વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.22.1
तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथः स्वयम् ।
प्रहृष्टवदनो राममाजुहाव सलक्ष्मणम् ॥ १.२२.१ ॥
વસિષ્ઠ આમ બોલ્યા ત્યારે, રાજા દશરથે સ્વયં પ્રસન્ન મુખે લક્ષ્મણ સહિત રામને બોલાવ્યા.
1.22.2
कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च ।
पुरोधसा वसिष्ठेन मङ्गलैरभिमन्त्रितम् ॥ १.२२.२ ॥
માતા, પિતા દશરથ અને પુરોહિત વસિષ્ઠ દ્વારા સ્વસ્ત્યયન કરાવીને મંગળ મંત્રોથી અભિમંત્રિત થયેલા.
1.22.3
स पुत्रं मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा दशरस्तदा ।
ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ १.२२.३ ॥
ત્યારે રાજા દશરથે પુત્રનું માથું સૂંઘીને, અતિ પ્રસન્ન અંતઃકરણથી કુશિકપુત્ર વિશ્વામિત્રને તેમને સોંપ્યા.
1.22.4
ततो वायुः सुखस्पर्शो नीरजस्को ववौ तदा ।
विश्वामित्रगतं रामं दृष्ट्वा राजीवलोचनम् ॥ १.२२.४ ॥
ત્યારે સુખદ સ્પર્શવાળો, ધૂળરહિત પવન વાયો; કમળનયન રામને વિશ્વામિત્ર સાથે જતા જોઈને.
1.22.5
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद् देवदुन्दुभिनिस्वनैः ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः प्रयाते तु महात्मनि ॥ १.२२.५ ॥
તે મહાત્મા પ્રયાણ કરતા હતા ત્યારે દેવદુંદુભિના નાદ સાથે મહાન પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ; શંખ અને દુંદુભિનો ઘોષ થયો.
1.22.6
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो महायशाः ।
काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात् ॥ १.२२.६ ॥
વિશ્વામિત્ર આગળ ચાલ્યા; પછી મહાયશસ્વી રામ, માથે કાકપક્ષ (ચોટલી) ધરાવતા ધનુર્ધર, તેમને અનુસર્યા; સૌમિત્રિ તેમની પાછળ ચાલ્યો.
1.22.7
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभयानौ दिशो दश ।
विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ॥ १.२२.७ ॥
ધનુષ્ય હાથમાં લઈ, દસેય દિશાઓને શોભાવતા, મહાત્મા વિશ્વામિત્રની પાછળ તેઓ ચાલ્યા; જાણે ત્રણ માથાવાળા બે સર્પ.
1.22.8
अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ ।
अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतावनिन्दितौ ॥ १.२२.८ ॥
એ ઉદાર બંને, પિતામહની પાછળ અશ્વિનીકુમારોની જેમ ચાલ્યા; તેજથી ઝળહળતા, નિર્દોષ, શોભા વધારતા.
1.22.9
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलंकृतौ ।
बद्धगोधाङ्गुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती ॥ १.२२.९ ॥
ત્યારે કુશિકપુત્ર (વિશ્વામિત્ર)ની પાછળ, હાથમાં ધનુષ્ય લઈ, સુંદર શણગારેલા, ગોધા-ચર્મના આંગળી-રક્ષક બાંધેલા, તલવારધારી, મહાતેજસ્વી એ બંને ચાલ્યા.
1.22.10
कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतावनिन्दितौ ॥ १.२२.१० ॥
સુંદર શરીરવાળા બે કુમારો, ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણ પાછળ ચાલ્યા; તેજથી ઝળહળતા, નિર્દોષ, શોભા વધારતા.
1.22.11
स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी ।
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे ॥ १.२२.११ ॥
અચિંત્ય સ્થાણુ દેવની જેમ, અગ્નિના કુમારોની જેમ, દોઢ યોજન ચાલીને સરયુના દક્ષિણ કિનારે પહોંચ્યા.
1.22.12
रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ।
गृहाण वत्स सलिलं मा भूत्कालस्य पर्ययः ॥ १.२२.१२ ॥
'રામ' એમ મધુર વાણીથી વિશ્વામિત્રે કહ્યું: 'વત્સ, પાણી ગ્રહણ કર; સમયનો વ્યય ન થાય.'
1.22.13
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा ।
न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः ॥ १.२२.१३ ॥
તું મંત્રસમૂહ ગ્રહણ કર, બલા અને અતિબલા પણ. તને થાક કે તાવ નહીં આવે, અને તારા રૂપમાં કોઈ વિકૃતિ નહીં થાય.
1.22.14
न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैर्ऋताः ।
न बाह्वोः सदृशो वीर्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन ॥ १.२२.१४ ॥
ઊંઘતા હોય કે બેદરકાર હોય ત્યારે પણ નૈર્ઋતો તારા પર હુમલો નહીં કરે. પૃથ્વી પર તારા બાહુબળની બરાબરી કરનાર કોઈ નથી.
1.22.15
त्रिषु लोकेषु वा राम न भवेत्सदृशस्तव ।
बलामतिबलां चैव पठतस्तात राघव ॥ १.२२.१५ ॥
હે રામ, બલા અને અતિબલાનું પઠન કરવાથી ત્રણે લોકમાં પણ તારા સમાન કોઈ નહીં રહે. હે તાત, હે રાઘવ!
1.22.16
न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये ।
नोत्तरे प्रतिवक्तव्ये समो लोके तवानघ ॥ १.२२.१६ ॥
હે નિષ્પાપ, સૌભાગ્યમાં, કુશળતામાં, જ્ઞાનમાં, બુદ્ધિની દૃઢતામાં અને ઉત્તર આપવામાં પણ જગતમાં તારી બરાબરી કોઈ નથી.
1.22.17
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव ।
बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ ॥ १.२२.१७ ॥
આ બે વિદ્યાઓ પ્રાપ્ત થતાં તારા સમાન કોઈ નહીં રહે. બલા અને અતિબલા સર્વજ્ઞાનની બે માતાઓ છે.
1.22.18
क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम ।
बलामतिबलां चैव पठस्तात राघव ॥ १.२२.१८ ॥
હે રામ, હે નરોત્તમ, તને ભૂખ અને તરસ નહીં સતાવે. હે તાત, હે રાઘવ, બલા અને અતિબલાનું પઠન કર.
1.22.19
गृहाण सर्वलोकस्य गुप्तये रघुनन्दन ।
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि ।
पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते ॥ १.२२.१९ ॥
હે રઘુનંદન, સર્વ લોકોના રક્ષણ માટે આ બે વિદ્યાઓ ગ્રહણ કરો. તેનો અભ્યાસ કરવાથી પૃથ્વી પર યશ પણ મળશે. આ બંને બ્રહ્માની પુત્રીઓ છે, તેજથી સંપન્ન છે.
1.22.20
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि पार्थिव ।
कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः ॥ १.२२.२० ॥
હે કાકુત્સ્થ, હે રાજકુમાર, આ વિદ્યાઓ તને આપવા માટે તું જ યોગ્ય છે. આ બધા અનેક ગુણો તારામાં જ છે, એમાં સંશય નથી.
1.22.21
तपसा संभृते चैते बहुरूपे भविष्यतः ।
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिः ॥ १.२२.२१ ॥
તપથી ઉત્પન્ન થયેલી આ વિદ્યાઓ અનેક રૂપવાળી થશે. પછી રામે પાણીનો સ્પર્શ કર્યો; તેમનું મુખ પ્રસન્ન થયું અને તે શુદ્ધ થયા.
1.22.22
प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः ।
विद्यासमुदितो रामः शुशुभे भूरिविक्रमः ॥ १.२२.२२ ॥
તે ભાવિતાત્મા મહર્ષિ પાસેથી રામે તે બંને વિદ્યાઓ ગ્રહણ કરી. વિદ્યાથી સંપન્ન મહાપરાક્રમી રામ શોભી ઊઠ્યા.
1.22.23
सहस्ररश्मिर्भगवाञ्शरदीव दिवाकरः ।
गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे ।
ऊषुस्तां रजनीं तत्र सरय्वां सुसुखं त्रयः ॥ १.२२.२३ ॥
શરદ ઋતુના સૂર્યની જેમ હજાર કિરણોવાળા ભગવાન — બધાં ગુરુકાર્યો કુશિકપુત્રને સોંપીને, ત્રણેય સરયૂ કિનારે તે રાત્રિ અત્યંત સુખપૂર્વક રહ્યા.
1.22.24
दशरथनृपसूनुसत्तमाभ्यां
तृणशयनेऽनुचिते तदोषिताभ्याम् ।
कुशिकसुतवचोऽनुलालिताभ्याम्
सुखमिव सा विबभौ विभावरी च ॥ १.२२.२४ ॥
દશરથ રાજાના બે શ્રેષ્ઠ પુત્રોએ તે અનુચિત તૃણશય્યા પર નિવાસ કર્યો; કુશિકપુત્રના વચનોથી લાલિત થઈને, તેમના દ્વારા તે રાત્રિ સુખ જેવી શોભી ઊઠી.