ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.20.1
तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम् ।
मुहूर्तमिव निःसंज्ञः संज्ञावानिदमब्रवीत् ॥ १.२०.१ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ରାଜଶାର୍ଦୂଳ ଦଶରଥ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଚେତନାହୀନ ପରି ହୋଇଗଲେ; ପରେ ସଚେତନ ହୋଇ ଏହା କହିଲେ।
1.20.2
ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः ।
न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः ॥ १.२०.२ ॥
ମୋ କମଳନୟନ ରାମଙ୍କର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଷୋଳ ବର୍ଷ ପୂରି ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏହାର ଯୋଗ୍ୟତା ମୁଁ ଦେଖେନାହିଁ।
1.20.3
इयमक्षौहिणी सेना यस्याहं पतिरीश्वरः ।
अनया सहितो गत्वा योद्धाहं तैर्निशाचरैः ॥ १.२०.३ ॥
ଏହା ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା; ମୁଁ ଏହାର ପ୍ରଭୁ ଓ ଅଧିପତି। ଏହା ସହିତ ଯାଇ ମୁଁ ନିଜେ ସେହି ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
1.20.4
इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः ।
योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥ १.२०.४ ॥
ମୋର ଏହି ଶୂରବୀର, ପରାକ୍ରମୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଭୃତ୍ୟମାନେ ରାକ୍ଷସଗଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
1.20.5
अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि ।
यावत् प्राणान् धरिष्यामि तावद् योत्स्ये निशाचरैः ॥ १.२०.५ ॥
ମୁଁ ନିଜେ ଧନୁ ହସ୍ତରେ ଧରି ରଣମୁଖରେ ରକ୍ଷକ ହେବି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣ ରହିବ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ନିଶାଚରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
1.20.6
निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता ।
अहं तत्र गमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि ॥ १.२०.६ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବ୍ରତାଚରଣ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ; ମୁଁ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଯିବି। ରାମଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆପଣ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
1.20.7
बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम् ।
न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः ॥ १.२०.७ ॥
ସେ ବାଳକ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଶିଖିନାହିଁ। ବଳାବଳ ସେ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ରବଳରେ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.20.8
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः ।
विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे ॥ १.२०.८ ॥
ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ନୁହେଁ; ରାକ୍ଷସମାନେ ଛଳଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ରାମଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
1.20.9
जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि ।
यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत ॥ १.२०.९ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କୁ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ଯଦି ଆପଣ ରାଘବଙ୍କୁ ହିଁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି,
1.20.10
चतुरङ्गसमायुक्तं मया सह च तं नय ।
षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक ॥ १.२०.१० ॥
ତାଙ୍କୁ ମୋ ସହିତ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାସହ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ। ହେ କୌଶିକ, ଷାଠିଏ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଜନ୍ମିତ ମୋର ପୁତ୍ର ସେ।
1.20.11
कृच्छ्रेणोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि ।
चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः परमिका मम ॥ १.२०.११ ॥
ଏ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ଜନ୍ମିତ; ଅତଏବ ରାମଙ୍କୁ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋ ଚାରି ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ପରମ ସ୍ନେହ ଅଛି।
1.20.12
ज्येष्ठे धर्मप्रधानेच न रामं नेतुमर्हसि ।
किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते ॥ १.२०.१२ ॥
ଯେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମପ୍ରଧାନ, ସେହି ରାମଙ୍କୁ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବଳ କିପରି? ସେମାନେ କାହାର ପୁତ୍ର ଏବଂ ସେମାନେ କିଏ?
1.20.13
कथं प्रमाणाः के चैतान् रक्षन्ति मुनिपुंगव ।
कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम् ॥ १.२०.१३ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ? ରାମ କିପରି ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବେ?
1.20.14
मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन् मया वा कूटयोधिनाम् ।
सर्वं मे शंस भगवन् कथं तेषां मया रणे ॥ १.२०.१४ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋ ସେନା ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା କପଟ ଯୋଦ୍ଧା ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ମୁକାବିଲା କରିବି? ହେ ଭଗବନ୍, ସବୁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
1.20.15
स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः ।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ १.२०.१५ ॥
ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ ରହିବା ଉଚିତ, କାରଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ବଳର ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଥାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.20.16
पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः ।
स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम् ॥ १.२०.१६ ॥
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ରାବଣ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।
1.20.17
महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ।
श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः ॥ १.२०.१७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ମହାବଳୀ ଓ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍; ବହୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥାଏ। ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ସେ ଏହା ଶୁଣାଯାଏ।
1.20.18
साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः ।
यदा न खलु यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः ॥ १.२०.१८ ॥
ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର)ଙ୍କର ଭାଇ ଓ ମୁନି ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେହି ମହାବଳୀ ଏବେ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁନାହିଁ।
1.20.19
तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ सुमहाबलौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः ॥ १.२०.१९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ଦୁଇ ଅତି ବଳଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ, ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ।
1.20.20
इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा ।
नहि शक्तोऽस्मि संग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः ॥ १.२०.२० ॥
ମୁନି ଏପରି କହିବାରୁ ରାଜା ସେତେବେଳେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସେ ଦୁରାତ୍ମା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ମୁଁ ମୋଟେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।"
1.20.21
स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके ।
मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान् गुरुः ॥ १.२०.२१ ॥
ତେଣୁ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୋ ଉପରେ ଓ ମୋ ପୁତ୍ର ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଅଳ୍ପଭାଗ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଆପଣ ହିଁ ଦେବତା ଓ ଗୁରୁ।
1.20.22
देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः ।
न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि ॥ १.२०.२२ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ପକ୍ଷୀ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ରାବଣକୁ ସହି ପାରନ୍ତିନି; ତେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ସହିବେ?
1.20.23
स तु वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि रावणः ।
तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥ १.२०.२३ ॥
ସେ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରମାନଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଓ ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
1.20.24
सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः ।
कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम् ॥ १.२०.२४ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ହେଉ କି ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଦେବତୁଲ୍ୟ; ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନଭିଜ୍ଞ; କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରି ପାରିବି ନାହିଁ।
1.20.25
बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम् ।
अथ कालोपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः ॥ १.२०.२५ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ଏହି ଶିଶୁ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ କଦାପି ଦେବି ନାହିଁ। ଆଉ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳସମ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ)।
1.20.26
यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम् ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ १.२०.२६ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବି ନାହିଁ। ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ପରାକ୍ରମୀ ଓ ସୁଶିକ୍ଷିତ (ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ)।
1.20.27
तयोरन्यतरं योद्धुं यास्यामि ससुहृद्गणः ।
अन्यथा त्वनुनेष्यामि भवन्तं सहबान्धवः ॥ १.२०.२७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମୁଁ ମୋ ମିତ୍ର ଓ ପରିବାର ସହିତ ଯିବି। ନଚେତ୍, ମୋ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
1.20.28
कुशिकसुतं सुमहान् विवेश मन्युः ।
सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तः
समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्निः ॥ १.२०.२८ ॥
କୁଶିକପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଯଜ୍ଞରେ ଘିଅରେ ସିଞ୍ଚିତ ଓ ସୁଷ୍ଠୁ ଆହୁତି ପାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ମହର୍ଷିଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।