ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.38.1
तां कथां कौशिको रामे निवेद्य मधुराक्षराम् ।
पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ १.३८.१ ॥
କୌଶିକ ସେହି ମଧୁର ଅକ୍ଷରର କଥା ରାମଙ୍କୁ କହି ପୁଣି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଅନ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.38.2
अयोध्याधिपतिर्वीर पूर्वमासीन्नराधिपः ।
सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामः स चाप्रजः ॥ १.३८.२ ॥
ହେ ବୀର! ପୂର୍ବରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ସଗର ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ସନ୍ତାନ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ନଥିଲା।
1.38.3
वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामतः ।
ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी ॥ १.३८.३ ॥
ହେ ରାମ! ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା କେଶିନୀ ନାମକ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ସଗରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ସେ ଅତି ଧର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଥିଲେ।
1.38.4
अरिष्टनेमेर्दुहिता सुपर्णभगिनी तु सा ।
द्वितीया सगरस्यासीत् पत्नी सुमतिसंज्ञिता ॥ १.३८.४ ॥
ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ଭଉଣୀ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟା ଥିଲେ; ସଗରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୁମତି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ।
1.38.5
ताभ्यां सह महाराजः पत्नीभ्यां तप्तवांस्तपः ।
हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ ॥ १.३८.५ ॥
ସେହି ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ମହାରାଜ ହିମାଳୟରେ ପହଞ୍ଚି ଭୃଗୁପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.38.6
अथ वर्षशते पूर्णे तपसाऽऽराधितो मुनिः ।
सगराय वरं प्रादाद् भृगुः सत्यवतां वरः ॥ १.३८.६ ॥
ତା'ପରେ ଶହେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସତ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଭୃଗୁ ସଗରଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ।
1.38.7
अपत्यलाभः सुमहान् भविष्यति तवानघ ।
कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ ॥ १.३८.७ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମକୁ ମହାନ ସନ୍ତାନଲାଭ ହେବ; ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିବ।
1.38.8
एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव ।
षष्टिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति ॥ १.३८.८ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ଜଣେ ତୁମ ବଂଶ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ।
1.38.9
भाषमाणं महात्मानं राजपुत्र्यौ प्रसाद्य तम् ।
ऊचतुः परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा ॥ १.३८.९ ॥
ମହାତ୍ମା କହୁଥିବା ସମୟରେ, ଦୁଇ ରାଜକୁମାରୀ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ହାତଯୋଡ଼ି ସେତେବେଳେ କହିଲେ।
1.38.10
एकः कस्याः सुतो ब्रह्मन् का बहूञ्जनयिष्यति ।
श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन् सत्यमस्तु वचस्तव ॥ १.३८.१० ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାହାର ଏକ ପୁତ୍ର ହେବ ଓ କିଏ ବହୁତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେବ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ; ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ହେଉ।
1.38.11
तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा भृगुः परमधार्मिकः ।
उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम् ॥ १.३८.११ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପରମଧାର୍ମିକ ଭୃଗୁ ଉତ୍ତମ ବାଣୀରେ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉ।"
1.38.12
एको वंशकरो वास्तु बहवो वा महाबलाः ।
कीर्तिमन्तो महोत्साहाः का वा कं वरमिच्छति ॥ १.३८.१२ ॥
ଏକ ବଂଶକୁ ଚଳାଇବା ପୁତ୍ର ଚାହିଁବ, ନା ମହାବଳୀ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ ଓ ଅତି ଉତ୍ସାହୀ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଚାହିଁବ — କିଏ କେଉଁ ବର ଇଚ୍ଛା କରେ?
1.38.13
मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन ।
पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसंनिधौ ॥ १.३८.१३ ॥
ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ, କେଶିନୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବଂଶ ରକ୍ଷାକାରୀ ପୁତ୍ର ବାଛିଲେ।
1.38.14
षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा ।
महोत्साहान् कीर्तिमतो जग्राह सुमतिः सुतान् ॥ १.३८.१४ ॥
ସେତେବେଳେ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁମତି ମହୋତ୍ସାହୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ବାଛିଲେ।
1.38.15
प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य तम् ।
जगाम स्वपुरं राजा सभार्यो रघुनन्दन ॥ १.३८.१५ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରି, ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ।
1.38.16
अथ काले गते तस्य ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत ।
असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम् ॥ १.३८.१६ ॥
କାଳ ବିତିଗଲା ପରେ ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ କେଶିନୀ ଅସମଞ୍ଜ ନାମକ ସଗରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
1.38.17
सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद् विनिःसृताः ॥ १.३८.१७ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସୁମତି ଏକ ଗର୍ଭତୁମ୍ବ ପ୍ରସବ କଲେ; ସେହି ତୁମ୍ବ ଭାଙ୍ଗିବାରୁ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ବାହାରିଲେ।
1.38.18
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान् समवर्धयन् ।
कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे ॥ १.३८.१८ ॥
ଘିଅରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭରେ ଧାତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ; ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ସମସ୍ତେ ଯୌବନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.38.19
अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा ॥ १.३८.१९ ॥
ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶୋଭିତ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ସଗରଙ୍କର ହେଲେ।
1.38.20
स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसम्भवः ।
बालान् गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन ॥ १.३८.२० ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ସଗରଙ୍କର ସେହି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ତାଙ୍କର ନିଜର ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଧରି ସରଯୂ ଜଳରେ…
1.38.21
प्रक्षिप्य प्राहसन्नित्यं मज्जतस्तान् निरीक्ष्य वै ।
एवं पापसमाचारः सज्जनप्रतिबाधकः ॥ १.३८.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଜଳରେ ପକାଇ, ବୁଡ଼ିବା ଦେଖି ସେ ସର୍ବଦା ହସୁଥିଲେ। ଏହିପରି ସେ ପାପାଚାରୀ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ବିରୋଧୀ ଥିଲେ।
1.38.22
पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात् ।
तस्य पुत्रोंऽशुमान् नाम असमञ्जस्य वीर्यवान् ॥ १.३८.२२ ॥
ପୌରବାସୀଙ୍କ ଅହିତରେ ଲାଗିଥିବାରୁ ପିତା ତାଙ୍କୁ ନଗରରୁ ନିର୍ବାସିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ୍ ନାମରେ ଥିଲେ; ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର।
1.38.23
सम्मतः सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवदः ।
ततः कालेन महता मतिः समभिजायत ॥ १.३८.२३ ॥
ସେ ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରିୟବାଦୀ ଥିଲେ। ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଜାତ ହେଲା।
1.38.24
सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता ।
स कृत्वा निश्चयं राजा सोपाध्यायगणस्तदा ।
यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.३८.२४ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, "ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି" ଏହା ସଗରଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା। ସେହି ରାଜା, ବେଦଜ୍ଞ, ନିଜ ଉପାଧ୍ୟାୟଗଣଙ୍କ ସହ ନିଶ୍ଚୟ କରି ତାପରେ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।