વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.49.1
अफलस्तु ततः शक्रो देवानग्निपुरोगमान्।
अब्रवीत् त्रस्तनयनः सिद्धगन्धर्वचारणान् ॥ १.४९.१ ॥
ત્યારે ભયભીત નેત્રોવાળા ઇન્દ્રે અગ્નિ આગળ રાખીને દેવોને, સિદ્ધો, ગંધર્વો અને ચારણોને કહ્યું.
1.49.2
कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मनः।
क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम् ॥ १.४९.२ ॥
મહાત્મા ગૌતમની તપસ્યામાં વિઘ્ન નાખીને, તેમનામાં ક્રોધ ઉત્પન્ન કરીને મેં દેવકાર્ય કર્યું છે.
1.49.3
अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात् सा च निराकृता।
शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया ॥ १.४९.३ ॥
તેમણે ક્રોધથી મને અફલ (વીર્યહીન) કર્યો; અને તે સ્ત્રીને પણ તિરસ્કારી. શાપમોચનના બહાને મેં તેમની મહાન તપસ્યા હરી લીધી છે.
1.49.4
तन्मां सुरवराः सर्वे सर्षिसङ्घाः सचारणाः।
सुरकार्यकरं यूयं सफलं कर्तुमर्हथ ॥ १.४९.४ ॥
તેથી, હે દેવશ્રેષ્ઠો, ઋષિસમૂહો અને ચારણો સહિત તમે બધાએ દેવકાર્ય કરનાર મને ફરી સફળ કરવો જોઈએ.
1.49.5
शतक्रतोर्वचः श्रुत्वा देवाः साग्निपुरोगमाः।
पितृदेवानुपेत्याहुः सर्वे सह मरुद्गणैः ॥ १.४९.५ ॥
ઇન્દ્રના વચન સાંભળી અગ્નિ આગળ રાખેલા દેવો મરુદ્ગણો સાથે પિતૃદેવો પાસે જઈને બધા બોલ્યા.
1.49.6
अयं मेषः सवृषणः शक्रो ह्यवृषणः कृतः।
मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाशु प्रयच्छत ॥ १.४९.६ ॥
આ ઘેટાને વૃષણ છે; ઇન્દ્રને વૃષણહીન કરવામાં આવ્યો છે. ઘેટાના બંને વૃષણ લઈને તરત ઇન્દ્રને આપો.
1.49.7
अफलस्तु कृतो मेषः परां तुष्टिं प्रदास्यति।
भवतां हर्षणार्थं च ये च दास्यन्ति मानवाः।
अक्षयं हि फलं तेषां यूयं दास्यथ पुष्कलम् ॥ १.४९.७ ॥
આ મેષને હવે ફળરહિત કરવામાં આવ્યો છે, તોપણ તે તમને પરમ સંતોષ આપશે. તમારા આનંદ માટે જે મનુષ્યો દાન આપશે, તેમને તમે અક્ષય અને પુષ્કળ ફળ આપશો.
1.49.8
अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवाः समागताः।
उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥ १.४९.८ ॥
અગ્નિનાં વચન સાંભળી પિતૃદેવો એકત્ર થયા; મેષના વૃષણ ઉખેડીને તેમણે સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રમાં સ્થાપ્યા.
1.49.9
तदाप्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवाः समागताः।
अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन् ॥ १.४९.९ ॥
હે કાકુત્સ્થ, ત્યારથી પિતૃદેવો એકત્ર થઈને ફળરહિત મેષોનું ભોજન કરે છે; તેમના માટે ફળો સાથે નૈવેદ્ય જોડે છે.
1.49.10
इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव।
गौतमस्य प्रभावेण तपसा च महात्मनः ॥ १.४९.१० ॥
હે રાઘવ, ઇન્દ્ર મેષવૃષણ થઈને ત્યારથી એ જ રીતે રહ્યા; મહાત્મા ગૌતમના પ્રભાવ અને તપના કારણે.
1.49.11
तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मणः।
तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम् ॥ १.४९.११ ॥
તેથી હે મહાતેજસ્વી, પુણ્યકર્માના આશ્રમમાં આવ; મહાભાગ્યવતી, દેવરૂપિણી અહલ્યાનો ઉદ્ધાર કર.
1.49.12
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य आश्रमं प्रविवेश ह ॥ १.४९.१२ ॥
વિશ્વામિત્રનાં વચન સાંભળી રાઘવ લક્ષ્મણ સાથે, વિશ્વામિત્રને આગળ રાખીને આશ્રમમાં પ્રવેશ્યા.
1.49.13
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।
लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरैः ॥ १.४९.१३ ॥
તપથી ઝળહળતી પ્રભાવાળી, મહાભાગ્યવતી એવી તેમને જોઈ; લોકો, સુરો અને અસુરો એકઠા થયા છતાં તેના પર દૃષ્ટિ કરવી કઠિન હતી.
1.49.14
प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।
धूमेनाभिपरीतांगीं दीप्तामग्निशिखामिव ॥ १.४९.१४ ॥
બ્રહ્માએ ઘણા પ્રયત્નથી રચેલી દિવ્ય માયામયી જેવી; ધુમાડાથી ઘેરાયેલાં અંગોવાળી સળગતી અગ્નિજ્વાળા જેવી.
1.49.15
सतुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।
मध्येऽम्भसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव ॥ १.४९.१५ ॥
ઝાકળ અને વાદળોથી ઢંકાયેલી પૂર્ણચંદ્રની પ્રભા જેવી; પાણીના મધ્યમાં પાસે જવું કઠિન એવી, ઝળહળતી સૂર્યપ્રભા જેવી.
1.49.16
सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह।
त्रयाणामपि लोकानां यावद् रामस्य दर्शनम्।
शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता ॥ १.४९.१६ ॥
ગૌતમના વચનથી તે ત્રણે લોકને પણ ન દેખાય એવી થઈ હતી; રામનાં દર્શન થાય ત્યાં સુધી. શાપનો અંત પામીને તે તેમના દર્શન માટે આવી.
1.49.17
राघवौ तु तदा तस्याः पादौ जगृहतुर्मुदा।
स्मरन्ती गौतमवचः प्रतिजग्राह सा हि तौ ॥ १.४९.१७ ॥
ત્યારે બન્ને રાઘવોએ આનંદથી તેના પગ પકડ્યા; ગૌતમનું વચન સ્મરીને તેણે તેમનો સ્વીકાર કર્યો.
1.49.18
पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.४९.१८ ॥
સુસમાહિત ચિત્તે તેણે પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને આતિથ્ય કર્યું; કાકુત્સ્થ રામે વિધિએ કહેલી ક્રિયા અનુસાર સ્વીકાર કર્યો.
1.49.19
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद् देवदुन्दुभिनिःस्वनैः।
गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत् समुत्सवः ॥ १.४९.१९ ॥
દેવદુંદુભિના નાદ સાથે મહાન પુષ્પવૃષ્ટિ થઈ; ગંધર્વો અને અપ્સરાઓનો મહાન ઉત્સવ થયો.
1.49.20
साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन्।
तपोबलविशुद्धाङ्गीं गौतमस्य वशानुगाम् ॥ १.४९.२० ॥
"સાધુ, સાધુ" કહીને દેવોએ તે અહલ્યાનું સંપૂર્ણ સન્માન કર્યું; તપોબળથી શુદ્ધ દેહવાળી અને ગૌતમને આધીન રહેલી તેને.
1.49.21
गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितः सुखी।
रामं सम्पूज्य विधिवत् तपस्तेपे महातपाः ॥ १.४९.२१ ॥
મહાતેજસ્વી ગૌતમ પણ અહલ્યા સાથે સુખી થયા; વિધિપૂર્વક રામનું સન્માન કરીને તે મહાતપસ્વીએ તપ કર્યું.
1.49.22
रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुनेः।
सकाशाद् विधिवत् प्राप्य जगाम मिथिलां ततः ॥ १.४९.२२ ॥
રામે પણ મહામુનિ ગૌતમ પાસેથી વિધિપૂર્વક પરમ સન્માન મેળવીને ત્યાંથી મિથિલા તરફ પ્રયાણ કર્યું.