వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.42.1
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ १.४२.१ ॥
సగరుడు కాలధర్మం పొందిన తరువాత, ప్రజలు మిక్కిలి ధర్మాత్ముడైన అంశుమంతుని రాజుగా ఎన్నుకున్నారు.
1.42.2
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद् दिलीप इति विश्रुतः ॥ १.४२.२ ॥
రఘునందనా, ఆ అంశుమంతుడు మహారాజు. అతని కుమారుడు దిలీపుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన మహానుభావుడు.
1.42.3
तस्मै राज्यं समादिश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.४२.३ ॥
అతనికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి, రఘునందనా, దిలీపుడు హిమాలయ సుందర శిఖరంపై అతి కఠోర తపస్సు చేశాడు.
1.42.4
द्वात्रिंशच्छतसाहस्रं वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनगतो राजा स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ १.४२.४ ॥
ముప్పై రెండు వేల సంవత్సరాలు తపోవనంలో ఉండి, మహాయశస్వి అయిన తపోధనుడైన రాజు స్వర్గాన్ని పొందాడు.
1.42.5
दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १.४२.५ ॥
అయితే మహాతేజస్వి అయిన దిలీపుడు తన పితామహుల వధను విని, దుఃఖంతో వ్యథిత బుద్ధితో ఒక నిశ్చయానికి రాలేకపోయాడు.
1.42.6
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.४२.६ ॥
గంగావతరణం ఎలా జరుగుతుంది? వారికి జలక్రియ ఎలా చేయాలి? వీరిని ఎలా ఉద్ధరించగలను? అనే చింతలో మునిగిపోయాడు.
1.42.7
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ १.४२.७ ॥
నిరంతరం ఆలోచిస్తున్న, ధర్మం ద్వారా ఆత్మజ్ఞానం పొందిన అతనికి, అత్యంత ధార్మికుడైన భగీరథుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు.
1.42.8
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ १.४२.८ ॥
మహా తేజస్వి దిలీపుడు అనేక యజ్ఞాల ద్వారా ఇష్టయజ్ఞం చేశాడు; రాజుగా ముప్పై వేల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలన చేశాడు.
1.42.9
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ १.४२.९ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా! రాజు వారిని ఉద్ధరించే నిశ్చయం చేయలేకపోయి, రోగంతో కాలధర్మం (మరణం) పొందాడు.
1.42.10
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ १.४२.१० ॥
నరశ్రేష్ఠుడైన రాజు తాను సంపాదించిన కర్మఫలంతో ఇంద్రలోకం చేరాడు; కుమారుడు భగీరథుడిని రాజ్యంపై అభిషేకించి.
1.42.11
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महाराजः प्रजाकामः स च प्रजाः ॥ १.४२.११ ॥
ఓ రఘునందనా! కానీ ధార్మికుడైన రాజర్షి భగీరథుడికి సంతానం లేదు; ఆ మహారాజు సంతానం కోరుకున్నాడు.
1.42.12
मन्त्रिष्वाधाय तद् राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
तपो दीर्घं समातिष्ठद् गोकर्णे रघुनन्दन ॥ १.४२.१२ ॥
రాజ్యాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి, గంగావతరణంలో నిమగ్నుడై, గోకర్ణంలో దీర్ఘ తపస్సు చేశాడు. ఓ రఘునందనా!
1.42.13
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ १.४२.१३ ॥
చేతులు పైకెత్తి, పంచాగ్నుల మధ్య తపస్సు చేస్తూ, నెలకు ఒకసారి మాత్రమే ఆహారం తీసుకుంటూ, ఇంద్రియాలను జయించిన అతను ఘోర తపస్సులో నిలిచి ఉండగా వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి.
1.42.14
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां प्रभुरीश्वरः ॥ १.४२.१४ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు అలా గడిచిపోయిన ఆ సంవత్సరాలు; అప్పుడు ప్రజలకు ప్రభువైన, ఈశ్వరుడైన భగవంతుడు బ్రహ్మ ఎంతో సంతోషించాడు.
1.42.15
ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ १.४२.१५ ॥
అప్పుడు దేవగణాలతో కలిసి పితామహుడు అక్కడికి వచ్చి, తపస్సు చేస్తున్న మహాత్ముడైన భగీరథునితో ఇలా అన్నాడు.
1.42.16
भगीरथ महाराज प्रीतस्तेऽहं जनाधिप ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ १.४२.१६ ॥
ఓ భగీరథా, మహారాజా, జనాధిపా, నీ ఈ గొప్ప తపస్సుకు నేను సంతోషించాను; ఓ సువ్రతా, వరం కోరుకో.
1.42.17
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाबाहुः कृताञ्जलिपुटः स्थितः ॥ १.४२.१७ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి, మహాబాహువైన భగీరథుడు చేతులు జోడించి నిలబడి, సర్వలోకపితామహుడైన బ్రహ్మతో ఇలా పలికాడు.
1.42.18
यदि मे भगवान् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः ॥ १.४२.१८ ॥
భగవంతుడా, మీరు నాపై సంతోషించి ఉంటే, నా తపస్సుకు ఫలం ఉంటే, సగరుని కుమారులందరూ నా ద్వారా జలాన్ని పొందాలి.
1.42.19
गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे च प्रपितामहाः ॥ १.४२.१९ ॥
గంగా జలంతో తడిసిన ఈ మహాత్ముల భస్మం వల్ల వారి ముత్తాతలందరూ పూర్తిగా స్వర్గానికి వెళ్తారు.
1.42.20
देव याचे ह संतत्यै नावसीदेत् कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः ॥ १.४२.२० ॥
దేవా, సంతానం కోసం నేను వేడుకొంటున్నాను; మన వంశమూ ఇక్ష్వాకు కులమూ నశించకూడదు. దేవా, ఇదే నాకు శ్రేష్ఠమైన వరం.
1.42.21
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ १.४२.२१ ॥
రాజు ఈ మాటలు పలికిన తర్వాత, సర్వలోకపితామహుడు ఆ రాజుకు శుభకరమైన, మధురమైన, మధుర అక్షరాలతో కూడిన వాణితో సమాధానమిచ్చాడు.
1.42.22
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ १.४२.२२ ॥
భగీరథా, ఇది నీ గొప్ప కోరిక. మహారథుడా, అలాగే కానివ్వు. నీకు శుభం కలుగుగాక, ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడా!
1.42.23
इयं हैमवती ज्येष्ठा गङ्गा हिमवतः सुता ।
तां वै धारयितुं राजन् हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ १.४२.२३ ॥
ఇదే హిమవంతుని జ్యేష్ఠ పుత్రిక గంగ. రాజా, ఆమెను ధరించడానికి అక్కడ హరుడిని నియమించాలి.
1.42.24
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यते ।
तां वै धारयितुं राजन् नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ १.४२.२४ ॥
రాజా, గంగ పడటాన్ని భూమి భరించలేదు. రాజా, ఆమెను ధరించగలవాడు త్రిశూలధారి (శివుడు) తప్ప మరొకరిని నేను చూడను.
1.42.25
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवैः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ १.४२.२५ ॥
ఆ రాజుతో ఇలా చెప్పి, గంగతోనూ మాట్లాడి, లోకకర్త అయిన బ్రహ్మ దేవతలు, మరుద్గణాలతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.