ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.3.1
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम् ।
व्यक्तमन्वेषते भूयो यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.३.१ ॥
ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಿತಕರವಾದ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ನಡೆಯನ್ನು ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.3.2
उपस्पृश्योदकं सम्यङ्मुनिः स्थित्वा कृताञ्जलिः ।
प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम् ॥ १.३.२ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತು, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ದರ್ಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಮುನಿ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಅವನ ಗತಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.3.3
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च ।
सभार्येण सराष्ट्रेण यत् प्राप्तं तत्र तत्त्वतः ॥ १.३.३ ॥
ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆಯರೊಂದಿಗೆ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಜ ದಶರಥನೊಂದಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ.
1.3.4
हसितं भाषितं चैव गतिर्यावच्च चेष्टितम् ।
तत् सर्वं धर्मवीर्येण यथावत् संप्रपश्यति ॥ १.३.४ ॥
ನಗು, ಮಾತು, ನಡಿಗೆ, ಚೇಷ್ಟೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರ್ಮಬಲದಿಂದ ಅವನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
1.3.5
स्त्रीतृतीयेन च तथा यत् प्राप्तं चरता वने ।
सत्यसन्धेन रामेण तत् सर्वं चान्ववैक्षत ॥ १.३.५ ॥
ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸತ್ಯಸಂಧನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು.
1.3.6
ततः पश्यति धर्मात्मा तत् सर्वं योगमास्थितः ।
पुरा यत् तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ॥ १.३.६ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಅವನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
1.3.7
तत् सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महामतिः ।
अभिरामस्य रामस्य तत् सर्वं कर्तुमुद्यतः ॥ १.३.७ ॥
ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ಕಂಡು, ಅಭಿರಾಮನಾದ ರಾಮನ ಆ ಎಲ್ಲ ಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತರಾದರು.
1.3.8
कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।
समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ॥ १.३.८ ॥
ಕಾಮ-ಅರ್ಥ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ ಗುಣಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಕೇಳುಗರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂತಹದ್ದು.
1.3.9
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना ।
रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥ १.३.९ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದರು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ, ಭಗವಾನ್ ಮುನಿಯು ರಘುವಂಶದ ಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
1.3.10
जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् ।
लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ॥ १.३.१० ॥
ರಾಮನ ಜನ್ಮ, ಅವನ ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಕೂಲತೆ, ಲೋಕಪ್ರಿಯತೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಸೌಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಶೀಲತೆ.
1.3.11
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने ।
जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम् ॥ १.३.११ ॥
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಸಹವಾಸದ ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು, ಜಾನಕಿಯ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸಿನ ಭಂಗ.
1.3.12
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा ।
तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम् ॥ १.३.१२ ॥
ಇಬ್ಬರು ರಾಮರ ವಿವಾದ, ದಶರಥನ ಮಗನ ಗುಣಗಳು, ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ಕೈಕೇಯಿಯ ದುಷ್ಟ ಭಾವ.
1.3.13
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम् ।
राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ॥ १.३.१३ ॥
ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನ, ರಾಮನ ವನವಾಸ, ರಾಜನ ಶೋಕ ಮತ್ತು ವಿಲಾಪ, ಮತ್ತು ಅವನು ಪರಲೋಕದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದುದು.
1.3.14
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम् ।
निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा ॥ १.३.१४ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದುದು, ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಯೊಡನೆ ಸಂವಾದ, ಸಾರಥಿಯ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ.
1.3.15
गङ्गायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम् ।
भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम् ॥ १.३.१५ ॥
ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಾಟಿದುದು, ಭರದ್ವಾಜರ ದರ್ಶನ, ಭರದ್ವಾಜರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಕೂಟದ ದರ್ಶನ.
1.3.16
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा ।
प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम् ॥ १.३.१६ ॥
ವಾಸಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನೆಲೆಸುವಿಕೆ, ಭರತನ ಆಗಮನ, ರಾಮನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವುದು, ತಂದೆಗೆ ಜಲಕ್ರಿಯೆ.
1.3.17
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम् ।
दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा ॥ १.३.१७ ॥
ಪಾದುಕೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಷೇಕ, ನಂದಿಗ್ರಾಮ ವಾಸ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ, ವಿರಾಧನ ವಧೆ.
1.3.18
दर्शनं शरभङ्गस्य सुतीक्ष्णेन समागमम्
अनसूयासमाख्यां च अङ्गरागस्य चार्पणम् ॥ १.३.१८ ॥
ಶರಭಂಗರ ದರ್ಶನ, ಸುತೀಕ್ಷ್ಣರೊಡನೆ ಸಮಾಗಮ, ಅನಸೂಯೆಯ ಹೆಸರು, ಮೈಗೆ ಅಂಗರಾಗ ಅರ್ಪಣೆ.
1.3.19
दर्शनं चाप्यगस्त्यस्य धनुषो ग्रहणं तथा ।
शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा ॥ १.३.१९ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯರ ದರ್ಶನ, ಧನುಸ್ಸಿನ ಸ್ವೀಕಾರ, ಶೂರ್ಪಣಖೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಅವಳ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಕೂಡ.
1.3.20
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च ।
मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा ॥ १.३.२० ॥
ಖರ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶಿರಸ್ಸಿನ ವಧೆ, ರಾವಣನ ಎದ್ದೇಳುವಿಕೆ, ಮಾರೀಚನ ವಧೆ, ವೈದೇಹಿಯ ಅಪಹರಣ ಕೂಡ.
1.3.21
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम् ।
कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२१ ॥
ರಾಘವನ ವಿಲಾಪ, ಗೃಧ್ರರಾಜ (ಜಟಾಯು) ವಧೆ, ಕಬಂಧನ ದರ್ಶನ, ಪಂಪಾ ಸರೋವರದ ದರ್ಶನ ಕೂಡ.
1.3.22
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा ।
प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा ॥ १.३.२२ ॥
ಶಬರಿಯ ದರ್ಶನ, ಫಲ-ಮೂಲ ಭೋಜನ, ಪಂಪೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲಾಪ, ಹನುಮಂತನ ದರ್ಶನ ಕೂಡ.
1.3.23
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम् ।
प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम् ॥ १.३.२३ ॥
ಋಷ್ಯಮೂಕಕ್ಕೆ ಗಮನ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮ, ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು, ಸಖ್ಯ, ವಾಲಿ-ಸುಗ್ರೀವರ ಕಲಹ.
1.3.24
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्
ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम् ॥ १.३.२४ ॥
ವಾಲಿಯ ವಧೆ, ಸುಗ್ರೀವನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ತಾರೆಯ ವಿಲಾಪ, ಒಪ್ಪಂದ, ಮಳೆಗಾಲದ ರಾತ್ರಿಗಳ ವಾಸ.
1.3.25
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्
दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम् ॥ १.३.२५ ॥
ರಾಘವಸಿಂಹನ (ರಾಮನ) ಕೋಪ, ಸೇನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ (ದೂತರನ್ನು) ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕುರಿತ ನಿವೇದನೆ.
1.3.26
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्
प्रायोपवेशनं चैव संपातेश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२६ ॥
ಉಂಗುರ ದಾನ, ಋಕ್ಷನ (ಜಾಂಬವಂತನ) ಗುಹೆಯ ದರ್ಶನ, ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನ, ಮತ್ತು ಸಂಪಾತಿಯ ದರ್ಶನ.
1.3.27
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्
समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम् ॥ १.३.२७ ॥
ಪರ್ವತಾರೋಹಣ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಾರಿ ದಾಟುವುದು; ಸಮುದ್ರನ ಮಾತಿನಿಂದ, ಮತ್ತು ಮೈನಾಕನ ದರ್ಶನ.
1.3.28
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्
सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम् ॥ १.३.२८ ॥
ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ಗದರಿಸುವುದು, ನೆರಳು ಹಿಡಿಯುವವನ ದರ್ಶನ; ಸಿಂಹಿಕೆಯ ವಧೆ, ಮತ್ತು ಲಂಕಾ ಪರ್ವತದ ದರ್ಶನ.
1.3.29
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्
आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम् ॥ १.३.२९ ॥
ರಾತ್ರಿ ಲಂಕೆಯ ಪ್ರವೇಶ, ಒಬ್ಬನೇ ಚಿಂತಿಸುವುದು; ಮದ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಅಂತಃಪುರದ ದರ್ಶನ.
1.3.30
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्
अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.३० ॥
ರಾವಣನ ದರ್ಶನ, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದ ದರ್ಶನವೂ; ಅಶೋಕವನಿಕೆಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಸೀತೆಯ ದರ್ಶನವೂ.
1.3.31
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्
राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ॥ १.३.३१ ॥
ಸೀತೆಗೆ ಗುರುತಿನ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಮಾತುಕತೆ, ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಬೆದರಿಕೆ, ತ್ರಿಜಟೆಯ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನ.
1.3.32
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च
राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम् ॥ १.३.३२ ॥
ಸೀತೆಯ ಮಣಿ ನೀಡುವಿಕೆ, ಮರಗಳ ಭಂಗ, ರಾಕ್ಷಸಿಯರ ಚದುರುವಿಕೆ, ರಾವಣನ ಕಿಂಕರರ ಸಂಹಾರ.
1.3.33
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्
प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा ॥ १.३.३३ ॥
ವಾಯುಪುತ್ರನ ಸೆರೆ, ಲಂಕಾ ದಹನ ಮತ್ತು ಅವನ ಗರ್ಜನೆ, ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹಾರುವುದು, ಮಧುವನದ ಕೊಳ್ಳೆ.
1.3.34
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा
संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम् ॥ १.३.३४ ॥
ರಾಘವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ, ಮಣಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವಿಕೆ, ಸಮುದ್ರದ ಸಂಗಮ, ನಲನ ಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ.
1.3.35
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्
विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ॥ १.३.३५ ॥
ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವಿಕೆ, ರಾತ್ರಿ ಲಂಕೆಯ ಮುತ್ತಿಗೆ, ವಿಭೀಷಣನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಸಂಹಾರೋಪಾಯದ ನಿವೇದನ.
1.3.36
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्
रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥ १.३.३६ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮರಣ, ಮೇಘನಾದನ ಸಂಹಾರ, ರಾವಣನ ವಿನಾಶ, ಶತ್ರುನಗರದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆ.
1.3.37
बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्
अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम् ॥ १.३.३७ ॥
ವಿಭೀಷಣನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದ ದರ್ಶನ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಗಮನ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮ.
1.3.38
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्
रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्
स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम् ॥ १.३.३८ ॥
ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದುದು, ಭರತನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮ, ರಾಮಾಭಿಷೇಕದ ಅಭ್ಯುದಯ, ಸರ್ವ ಸೈನ್ಯಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಸ್ವರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರಂಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈದೇಹಿಯ ವಿಸರ್ಜನೆ.
1.3.39
अनागतं च यत् किंचिद् रामस्य वसुधातले
तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषिः ॥ १.३.३९ ॥
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಾಮನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಆಗಬೇಕಿತ್ತೋ, ಅದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಉತ್ತರಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದರು.