વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.38.1
तां कथां कौशिको रामे निवेद्य मधुराक्षराम् ।
पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ १.३८.१ ॥
કૌશિકે તે મધુર અક્ષરોવાળી કથા રામને કહીને ફરી કાકુત્સ્થ રામને આ બીજું વચન કહ્યું.
1.38.2
अयोध्याधिपतिर्वीर पूर्वमासीन्नराधिपः ।
सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामः स चाप्रजः ॥ १.३८.२ ॥
હે વીર! પૂર્વે અયોધ્યાના અધિપતિ સગર નામના ધર્માત્મા રાજા હતા; તેઓ સંતાનની ઇચ્છા રાખતા હતા, પણ તેમને સંતાન ન હતું.
1.38.3
वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामतः ।
ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी ॥ १.३८.३ ॥
હે રામ! વિદર્ભ રાજાની પુત્રી કેશિની નામની, જ્યેષ્ઠ, સગરની પત્ની હતી; તે અત્યંત ધર્મપરાયણ અને સત્યવાદી હતી.
1.38.4
अरिष्टनेमेर्दुहिता सुपर्णभगिनी तु सा ।
द्वितीया सगरस्यासीत् पत्नी सुमतिसंज्ञिता ॥ १.३८.४ ॥
અરિષ્ટનેમિની પુત્રી, સુપર્ણ (ગરુડ)ની બહેન, તે બીજી હતી; સગરની પત્ની સુમતિ નામે ઓળખાતી હતી.
1.38.5
ताभ्यां सह महाराजः पत्नीभ्यां तप्तवांस्तपः ।
हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ ॥ १.३८.५ ॥
તે બે પત્ની સાથે મહારાજાએ હિમાલય પહોંચીને ભૃગુપ્રસ્રવણ પર્વત પર તપ કર્યું.
1.38.6
अथ वर्षशते पूर्णे तपसाऽऽराधितो मुनिः ।
सगराय वरं प्रादाद् भृगुः सत्यवतां वरः ॥ १.३८.६ ॥
પછી સો વર્ષ પૂરાં થતાં, તપથી પ્રસન્ન થયેલા, સત્યવાનોમાં શ્રેષ્ઠ મુનિ ભૃગુએ સગરને વરદાન આપ્યું.
1.38.7
अपत्यलाभः सुमहान् भविष्यति तवानघ ।
कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ ॥ १.३८.७ ॥
હે નિષ્પાપ, તને મહાન સંતાનલાભ થશે; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું જગતમાં અનુપમ કીર્તિ પામીશ.
1.38.8
एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव ।
षष्टिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति ॥ १.३८.८ ॥
હે વત્સ, એક તારા વંશને ચલાવનાર એક પુત્રને જન્મ આપશે; બીજી સાઠ હજાર પુત્રોને જન્મ આપશે.
1.38.9
भाषमाणं महात्मानं राजपुत्र्यौ प्रसाद्य तम् ।
ऊचतुः परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा ॥ १.३८.९ ॥
મહાત્મા બોલતા હતા ત્યારે, બંને રાજકુમારીઓએ તેમને પ્રસન્ન કરીને, અત્યંત હર્ષથી હાથ જોડીને ત્યારે કહ્યું.
1.38.10
एकः कस्याः सुतो ब्रह्मन् का बहूञ्जनयिष्यति ।
श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन् सत्यमस्तु वचस्तव ॥ १.३८.१० ॥
હે બ્રાહ્મણ, કોને એક પુત્ર થશે અને કોણ ઘણાંને જન્મ આપશે? હે બ્રાહ્મણ, અમે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ; તમારું વચન સત્ય થાઓ.
1.38.11
तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा भृगुः परमधार्मिकः ।
उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम् ॥ १.३८.११ ॥
તેમનું તે વચન સાંભળીને પરમધાર્મિક ભૃગુએ ઉત્તમ વાણીમાં કહ્યું, "અહીં તમારી ઇચ્છા મુજબ જ નિર્ણય થાઓ."
1.38.12
एको वंशकरो वास्तु बहवो वा महाबलाः ।
कीर्तिमन्तो महोत्साहाः का वा कं वरमिच्छति ॥ १.३८.१२ ॥
એક વંશને ચલાવનાર પુત્ર જોઈએ કે મહાબળવાન, કીર્તિવાન અને અતિ ઉત્સાહી અનેક પુત્રો જોઈએ — કોણ કયો વર ઇચ્છે છે?
1.38.13
मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन ।
पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसंनिधौ ॥ १.३८.१३ ॥
મુનિનું વચન સાંભળીને, હે રઘુનંદન રામ, કેશિનીએ રાજાની હાજરીમાં વંશ ચલાવનાર પુત્રને સ્વીકાર્યો.
1.38.14
षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा ।
महोत्साहान् कीर्तिमतो जग्राह सुमतिः सुतान् ॥ १.३८.१४ ॥
ત્યારે સુપર્ણની બહેન સુમતિએ મહોત્સાહી અને કીર્તિમાન એવા સાઠ હજાર પુત્રો સ્વીકાર્યા.
1.38.15
प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य तम् ।
जगाम स्वपुरं राजा सभार्यो रघुनन्दन ॥ १.३८.१५ ॥
હે રઘુનંદન, રાજાએ ઋષિની પ્રદક્ષિણા કરી, મસ્તક નમાવીને પ્રણામ કર્યા, અને પત્નીઓ સાથે પોતાના નગર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
1.38.16
अथ काले गते तस्य ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत ।
असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम् ॥ १.३८.१६ ॥
સમય વીત્યા પછી તેની જ્યેષ્ઠ પત્ની કેશિનીએ અસમંજ નામે પ્રસિદ્ધ સગરપુત્રને જન્મ આપ્યો.
1.38.17
सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद् विनिःसृताः ॥ १.३८.१७ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, સુમતિએ એક ગર્ભતુંબ જન્મ્યું; તે તુંબ ફૂટતાં સાઠ હજાર પુત્રો બહાર આવ્યા.
1.38.18
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान् समवर्धयन् ।
कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे ॥ १.३८.१८ ॥
ઘીથી ભરેલા ઘડામાં ધાત્રીઓએ તેમને ઉછેર્યા; લાંબા સમય પછી તેઓ સૌ યૌવન પામ્યા.
1.38.19
अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा ॥ १.३८.१९ ॥
ત્યારે લાંબા સમય પછી રૂપ અને યૌવનથી શોભતા સાઠ હજાર પુત્રો સગરને થયા.
1.38.20
स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसम्भवः ।
बालान् गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन ॥ १.३८.२० ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, હે રઘુનંદન! સગરનો તે જ્યેષ્ઠ પુત્ર, જે તેનો પોતાનો જ હતો, બાળકોને પકડીને સરયૂના જળમાં…
1.38.21
प्रक्षिप्य प्राहसन्नित्यं मज्जतस्तान् निरीक्ष्य वै ।
एवं पापसमाचारः सज्जनप्रतिबाधकः ॥ १.३८.२१ ॥
તેમને પાણીમાં ફેંકીને, ડૂબતા જોઈને તે સદા હસતો હતો. આ રીતે તે પાપાચારી અને સજ્જનોનો વિરોધી હતો.
1.38.22
पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात् ।
तस्य पुत्रोंऽशुमान् नाम असमञ्जस्य वीर्यवान् ॥ १.३८.२२ ॥
નગરજનોના અહિતમાં લાગેલો હોવાથી પિતાએ તેને નગરમાંથી કાઢી મૂક્યો. તેનો પુત્ર અંશુમાન નામનો હતો; અસમંજસનો તે પરાક્રમી પુત્ર હતો.
1.38.23
सम्मतः सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवदः ।
ततः कालेन महता मतिः समभिजायत ॥ १.३८.२३ ॥
તે સર્વ લોકોથી માન્ય અને સૌને પ્રિય બોલનારો હતો. પછી લાંબા સમય પછી એક વિચાર ઉદ્ભવ્યો.
1.38.24
सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता ।
स कृत्वा निश्चयं राजा सोपाध्यायगणस्तदा ।
यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.३८.२४ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, "હું યજ્ઞ કરીશ" એવો સગરે નિશ્ચય કર્યો. તે રાજા, વેદજ્ઞ, પોતાના ઉપાધ્યાયોના સમૂહ સાથે નિશ્ચય કરીને ત્યારે યજ્ઞકર્મમાં યજ્ઞ કરવા પ્રવૃત્ત થયો.