ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.42.1
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ १.४२.१ ॥
ସଗର କାଳଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା ପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ରାଜା ରୂପେ ବାଛିଲେ।
1.42.2
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद् दिलीप इति विश्रुतः ॥ १.४२.२ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେହି ଅଂଶୁମାନ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନ ପୁରୁଷ ଥିଲେ।
1.42.3
तस्मै राज्यं समादिश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.४२.३ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରି ଦିଲୀପ ହିମାଳୟର ରମଣୀୟ ଶିଖରରେ ଅତି କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.42.4
द्वात्रिंशच्छतसाहस्रं वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनगतो राजा स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ १.४२.४ ॥
ବତ୍ରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପୋବନରେ ରହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ତପୋଧନ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ।
1.42.5
दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १.४२.५ ॥
କିନ୍ତୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦିଲୀପ ନିଜ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ବିନାଶର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ବୁଦ୍ଧିରେ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
1.42.6
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.४२.६ ॥
ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଅବତରଣ କେମିତି ହେବ? ସେମାନଙ୍କର ଜଳତର୍ପଣ କେମିତି ହେବ? ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ କେମିତି ଉଦ୍ଧାର କରିବି? ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ସେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
1.42.7
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ १.४२.७ ॥
ସର୍ବଦା ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ, ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କର ଭଗୀରଥ ନାମକ ପରମ ଧାର୍ମିକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
1.42.8
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ १.४२.८ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦିଲୀପ ବହୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କଲେ; ରାଜା ଭାବେ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
1.42.9
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ १.४२.९ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ନ ପାରି ରୋଗରେ କାଳଧର୍ମ (ମୃତ୍ୟୁ) ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
1.42.10
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ १.४२.१० ॥
ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନିଜ ଅର୍ଜିତ କର୍ମଫଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଗଲେ; ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି।
1.42.11
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महाराजः प्रजाकामः स च प्रजाः ॥ १.४२.११ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! କିନ୍ତୁ ଧାର୍ମିକ ରାଜର୍ଷି ଭଗୀରଥଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା; ସେହି ମହାରାଜ ସନ୍ତାନ କାମନା କରୁଥିଲେ।
1.42.12
मन्त्रिष्वाधाय तद् राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
तपो दीर्घं समातिष्ठद् गोकर्णे रघुनन्दन ॥ १.४२.१२ ॥
ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଗଙ୍ଗା-ଅବତରଣରେ ନିରତ ହୋଇ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ!
1.42.13
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ १.४२.१३ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବାହୁ ଉତ୍ତୋଳନ କରି, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରି, ମାସରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଆହାର ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତିଥିବା ସେ ରାଜାଙ୍କର ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ବିତିଗଲା।
1.42.14
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां प्रभुरीश्वरः ॥ १.४२.१४ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ସେହି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ବିତିଗଲା; ତେବେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଓ ଈଶ୍ୱର ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
1.42.15
ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ १.४२.१५ ॥
ଏହା ପରେ ଦେବଗଣ ସହିତ ପିତାମହ ନିକଟକୁ ଆସି, ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଭଗୀରଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.42.16
भगीरथ महाराज प्रीतस्तेऽहं जनाधिप ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ १.४२.१६ ॥
ହେ ଭଗୀରଥ, ମହାରାଜ, ଜନାଧିପ, ତୁମ୍ଭର ଏହି ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଟେ; ହେ ସୁବ୍ରତ, ବର ବରଣ କର।
1.42.17
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाबाहुः कृताञ्जलिपुटः स्थितः ॥ १.४२.१७ ॥
ଏଥିରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାବାହୁ ଭଗୀରଥ କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇ ସର୍ବଲୋକ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.42.18
यदि मे भगवान् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः ॥ १.४२.१८ ॥
ଭଗବାନ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ଯଦି ମୋ ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଫଳ ଅଛି, ତେବେ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ମୋଠାରୁ ଜଳ ପାଆନ୍ତୁ।
1.42.19
गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे च प्रपितामहाः ॥ १.४२.१९ ॥
ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଭସ୍ମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରପିତାମହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
1.42.20
देव याचे ह संतत्यै नावसीदेत् कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः ॥ १.४२.२० ॥
ହେ ଦେବ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ମୁଁ ଯାଚନା କରୁଛି; ଆମ କୁଳ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ନ ହୁଏ। ହେ ଦେବ, ଏହା ହିଁ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ହେଉ।
1.42.21
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ १.४२.२१ ॥
ରାଜା ଏହିପରି କହିବା ପରେ ସର୍ବଲୋକପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ, ମଧୁର ଓ ମଧୁରାକ୍ଷର ବାଣୀରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.42.22
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ १.४२.२२ ॥
ହେ ଭଗୀରଥ, ଏହା ତୁମର ମହତ୍ ମନୋରଥ। ହେ ମହାରଥୀ, ଏପରି ହେଉ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳ ବଢ଼ାଉଥିବା!
1.42.23
इयं हैमवती ज्येष्ठा गङ्गा हिमवतः सुता ।
तां वै धारयितुं राजन् हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ १.४२.२३ ॥
ଏ ହେଉଛନ୍ତି ହିମାଳୟଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା। ହେ ରାଜନ, ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ହରଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ।
1.42.24
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यते ।
तां वै धारयितुं राजन् नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ १.४२.२४ ॥
ହେ ରାଜନ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପତନ ପୃଥିବୀ ସହ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ, ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଶୂଳଧାରୀ (ଶିବ) ଛଡ଼ା ଆଉ କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
1.42.25
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवैः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ १.४२.२५ ॥
ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ସହ ମଧ୍ୟ କଥା ହୋଇ, ଲୋକସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ସହିତ ତ୍ରିଦିବକୁ ଚାଲିଗଲେ।