వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.3.1
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम् ।
व्यक्तमन्वेषते भूयो यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥ १.३.१ ॥
ధర్మార్థాలతో కూడిన, హితకరమైన ఆ సమస్త వృత్తాంతాన్ని విని, ఆ బుద్ధిమంతుని చరిత్రను ఆయన స్పష్టంగా మళ్లీ పరిశీలిస్తాడు.
1.3.2
उपस्पृश्योदकं सम्यङ्मुनिः स्थित्वा कृताञ्जलिः ।
प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम् ॥ १.३.२ ॥
నీటితో సరిగా ఆచమనం చేసి, చేతులు జోడించి నిలబడి, తూర్పు వైపు కొనలు గల దర్భలపై కూర్చుని, ముని ధర్మబలంతో ఆయన గతిని వెదుకుతాడు.
1.3.3
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च ।
सभार्येण सराष्ट्रेण यत् प्राप्तं तत्र तत्त्वतः ॥ १.३.३ ॥
రామ, లక్ష్మణ, సీతలతో, భార్యలతో కూడిన రాజు దశరథునితో, రాజ్యంతో సహా అక్కడ ఏమి జరిగిందో, అది యథార్థంగా.
1.3.4
हसितं भाषितं चैव गतिर्यावच्च चेष्टितम् ।
तत् सर्वं धर्मवीर्येण यथावत् संप्रपश्यति ॥ १.३.४ ॥
నవ్వు, మాట, నడక, చేష్టలు అన్నింటినీ, ధర్మబలంతో ఆయన యథావత్తుగా పూర్తిగా చూస్తాడు.
1.3.5
स्त्रीतृतीयेन च तथा यत् प्राप्तं चरता वने ।
सत्यसन्धेन रामेण तत् सर्वं चान्ववैक्षत ॥ १.३.५ ॥
భార్యతో కూడి అడవిలో తిరుగుతూ సత్యసంధుడైన రాముడికి ఏది సంభవించిందో, అదంతా కూడా అతడు పరిశీలించాడు.
1.3.6
ततः पश्यति धर्मात्मा तत् सर्वं योगमास्थितः ।
पुरा यत् तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ॥ १.३.६ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ముడు యోగంలో నిలిచి, పూర్వం అక్కడ జరిగినదంతా అరచేతిలోని ఉసిరికాయను చూసినట్లు చూస్తాడు.
1.3.7
तत् सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महामतिः ।
अभिरामस्य रामस्य तत् सर्वं कर्तुमुद्यतः ॥ १.३.७ ॥
మహామతి అయిన ఆయన అన్నింటినీ యథార్థంగా ధర్మంతో చూచి, అభిరాముడైన రాముని ఆ చరితమంతటినీ రచించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
1.3.8
कामार्थगुणसंयुक्तं धर्मार्थगुणविस्तरम् ।
समुद्रमिव रत्नाढ्यं सर्वश्रुतिमनोहरम् ॥ १.३.८ ॥
కామార్థ గుణాలతో కూడినది, ధర్మార్థ గుణాలతో విస్తరించినది, సముద్రంలాగా రత్నాలతో నిండినది, వినేవారందరి మనసును హరించేది.
1.3.9
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना ।
रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥ १.३.९ ॥
మహాత్ముడైన నారదుడు మునుపు చెప్పినట్లుగానే, భగవంతుడైన మునీంద్రుడు రఘువంశ చరితమును రచించాడు.
1.3.10
जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् ।
लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ॥ १.३.१० ॥
రాముని జన్మము, ఆయన మహా పరాక్రమము, అందరికీ అనుకూలత, లోకానికి ప్రియత్వము, క్షమ, సౌమ్యత, సత్యశీలత.
1.3.11
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने ।
जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम् ॥ १.३.११ ॥
విశ్వామిత్రునితో కూడిన అనేక అద్భుత కథలు, ఇతర కథలు, జానకి వివాహము, ధనుస్సు భంగము.
1.3.12
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा ।
तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम् ॥ १.३.१२ ॥
ఇద్దరు రాములమధ్య వివాదము, దశరథ తనయుని గుణములు, రాముని అభిషేకము, కైకేయి దుష్ట భావము.
1.3.13
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम् ।
राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ॥ १.३.१३ ॥
రాముని పట్టాభిషేకానికి ఆటంకం, రాముని వనవాసం, రాజు దుఃఖం మరియు విలాపం, అతడు పరలోకం చేరుట.
1.3.14
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम् ।
निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा ॥ १.३.१४ ॥
ప్రజల విషాదం, వారిని పంపివేయుట, నిషాదాధిపతితో సంవాదం, సారథి తిరిగి వెళ్లుట.
1.3.15
गङ्गायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम् ।
भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम् ॥ १.३.१५ ॥
గంగను దాటుట, భరద్వాజుని దర్శనం, భరద్వాజుని అనుమతితో చిత్రకూటదర్శనం.
1.3.16
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा ।
प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम् ॥ १.३.१६ ॥
నివాసగృహ నిర్మాణం మరియు నివాసం, భరతుని రాక, రాముని సమాధానపరచుట, తండ్రికి జలక్రియ.
1.3.17
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम् ।
दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा ॥ १.३.१७ ॥
పాదుకల అగ్ర్యాభిషేకం, నందిగ్రామ నివాసం, దండకారణ్య గమనం, విరాధ వధ.
1.3.18
दर्शनं शरभङ्गस्य सुतीक्ष्णेन समागमम्
अनसूयासमाख्यां च अङ्गरागस्य चार्पणम् ॥ १.३.१८ ॥
శరభంగుని దర్శనం, సుతీక్ష్ణునితో సమాగమం, అనసూయ ప్రసక్తి, అంగరాగ సమర్పణ.
1.3.19
दर्शनं चाप्यगस्त्यस्य धनुषो ग्रहणं तथा ।
शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा ॥ १.३.१९ ॥
అగస్త్యుని దర్శనం, ధనుస్సును స్వీకరించడం, శూర్పణఖతో సంభాషణ, ఆమెను వికృతం చేయడం కూడా.
1.3.20
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च ।
मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा ॥ १.३.२० ॥
ఖర, త్రిశిరుల వధ, రావణుని ఉత్థానం, మారీచుని వధ, వైదేహిని అపహరించడం కూడా.
1.3.21
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम् ।
कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२१ ॥
రాఘవుని విలాపం, గృధ్రరాజు (జటాయువు) వధ, కబంధుని దర్శనం, పంపా సరస్సు దర్శనం కూడా.
1.3.22
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा ।
प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा ॥ १.३.२२ ॥
శబరి దర్శనం, ఫలమూలాలను భుజించడం, పంపాలో విలాపం, హనుమంతుని దర్శనం కూడా.
1.3.23
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम् ।
प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम् ॥ १.३.२३ ॥
ఋష్యమూకానికి వెళ్లడం, సుగ్రీవునితో కలయిక, నమ్మకం కలిగించడం, స్నేహం, వాలి-సుగ్రీవుల వైరం.
1.3.24
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्
ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम् ॥ १.३.२४ ॥
వాలి వధ, సుగ్రీవుని అభిషేకం, తార విలాపం, ఒప్పందం, వర్షరాత్రుల నివాసం.
1.3.25
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्
दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम् ॥ १.३.२५ ॥
రాఘవసింహుని (రాముని) కోపం, సేనల సమీకరణ, దిక్కులకు (దూతలను) పంపడం, మరియు భూమి గురించి నివేదన.
1.3.26
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्
प्रायोपवेशनं चैव संपातेश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.२६ ॥
ఉంగరం ఇవ్వడం, ఋక్షుని (జాంబవంతుని) గుహను కనుగొనడం, ప్రాయోపవేశనం, మరియు సంపాతి దర్శనం.
1.3.27
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्
समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम् ॥ १.३.२७ ॥
పర్వతారోహణం, సముద్రాన్ని దాటడం కూడా; సముద్రుని మాట వల్ల, మరియు మైనాకుని దర్శనం.
1.3.28
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्
सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम् ॥ १.३.२८ ॥
రాక్షసిని బెదిరించడం, నీడను పట్టే రాక్షసుని దర్శనం; సింహిక నిధనం, మరియు లంకా పర్వత దర్శనం.
1.3.29
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्
आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम् ॥ १.३.२९ ॥
రాత్రి లంకలో ప్రవేశం, ఒంటరిగా ఆలోచించడం; మద్యశాలకు వెళ్లడం, అంతఃపురం దర్శనం.
1.3.30
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्
अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम् ॥ १.३.३० ॥
రావణుని దర్శనం, పుష్పక విమాన దర్శనం కూడా; అశోకవనికకు వెళ్లడం, సీత దర్శనం కూడా.
1.3.31
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्
राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् ॥ १.३.३१ ॥
సీతకు గుర్తింపు చిహ్నాన్ని ఇవ్వడం, సీతతో సంభాషణ, రాక్షసీల బెదిరింపులు, త్రిజటా స్వప్న దర్శనం.
1.3.32
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च
राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम् ॥ १.३.३२ ॥
సీత మణిని ఇవ్వడం, చెట్లు విరగ్గొట్టడం, రాక్షసీలు చెల్లాచెదరవడం, రావణుని కింకరుల సంహారం.
1.3.33
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्
प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा ॥ १.३.३३ ॥
వాయుపుత్రుడు బంధింపబడడం, లంకా దహనం మరియు అతని గర్జన, తిరిగి దూకడం, మధువనం కొల్లగొట్టడం.
1.3.34
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा
संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम् ॥ १.३.३४ ॥
రాఘవునికి ఓదార్పు, మణిని అప్పగించడం, సముద్రంతో కలయిక, నల సేతువు నిర్మాణం.
1.3.35
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्
विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् ॥ १.३.३५ ॥
సముద్రాన్ని దాటడం, రాత్రి లంకా ముట్టడి, విభీషణునితో సంబంధం, వధోపాయ నివేదనం.
1.3.36
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्
रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥ १.३.३६ ॥
కుంభకర్ణుని మరణం, మేఘనాదుని సంహారం, రావణుని వినాశనం, శత్రునగరంలో సీత తిరిగి పొందడం.
1.3.37
बिभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्
अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम् ॥ १.३.३७ ॥
విభీషణుని పట్టాభిషేకం, పుష్పక విమానదర్శనం, అయోధ్యకు ప్రయాణం, భరద్వాజునితో సమాగమం.
1.3.38
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्
रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्
स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम् ॥ १.३.३८ ॥
వాయుపుత్రుడు (హనుమంతుడు) పంపబడటం, భరతునితో సమాగమం, రాముని పట్టాభిషేకపు అభ్యుదయం, సర్వ సైన్యాల విసర్జనం, స్వరాష్ట్రాన్ని ఆనందింపజేయడం, వైదేహి విసర్జనం.
1.3.39
अनागतं च यत् किंचिद् रामस्य वसुधातले
तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषिः ॥ १.३.३९ ॥
భూమిపై రాముని భవిష్యత్తులో జరగవలసినదంతా, భగవానుడైన ఋషి వాల్మీకి ఉత్తర కావ్యంలో రచించాడు.