ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.3.1
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम् ।
व्यक्तमन्वेषते भूयो यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.३.१ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ହିତକର ସେହି ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପୁଣି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି।
1.3.2
उपस्पृश्योदकं सम्यङ्मुनिः स्थित्वा कृताञ्जलिः ।
प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम् ॥ १.३.२ ॥
ଜଳରେ ଯଥାବିଧି ଆଚମନ କରି, କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇ, ପୂର୍ବମୁଖୀ ଅଗ୍ରଭାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଦର୍ଭ ଉପରେ ବସି, ମୁନି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଗତି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି।
1.3.3
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च ।
सभार्येण सराष्ट्रेण यत् प्राप्तं तत्र तत्त्वतः ॥ १.३.३ ॥
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ରାଜା ଦଶରଥ ସହିତ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ।
1.3.4
हसितं भाषितं चैव गतिर्यावच्च चेष्टितम् ।
तत् सर्वं धर्मवीर्येण यथावत् संप्रपश्यति ॥ १.३.४ ॥
ହସ, କଥା, ଗତି ଓ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା — ଧର୍ମବଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁକୁ ଯଥାବତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
1.3.5
स्त्रीतृतीयेन च तथा यत् प्राप्तं चरता वने ।
सत्यसन्धेन रामेण तत् सर्वं चान्ववैक्षत ॥ १.३.५ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତୃତୀୟ ରୂପେ ବନରେ ବୁଲୁଥିବା ସମୟରେ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପରଖିଲେ।
1.3.6
ततः पश्यति धर्मात्मा तत् सर्वं योगमास्थितः ।
पुरा यत् तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ॥ १.३.६ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୋଗରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁକୁ ହାତର ତାଳୁରେ ଥିବା ଆମଳା ପରି ଦେଖନ୍ତି।
1.3.7
तत् सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महामतिः ।
अभिरामस्य रामस्य तत् सर्वं कर्तुमुद्यतः ॥ १.३.७ ॥
ମହାମତି ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଯଥାର୍ଥରେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦେଖି, ଅଭିରାମ ରାମଙ୍କର ସେହି ସମସ୍ତ ଚରିତ ରଚନା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
1.3.8
कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।
समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ॥ १.३.८ ॥
କାମ-ଅର୍ଥ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମ-ଅର୍ଥ ଗୁଣରେ ବିସ୍ତୃତ, ସମୁଦ୍ର ପରି ରତ୍ନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ମନ ହରଣକାରୀ।
1.3.9
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना ।
रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥ १.३.९ ॥
ମହାତ୍ମା ନାରଦ ପୂର୍ବରେ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଭଗବାନ ମୁନି ରଘୁବଂଶର ଚରିତ ରଚନା କଲେ।
1.3.10
जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् ।
लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ॥ १.३.१० ॥
ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ, ତାଙ୍କର ମହାନ ପରାକ୍ରମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳତା, ଲୋକପ୍ରିୟତା, କ୍ଷମା, ସୌମ୍ୟତା ଓ ସତ୍ୟଶୀଳତା।
1.3.11
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने ।
जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम् ॥ १.३.११ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ବହୁ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଓ ଅନ୍ୟ କଥା, ଜାନକୀଙ୍କ ବିବାହ ଏବଂ ଧନୁ ଭଙ୍ଗ।
1.3.12
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा ।
तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम् ॥ १.३.१२ ॥
ଦୁଇ ରାମଙ୍କ ବିବାଦ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଗୁଣ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଏବଂ କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ।
1.3.13
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम् ।
राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ॥ १.३.१३ ॥
ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକରେ ବାଧା, ରାମଙ୍କ ବନବାସ, ରାଜାଙ୍କ ଶୋକ ଓ ବିଳାପ, ଏବଂ ପରଲୋକ ଅଭିମୁଖେ ତାଙ୍କ ଗମନ।
1.3.14
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम् ।
निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा ॥ १.३.१४ ॥
ପ୍ରଜାଙ୍କ ବିଷାଦ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା, ନିଷାଦାଧିପତି ସହିତ ସଂବାଦ, ଏବଂ ସାରଥିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ।
1.3.15
गङ्गायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम् ।
भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम् ॥ १.३.१५ ॥
ଗଙ୍ଗା ପାର ହେବା, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ଦର୍ଶନ।
1.3.16
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा ।
प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम् ॥ १.३.१६ ॥
ନିବାସ ନିର୍ମାଣ ଓ ବସତି, ଭରତଙ୍କ ଆଗମନ, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳକ୍ରିୟା।
1.3.17
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम् ।
दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा ॥ १.३.१७ ॥
ପାଦୁକାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିଷେକ, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବାସ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଗମନ, ଏବଂ ବିରାଧଙ୍କ ବଧ।
1.3.18
दर्शनं शरभङ्गस्य सुतीक्ष्णेन समागमम्
अनसूयासमाख्यां च अङ्गरागस्य चार्पणम् ॥ १.३.१८ ॥
ଶରଭଙ୍ଗଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ, ଅନସୂୟାଙ୍କ ନାମୋଲ୍ଲେଖ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗରାଗ ଅର୍ପଣ।
1.3.19
दर्शनं चाप्यगस्त्यस्य धनुषो ग्रहणं तथा ।
शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा ॥ १.३.१९ ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ଧନୁ ଗ୍ରହଣ, ସେହିପରି ଶୂର୍ପଣଖା ସହ ସଂଳାପ ଓ ତାକୁ ବିରୂପ କରିବା ।
1.3.20
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च ।
मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा ॥ १.३.२० ॥
ଖର ଓ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ବଧ, ରାବଣଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ, ମାରୀଚଙ୍କ ବଧ ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କ ହରଣ ।
1.3.21
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम् ।
कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२१ ॥
ରାଘବଙ୍କ ବିଳାପ, ଗୃଧ୍ରରାଜ (ଜଟାୟୁ)ଙ୍କ ବଧ, କବନ୍ଧ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ପମ୍ପା ଦର୍ଶନ ।
1.3.22
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा ।
प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा ॥ १.३.२२ ॥
ଶବରୀ ଦର୍ଶନ, ଫଳମୂଳ ଭୋଜନ, ପମ୍ପାରେ ବିଳାପ ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ।
1.3.23
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम् ।
प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम् ॥ १.३.२३ ॥
ଋଷ୍ୟମୂକ ଆଡ଼କୁ ଗମନ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ, ବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି, ସଖ୍ୟ, ବାଳି-ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବିବାଦ ।
1.3.24
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्
ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम् ॥ १.३.२४ ॥
ବାଳିଙ୍କ ବଧ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ତାରାଙ୍କ ବିଳାପ, ସମୟ (ଚୁକ୍ତି) ଏବଂ ବର୍ଷା ରାତ୍ରିର ନିବାସ ।
1.3.25
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्
दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम् ॥ १.३.२५ ॥
ରାଘବସିଂହ (ରାମ)ଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ସେନାମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ, ଦିଗରେ (ଦୂତମାନଙ୍କୁ) ପଠାଇବା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ବିଷୟରେ ନିବେଦନ।
1.3.26
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्
प्रायोपवेशनं चैव संपातेश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२६ ॥
ଅଙ୍ଗୁଠି ଦାନ, ଋକ୍ଷ (ଜାମ୍ବବାନ)ଙ୍କ ଗୁମ୍ଫା ଦର୍ଶନ, ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ଏବଂ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଦର୍ଶନ।
1.3.27
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्
समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम् ॥ १.३.२७ ॥
ପର୍ବତ ଆରୋହଣ, ଏବଂ ସାଗର ଲଙ୍ଘନ; ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ବଚନରେ ଓ ମୈନାକଙ୍କ ଦର୍ଶନ।
1.3.28
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्
सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम् ॥ १.३.२८ ॥
ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା, ଛାୟାଗ୍ରାହୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ; ସିଂହିକାର ବଧ, ଏବଂ ଲଙ୍କା ପର୍ବତ ଦର୍ଶନ।
1.3.29
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्
आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम् ॥ १.३.२९ ॥
ରାତିରେ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ, ଏକାକୀ ଚିନ୍ତନ; ମଦ୍ୟଶାଳାକୁ ଯିବା, ଅନ୍ତଃପୁର ଦର୍ଶନ।
1.3.30
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्
अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.३० ॥
ରାବଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ; ଅଶୋକ ବାଟିକାକୁ ଯିବା, ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ।
1.3.31
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्
राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ॥ १.३.३१ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ-ପରିଚୟ ଦେବା, ସୀତା ସହ କଥୋପକଥନ, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ତର୍ଜନ ଏବଂ ତ୍ରିଜଟାର ସ୍ୱପ୍ନଦର୍ଶନ।
1.3.32
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च
राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम् ॥ १.३.३२ ॥
ସୀତାଙ୍କ ମଣି ପ୍ରଦାନ, ବୃକ୍ଷ ଭଙ୍ଗ, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ପଳାୟନ ଏବଂ ରାବଣର କିଙ୍କରମାନଙ୍କ ବଧ।
1.3.33
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्
प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा ॥ १.३.३३ ॥
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ବନ୍ଦୀ ହେବା, ଲଙ୍କାଦାହ ଓ ତାଙ୍କ ଗର୍ଜନ, ଫେରି ଡେଇଁବା ଓ ମଧୁବନ ଲୁଣ୍ଠନ।
1.3.34
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा
संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम् ॥ १.३.३४ ॥
ରାଘବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା, ମଣି ସମର୍ପଣ, ସମୁଦ୍ରସଙ୍ଗମ ଓ ନଳସେତୁ ନିର୍ମାଣ।
1.3.35
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्
विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ॥ १.३.३५ ॥
ସମୁଦ୍ର ପାର ହେବା, ରାତିରେ ଲଙ୍କା ଅବରୋଧ, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହ ସଂସର୍ଗ ଓ ବଧୋପାୟ ନିବେଦନ।
1.3.36
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्
रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥ १.३.३६ ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ମେଘନାଦଙ୍କ ବଧ, ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନଗରୀରେ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି।
1.3.37
बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्
अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम् ॥ १.३.३७ ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନର ଦର୍ଶନ, ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଗମନ ଏବଂ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ।
1.3.38
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्
रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्
स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम् ॥ १.३.३८ ॥
ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଠାଇବା, ଭରତଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ, ରାମାଭିଷେକର ଅଭ୍ୟୁଦୟ, ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ବିସର୍ଜନ, ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବା ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କ ବିସର୍ଜନ।
1.3.39
अनागतं च यत् किंचिद् रामस्य वसुधातले
तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषिः ॥ १.३.३९ ॥
ପୃଥିବୀରେ ରାମଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯାହା ଘଟିବାର ଥିଲା, ତାହା ଭଗବାନ ଋଷି ବାଲ୍ମୀକି ଉତ୍ତରକାବ୍ୟରେ ରଚନା କଲେ।