଙ୍ଗା ନିକଟରେ ଥିବା ତମସା ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲେ।
1.2.4
स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा ।
शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ॥ १.२.४ ॥
ତମସା ନଦୀ କୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ମୁନି ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶିଷ୍ୟକୁ, କାଦୁଅହୀନ ତୀର୍ଥ ଦେଖି କହିଲେ।
1.2.5
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।
रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ १.२.५ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜ, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖ; କାଦୁଅହୀନ, ରମଣୀୟ, ପ୍ରସନ୍ନ ଜଳଯୁକ୍ତ, ସଜ୍ଜନ ମନ ପରି।
1.2.6
न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।
इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ॥ १.२.६ ॥
ବତ୍ସ, କଳସ ରଖ, ମୋର ବଳଳ ଦିଅ; ଏହି ଉତ୍ତମ ତମସା ତୀର୍ଥରେ ହିଁ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବି।
1.2.7
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना ।
प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ १.२.७ ॥
ମହାତ୍ମା ବାଲ୍ମୀକି ଏହା କହିବାରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସଂଯମରେ ମୁନିଙ୍କ ବଲ୍କଳ ଦେଲେ।
1.2.8
स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः ।
विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम् ॥ १.२.८ ॥
ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହାତରୁ ବଲ୍କଳ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି, ସେ ସେହି ବିସ୍ତୃତ ବନକୁ ଚାରିଆଡ଼େ ଦେଖି ବୁଲିଲେ।
1.2.9
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।
ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम् ॥ १.२.९ ॥
ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନ ହୋଇ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଏକ ଯୋଡ଼ା—ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଡାକୁଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ—ଭଗବାନ ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ।
1.2.10
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः ।
जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः ॥ १.२.१० ॥
ସେହି ଯୋଡ଼ାରୁ ଗୋଟିଏ ପୁରୁଷ ପକ୍ଷୀକୁ, ପାପ ସଂକଳ୍ପଧାରୀ, ବୈରୀର ଆଶ୍ରୟ ସେହି ନିଷାଦ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ ହିଁ ବଧ କଲା।
1.2.11
तं शोणितपरीताङ्गं चेष्टमानं महीतले ।
भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ १.२.११ ॥
ରକ୍ତରେ ତିନ୍ତା ଶରୀରରେ ଭୂମିରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିବା ସେ ସ୍ୱାମୀକୁ ମରିଗଲା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କରୁଣ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲା।
1.2.12
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।
ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्त्रिणा सहितेन वै ॥ १.२.१२ ॥
ସେହି ଦ୍ୱିଜ—ସହଚର, ଲାଲ ଶିଖାଧାରୀ, ଉନ୍ମତ୍ତ ପକ୍ଷୀ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ବିୟୁକ୍ତ ହୋଇ…
1.2.13
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।
ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ १.२.१३ ॥
ନିଷାଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ସେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କ ମନରେ କରୁଣା ଜାତ ହେଲା।
1.2.14
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः ।
निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.२.१४ ॥
ତା'ପରେ କରୁଣାରେ, 'ଏହା ଅଧର୍ମ' ବୋଲି ଭାବି, କାନ୍ଦୁଥିବା କ୍ରୌଞ୍ଚୀର ସ୍ୱର ଶୁଣି ସେହି ଦ୍ୱିଜ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.2.15
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः ।
यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ॥ १.२.१५ ॥
ହେ ନିଷାଦ! ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ଧରି ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନ ପାଅ; କାମମୋହିତ ହୋଇ ତୁମେ କ୍ରୌଞ୍ଚ ଯୋଡ଼ିର ଏକକୁ ବଧ କଲ।
1.2.16
तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।
शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया ॥ १.२.१६ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଜାତ ହେଲା: ଶୋକପୀଡ଼ିତ ଏହି ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ ମୁଁ ଏ କଣ କହିଦେଲି?
1.2.17
चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।
शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ १.२.१७ ॥
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନ୍ତା କରି ଏକ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.2.18
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः ।
शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ १.२.१८ ॥
ପାଦବଦ୍ଧ, ସମାନ ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ, ତନ୍ତ୍ରୀ ଲୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ — ଶୋକପୀଡ଼ିତ ମୋଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ହେଉ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
1.2.19
शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।
प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ १.२.१९ ॥
ଶିଷ୍ୟ ସେ ମୁନିଙ୍କ ଅନୁପମ ବାକ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲା; ଗୁରୁ ତା ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.2.20
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि ।
तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः ॥ १.२.२० ॥
ସେ ତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ସେହି ଅର୍ଥର ଚିନ୍ତନ କରି ମୁନି ଫେରିଲେ।
1.2.21
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः ।
कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ॥ १.२.२१ ॥
ତା'ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ବିନୀତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଶିଷ୍ୟ ଭରଦ୍ବାଜ ଭରା କଳସ ନେଇ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲା।
1.2.22
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।
उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥ १.२.२२ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ସେ ମୁନି ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବସିଲେ, ଅନ୍ୟ କଥା କହି ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିର ହେଲେ।
1.2.23
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः ।
चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.२३ ॥
ତା'ପରେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ମହାତେଜା ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
1.2.24
वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः ।
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ १.२.२४ ॥
ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହଠାତ୍ ଉଠି, ବାକ୍ୟ ସଂଯମ କରି, ଯୋଡ଼ହସ୍ତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ।
1.2.25
पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः ।
प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वा चैव निरामयम् ॥ १.२.२५ ॥
ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆସନ ଓ ବନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ବିଧି ଅନୁସାରେ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କର କୁଶଳ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲେ।
1.2.26
अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।
वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः ॥ १.२.२६ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ଅତି ପୂଜିତ ଆସନରେ ବସି ଋଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
1.2.27
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने ।
उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥ १.२.२७ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ମଧ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଲେ। ସେତେବେଳେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବସିଥିଲେ।
1.2.28
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः ।
पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ॥ १.२.२८ ॥
ସେଥିରେ ହିଁ ମନ ଲଗାଇ ବାଲ୍ମୀକି ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିର ହେଲେ। ପାପୀ ମନ ଶତ୍ରୁତା ପ୍ରତିଶୋଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ଯାହା ନିଷ୍ଠୁର କର୍ମ କରିଥିଲା।
1.2.29
यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ।
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ ॥ १.२.२९ ॥
ଏପରି ମଧୁର ସ୍ୱର କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀକୁ ଅକାରଣରେ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ — ସେ ପାପୀ; ଶୋକ କରୁ କରୁ ସେ ପୁଣି କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଲେ।
1.2.30
पुनरन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ।
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२.३० ॥
ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ମନା ହୋଇ ଶୋକରେ ଲୀନ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ହସି ହସି ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.2.31
श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा ।
मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ॥ १.२.३१ ॥
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ହିଁ ରଚିତ ହେଉ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଅନୁଚିତ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋ ଇଚ୍ଛାରୁ ହିଁ ତୁମଠାରୁ ଏହି ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
1.2.32
रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वमृषिसत्तम ।
धर्मात्मनो भगवतो लोके रामस्य धीमतः ॥ १.२.३२ ॥
ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭଗବାନ ଓ ଜଗତରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କ ସମଗ୍ର ଚରିତ୍ର ତୁମେ ରଚନା କର।
1.2.33
वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ।
रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.२.३३ ॥
ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଣିଛ, ସେହି ଧୀର ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର କୁହ; ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ କର୍ମ।
1.2.34
रामस्य सहसौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः ।
वैदेह्याश्चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः ॥ १.२.३४ ॥
ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ)ଙ୍କ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସର୍ବଥା, ଏବଂ ବୈଦେହୀ (ସୀତା)ଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ କର୍ମ—ତାହା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ ବା ଗୁପ୍ତ।
1.2.35
तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ।
न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ॥ १.२.३५ ॥
ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାତ, ସବୁ ତୁମକୁ ଜ୍ଞାତ ହେବ। ଏହି କାବ୍ୟରେ ତୁମ ବାଣୀ କେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।
1.2.36
कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ।
यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च महीतले ॥ १.२.३६ ॥
ରାମଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କଥାକୁ ଶ୍ଲୋକରେ ବାନ୍ଧି ମନୋହର କର; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ରହିବେ।
1.2.37
तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ।
यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ॥ १.२.३७ ॥
ପୃଥିବୀରେ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ଯେତେଦିନ ରହିବେ, ସେତେଦିନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମାୟଣ କଥା ପ୍ରଚଳିତ ରହିବ; ଏବଂ ତୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ରାମଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ରହିବ।
1.2.38
तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ।
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।
ततः सशिष्यो भगवान् र्मुनिर्विस्मयमाययौ ॥ १.२.३८ ॥
ସେତେଦିନ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧଃସ୍ଥିତ ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ତୁମେ ବାସ କରିବ — ଏହା କହି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତା’ପରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଭଗବାନ ଋଷି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
1.2.39
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः ।
मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः ॥ १.२.३९ ॥
ତା’ପରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶିଷ୍ୟ ଏହି ଶ୍ଲୋକଟି ପୁଣି ଗାଇଲେ। ବାରମ୍ବାର ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେମାନେ କହିଲେ।
1.2.40
समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा ।
सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥ १.२.४० ॥
ଚାରି ସମାନ ଅକ୍ଷରର ପାଦରେ ମହର୍ଷି ଯାହା ଗାଇଥିଲେ, ସେହି ଶୋକ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବାରୁ ଶ୍ଲୋକତ୍ୱ ପାଇଲା।
1.2.41
तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मनः ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम् ॥ १.२.४१ ॥
ଭାବିତାତ୍ମା ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମନରେ ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଜାତ ହେଲା — ଏମିତି ଶ୍ଲୋକରେ ମୁଁ ସମଗ୍ର ରାମାୟଣ କାବ୍ୟ ରଚିବି।
1.2.42
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमै-
स्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् ।
समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो
यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः ॥ १.२.४२ ॥
ଉଦାର ଆଚରଣ, ଅର୍ଥ ଓ ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋରମ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସେହି କୀର୍ତ୍ତିମାନ୍ ସେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ କଥା ରଚିଲେ। ସମାନ ଅକ୍ଷରର ଶହ ଶହ ଶ୍ଲୋକରେ ଯଶସ୍ୱୀ, ଉଦାରଦର୍ଶୀ ସେହି କବି ଯଶଦାୟକ କାବ୍ୟ ରଚିଲେ।
1.2.43
तदुपगतसमाससंधियोगं
सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।
रघुवरकरितं मुनिप्रणीतं
दशशिरसश्क वधं निशामयध्वम् ॥ १.२.४३ ॥
ସମାସ ଓ ସନ୍ଧିର ଯଥାଯଥ ଯୋଗଯୁକ୍ତ, ସମ ଓ ମଧୁର ପଦରେ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ବଦ୍ଧ, ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁନିଙ୍କ ରଚିତ ସେହି ଦଶମୁଖ ବଧକୁ ଶୁଣ।