ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.42.1
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ १.४२.१ ॥
ਸਗਰ ਕਾਲਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਜਾ ਨੇ ਅਤਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਚੁਣਿਆ।
1.42.2
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद् दिलीप इति विश्रुतः ॥ १.४२.२ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ।
1.42.3
तस्मै राज्यं समादिश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.४२.३ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.42.4
द्वात्रिंशच्छतसाहस्रं वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनगतो राजा स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ १.४२.४ ॥
ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਤਪੋਧਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1.42.5
दिलीपस्तु महातेजाः श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १.४२.५ ॥
ਪਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
1.42.6
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.४२.६ ॥
ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਵਤਰਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਾਰਾਂ? ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
1.42.7
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ १.४२.७ ॥
ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਤਮਗਿਆਨੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮਕ, ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
1.42.8
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ १.४२.८ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਅਨੇਕ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
1.42.9
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ १.४२.९ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਕਾਲਧਰਮ (ਮੌਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
1.42.10
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ १.४२.१० ॥
ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਮਾਏ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇੰਦਰਲੋਕ ਗਿਆ; ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ।
1.42.11
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महाराजः प्रजाकामः स च प्रजाः ॥ १.४२.११ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ! ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
1.42.12
मन्त्रिष्वाधाय तद् राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
तपो दीर्घं समातिष्ठद् गोकर्णे रघुनन्दन ॥ १.४२.१२ ॥
ਰਾਜ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਗੋਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ!
1.42.13
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ १.४२.१३ ॥
ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ, ਪੰਜ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦੇ, ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਹਾਰ ਲੈਂਦੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ।
1.42.14
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां प्रभुरीश्वरः ॥ १.४२.१४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
1.42.15
ततः सुरगणैः सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ १.४२.१५ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਸਹਿਤ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.42.16
भगीरथ महाराज प्रीतस्तेऽहं जनाधिप ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ १.४२.१६ ॥
ਹੇ ਭਗੀਰਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਘੋਰ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਵਰ ਮੰਗ।
1.42.17
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाबाहुः कृताञ्जलिपुटः स्थितः ॥ १.४२.१७ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.42.18
यदि मे भगवान् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजाः सर्वे मत्तः सलिलमाप्नुयुः ॥ १.४२.१८ ॥
ਭਗਵਾਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।
1.42.19
गङ्गायाः सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे च प्रपितामहाः ॥ १.४२.१९ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੜਪੜਦਾਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰਗ ਜਾਣਗੇ।
1.42.20
देव याचे ह संतत्यै नावसीदेत् कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरः परः ॥ १.४२.२० ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਹੋਵੇ।
1.42.21
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ १.४२.२१ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸਰਬਲੋਕ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਭ, ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.42.22
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ १.४२.२२ ॥
ਹੇ ਭਗੀਰਥ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਥੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ!
1.42.23
इयं हैमवती ज्येष्ठा गङ्गा हिमवतः सुता ।
तां वै धारयितुं राजन् हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ १.४२.२३ ॥
ਇਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ।
1.42.24
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यते ।
तां वै धारयितुं राजन् नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ १.४२.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਡਿਗਣਾ ਧਰਤੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
1.42.25
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवैः सर्वैः सह मरुद्गणैः ॥ १.४२.२५ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।