ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.49.1
अफलस्तु ततः शक्रो देवानग्निपुरोगमान्।
अब्रवीत् त्रस्तनयनः सिद्धगन्धर्वचारणान् ॥ १.४९.१ ॥
ਤਦ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.49.2
कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मनः।
क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम् ॥ १.४९.२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਜਗਾ ਕੇ ਮੈਂ ਦੇਵਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
1.49.3
अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात् सा च निराकृता।
शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया ॥ १.४९.३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਫਲ (ਵੀਰਜਹੀਨ) ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਪਮੋਚਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਹਰ ਲਈ ਹੈ।
1.49.4
तन्मां सुरवराः सर्वे सर्षिसङ्घाः सचारणाः।
सुरकार्यकरं यूयं सफलं कर्तुमर्हथ ॥ १.४९.४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਵਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.49.5
शतक्रतोर्वचः श्रुत्वा देवाः साग्निपुरोगमाः।
पितृदेवानुपेत्याहुः सर्वे सह मरुद्गणैः ॥ १.४९.५ ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲੇ।
1.49.6
अयं मेषः सवृषणः शक्रो ह्यवृषणः कृतः।
मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाशु प्रयच्छत ॥ १.४९.६ ॥
ਇਸ ਭੇਡੂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੇਡੂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿਓ।
1.49.7
अफलस्तु कृतो मेषः परां तुष्टिं प्रदास्यति।
भवतां हर्षणार्थं च ये च दास्यन्ति मानवाः।
अक्षयं हि फलं तेषां यूयं दास्यथ पुष्कलम् ॥ १.४९.७ ॥
ਇਹ ਮੇਂਢਾ ਹੁਣ ਫਲਹੀਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਦਾਨ ਦੇਣਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਫਲ ਦਿਓਗੇ।
1.49.8
अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवाः समागताः।
उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥ १.४९.८ ॥
ਅਗਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਮੇਂਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਪੁੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ।
1.49.9
तदाप्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवाः समागताः।
अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन् ॥ १.४९.९ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਫਲਹੀਣ ਮੇਂਢਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਲਾਂ ਸਹਿਤ ਭੇਟ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
1.49.10
इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव।
गौतमस्य प्रभावेण तपसा च महात्मनः ॥ १.४९.१० ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇੰਦਰ ਮੇਂਢੇ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਆਇਆ; ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਤਪ ਕਾਰਨ।
1.49.11
तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मणः।
तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम् ॥ १.४९.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਪੁੰਨਕਰਮੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ; ਮਹਾਭਾਗਾ, ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਉਬਾਰ।
1.49.12
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य आश्रमं प्रविवेश ह ॥ १.४९.१२ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
1.49.13
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम्।
लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरैः ॥ १.४९.१३ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਭਾਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ; ਲੋਕ, ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
1.49.14
प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव।
धूमेनाभिपरीतांगीं दीप्तामग्निशिखामिव ॥ १.४९.१४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰਚੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਯਾਮਯੀ ਵਰਗੀ; ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੀ।
1.49.15
सतुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव।
मध्येऽम्भसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव ॥ १.४९.१५ ॥
ਤੁਸ਼ਾਰ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਗੀ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਔਖੀ, ਚਮਕਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਗੀ।
1.49.16
सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह।
त्रयाणामपि लोकानां यावद् रामस्य दर्शनम्।
शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता ॥ १.४९.१६ ॥
ਗੌਤਮ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੱਕ। ਸਰਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਈ।
1.49.17
राघवौ तु तदा तस्याः पादौ जगृहतुर्मुदा।
स्मरन्ती गौतमवचः प्रतिजग्राह सा हि तौ ॥ १.४९.१७ ॥
ਤਦ ਦੋਹਾਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ; ਗੌਤਮ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ।
1.49.18
पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता।
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १.४९.१८ ॥
ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਾਦ੍ਯ, ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਆਤਿਥ੍ਯ ਕੀਤਾ; ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ।
1.49.19
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद् देवदुन्दुभिनिःस्वनैः।
गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत् समुत्सवः ॥ १.४९.१९ ॥
ਦੇਵ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ।
1.49.20
साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन्।
तपोबलविशुद्धाङ्गीं गौतमस्य वशानुगाम् ॥ १.४९.२० ॥
"ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ" ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅਹੱਲਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਗੌਤਮ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਸੀ।
1.49.21
गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितः सुखी।
रामं सम्पूज्य विधिवत् तपस्तेपे महातपाः ॥ १.४९.२१ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗੌਤਮ ਵੀ ਅਹੱਲਿਆ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਹੋਏ; ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.49.22
रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुनेः।
सकाशाद् विधिवत् प्राप्य जगाम मिथिलां ततः ॥ १.४९.२२ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਮਹਾਮੁਨੀ ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪਰਮ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।