वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.46.1
हतेषु तेषु पुत्रेषु दितिः परमदुःखिता।
मारीचं कश्यपं नाम भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ १.४६.१ ॥
ते पुत्र मारले गेल्यावर दिती अत्यंत दुःखी झाली आणि मारीच कश्यप नावाच्या आपल्या पतीला म्हणाली.
1.46.2
हतपुत्रास्मि भगवंस्तव पुत्रौर्महाबलैः।
शक्रहन्तारमिच्छामि पुत्रं दीर्घतपोर्जितम् ॥ १.४६.२ ॥
हे भगवन्, तुमच्या महाबलवान पुत्रांनी माझे पुत्र मारले आहेत. दीर्घ तपश्चर्येने मिळवलेला, इंद्राचा वध करणारा पुत्र मला हवा आहे.
1.46.3
साहं तपश्चरिष्यामि गर्भं मे दातुमर्हसि।
ईश्वरं शक्रहन्तारं त्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १.४६.३ ॥
मी तपश्चर्या करीन; मला गर्भ देणे तुम्हाला योग्य आहे. इंद्राचा वध करण्यास समर्थ पुत्रासाठी तुम्ही मला अनुमती द्यावी.
1.46.4
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा।
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुःखिताम् ॥ १.४६.४ ॥
तिचे ते शब्द ऐकून महातेजस्वी मारीच कश्यप तेव्हा अत्यंत दुःखी दितीला उत्तरला.
1.46.5
एवं भवतु भद्रं ते शुचिर्भव तपोधने।
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे ॥ १.४६.५ ॥
असेच होवो, तुझे कल्याण असो. हे तपोधने, शुचिर्भूत हो; युद्धात इंद्राचा वध करणारा पुत्र तू जन्माला घालशील.
1.46.6
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शुचिर्यदि भविष्यसि।
पुत्रं त्रैलोक्यहन्तारं मत्तस्त्वं जनयिष्यसि ॥ १.४६.६ ॥
हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर जर तू शुचिर्भूत राहिलीस, तर माझ्यापासून त्रैलोक्याचा संहारक पुत्र तू जन्माला घालशील.
1.46.7
एवमुक्त्वा महातेजाः पाणिना सम्ममार्ज ताम्।
तामालभ्य ततः स्वस्ति इत्युक्त्वा तपसे ययौ ॥ १.४६.७ ॥
महातेजस्वी ऋषींनी असे सांगून हाताने तिला स्पर्श केला, नंतर 'स्वस्ति' म्हणून ते तपश्चर्येसाठी निघून गेले.
1.46.8
गते तस्मिन् नरश्रेष्ठ दितिः परमहर्षिता।
कुशप्लवं समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.४६.८ ॥
हे नरश्रेष्ठा, ते गेल्यावर दिती अत्यंत हर्षित झाली आणि कुशप्लवावर पोहोचून अतिशय कठोर तपश्चर्या करू लागली.
1.46.9
तपस्तस्यां हि कुर्वत्यां परिचर्यां चकार ह।
सहस्राक्षो नरश्रेष्ठ परया गुणसम्पदा ॥ १.४६.९ ॥
हे नरश्रेष्ठा, ती तपश्चर्या करीत असताना सहस्राक्ष (इंद्र) परम गुणसंपदेने तिची सेवा करू लागला.
1.46.10
अग्निं कुशान् काष्ठमपः फलं मूलं तथैव च।
न्यवेदयत् सहस्राक्षो यच्चान्यदपि कांक्षितम् ॥ १.४६.१० ॥
सहस्राक्षाने अग्नी, कुश, लाकूड, पाणी, फळे, मुळे आणि तिला जे जे हवे होते ते सर्व तिला अर्पण केले.
1.46.11
गात्रसंवाहनैश्चैव श्रमापनयनैस्तथा।
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह ॥ १.४६.११ ॥
शक्राने सर्व काळी अंग चेपून आणि थकवा दूर करून दितीची सेवा केली.
1.46.12
पूर्णे वर्षसहस्रे सा दशोने रघुनन्दन।
दितिः परमसंहृष्टा सहस्राक्षमथाब्रवीत् ॥ १.४६.१२ ॥
हे रघुनंदना, हजार वर्षे पूर्ण होण्यास दहा वर्षे कमी असताना दिती अत्यंत हर्षित होऊन सहस्राक्षाला म्हणाली.
1.46.13
तपश्चरन्त्या वर्षाणि दश वीर्यवतां वर।
अवशिष्टानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः ॥ १.४६.१३ ॥
हे पराक्रमी जनांत श्रेष्ठा, दहा वर्षांची तपश्चर्या शिल्लक असताना तुझे कल्याण होवो; मग तू आपल्या भावाला पाहशील.
1.46.14
यमहं त्वत्कृते पुत्र तमाधास्ये जयोत्सुकम्।
त्रैलोक्यविजयं पुत्र सह भोक्ष्यसि विज्वर ॥ १.४६.१४ ॥
हे पुत्रा, तुझ्यासाठी जयाच्या इच्छुक त्या पुत्राची मी स्थापना करीन; हे पुत्रा, त्रैलोक्यविजयासह तू निश्चिंत होऊन त्याचा उपभोग घेशील.
1.46.15
याचितेन सुरश्रेष्ठ पित्रा तव महात्मना।
वरो वर्षसहस्रान्ते मम दत्तः सुतं प्रति ॥ १.४६.१५ ॥
हे देवश्रेष्ठा, तुझ्या महात्मा पित्याने माझ्या याचनेवरून हजार वर्षांच्या अखेरीस पुत्राबाबत मला वर दिला होता.
1.46.16
इत्युक्त्वा च दितिस्तत्र प्राप्ते मध्यं दिनेश्वरे।
निद्रयापहृता देवी पादौ कृत्वाथ शीर्षतः ॥ १.४६.१६ ॥
असे बोलून सूर्य मध्यान्हाला आला असताना देवी दिती निद्रेने वश होऊन पाय डोक्याकडे करून झोपली.
1.46.17
दृष्ट्वा तामशुचिं शक्रः पादयोः कृतमूर्धजाम्।
शिरःस्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च ॥ १.४६.१७ ॥
अशुद्ध स्थितीत तिला पाहून, केस पायांवर पसरलेले आणि पाय डोक्याच्या जागी ठेवलेले, इंद्र हसला आणि आनंदित झाला.
1.46.18
तस्याः शरीरविवरं प्रविवेश पुरंदरः।
गर्भं च सप्तधा राम चिच्छेद परमात्मवान् ॥ १.४६.१८ ॥
हे राम, पुरंदर इंद्र तिच्या शरीराच्या छिद्रात शिरला आणि परमात्मवान् त्याने गर्भाचे सात तुकडे केले.
1.46.19
भिद्यमानस्ततो गर्भो वज्रेण शतपर्वणा।
रुरोद सुस्वरं राम ततो दितिरबुध्यत ॥ १.४६.१९ ॥
हे राम, शतपर्व वज्राने भेदला जाणारा गर्भ तेव्हा मोठ्याने रडला; तेव्हा दिती जागी झाली.
1.46.20
मा रुदो मा रुदश्चेति गर्भं शक्रोऽभ्यभाषत।
बिभेद च महातेजा रुदन्तमपि वासवः ॥ १.४६.२० ॥
'रडू नकोस, रडू नकोस' असे शक्र गर्भाला म्हणाला; तरीही महातेजस्वी वासवाने रडणाऱ्या गर्भालाही भेदले.
1.46.21
न हन्तव्यं न हन्तव्यमित्येव दितिरब्रवीत्।
निष्पपात ततः शक्रो मातुर्वचनगौरवात् ॥ १.४६.२१ ॥
'मारू नका, मारू नका' असेच दितीने म्हटले; मातेच्या वचनाच्या गौरवामुळे मग शक्र बाहेर पडला.
1.46.22
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रोऽभ्यभाषत।
अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोः कृतमूर्धजा ॥ १.४६.२२ ॥
वज्र धारण केलेला शक्र हात जोडून दितीला म्हणाला — 'हे देवी, तू अशुचि अवस्थेत झोपली आहेस, पायांकडे केस पसरून.'
1.46.23
तदन्तरमहं लब्ध्वा शक्रहन्तारमाहवे।
अभिन्दं सप्तधा देवि तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १.४६.२३ ॥
'हे देवी, ती संधी मिळताच युद्धात शक्राचा वध करू शकणाऱ्याला मी सात तुकड्यांत फोडले; ते तू मला क्षमा करावेस.'