ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.5.1
सर्वा पूर्वमियं येषामासीत् कृत्स्ना वसुंधरा ।
प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ॥ १.५.१ ॥
ପୂର୍ବରେ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଯାଙ୍କର ଥିଲା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମୂଳ ଧରି ବିଜୟୀ ରାଜାମାନଙ୍କର (ବଂଶ)।
1.5.2
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः ।
षष्टिपुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥ १.५.२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଗର ନାମକ ଜଣେ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ଖୋଳାଯାଇଥିଲା; ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
1.5.3
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् ।
महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥ १.५.३ ॥
ଏହା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କ ବଂଶ; ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ମହାନ ଆଖ୍ୟାନ 'ରାମାୟଣ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
1.5.4
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः ।
धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता ॥ १.५.४ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର କଥାକୁ ଆରମ୍ଭରୁ ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବା—ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ସହିତ; ଈର୍ଷାରହିତ ହୋଇ ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
1.5.5
कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् ।
निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् ॥ १.५.५ ॥
କୋଶଳ ନାମକ ଆନନ୍ଦିତ, ସମୃଦ୍ଧ ଏକ ବିଶାଳ ଜନପଦ ଅଛି; ତାହା ସରଯୂ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଧନଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
1.5.6
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता ।
मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ॥ १.५.६ ॥
ସେଠାରେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନାମକ ଜଗତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଗରୀ ଥିଲା; ଯାହାକୁ ମାନବେନ୍ଦ୍ର ମନୁ ନିଜେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
1.5.7
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी ।
श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा ॥ १.५.७ ॥
ସେଇ ମହାନଗରୀ ବାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବ ଓ ତିନି ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଥିଲା; ତାହାର ବଡ଼ ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା।
1.5.8
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता ।
मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः ॥ १.५.८ ॥
ସୁସଜ୍ଜିତ ବିଶାଳ ରାଜପଥରେ ସେ ନଗରୀ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ସର୍ବଦା ଛିଟା ହୋଇଥିବା ଫୁଲ ଓ ଜଳସେଚନରେ ତାହା ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା।
1.5.9
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः ।
पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा ॥ १.५.९ ॥
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବିସ୍ତାରକ ରାଜା ଦଶରଥ ସେଇ ନଗରୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବାସ କରନ୍ତି ସେପରି ବସାଇଲେ।
1.5.10
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् ।
सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः ॥ १.५.१० ॥
ସେ ନଗରୀ କବାଟ ଓ ତୋରଣରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା; ତାହାର ଭିତର ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରିଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାସିତ ଥିଲା।
1.5.11
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम् ।
उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम् ॥ १.५.११ ॥
ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ନଗରୀ ଶ୍ରୀମତୀ ଓ ଅତୁଳ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ଧ୍ୱଜାଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ଶହ ଶହ ଶତଘ୍ନୀ ଯନ୍ତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.5.12
वधूनाटकसङ्घैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.५.१२ ॥
ସବୁଦିଗରେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଓ ନାଟକ ଦଳମାନଙ୍କରେ ସଂଯୁକ୍ତ ସେ ନଗରୀ ଥିଲା; ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଆମ୍ବ ବଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ସାଲ ବୃକ୍ଷର ମେଖଳାରେ ଘେରା ବିଶାଳ ନଗରୀ ଥିଲା।
1.5.13
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम् ।
वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा ॥ १.५.१३ ॥
ଗଭୀର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଖାଇରେ ଘେରା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋରୁ, ଓଟ ଓ ଗଧରେ ସମୃଦ୍ଧ।
1.5.14
सामन्तराजसङ्घैश्च बलिकर्मभिरावृताम् ।
नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम् ॥ १.५.१४ ॥
ସାମନ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମୂହ ଓ କର ଦେଉଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ନାନା ଦେଶର ବାସିନ୍ଦା ଓ ବଣିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
1.5.15
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम् ।
कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ॥ १.५.१५ ॥
ରତ୍ନଖଚିତ ପ୍ରାସାଦରେ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ, କୂଟାଗାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ ପରି।
1.5.16
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम् ।
सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम् ॥ १.५.१६ ॥
ଅଦ୍ଭୁତ, ଅଷ୍ଟାପଦ (ଚଉସଠି ଘର) ଆକାରର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀଗଣଙ୍କ ସମୂହରେ ଯୁକ୍ତ, ସବୁ ରତ୍ନରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ, ବିମାନ ପରି ଗୃହରେ ଶୋଭିତ।
1.5.17
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम् ।
शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम् ॥ १.५.१७ ॥
ଘରରେ ଘନ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ, ଫାଙ୍କ ବିହୀନ, ସମତଳ ଭୂମିରେ ସ୍ଥାପିତ, ଚାଉଳ ଓ ଛଡ଼ା ଶସ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଖୁରସ ପରି ମିଠା ଜଳବିଶିଷ୍ଟ।
1.5.18
दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा ।
नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम् ॥ १.५.१८ ॥
ଦୁନ୍ଦୁଭି, ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା ଓ ପଣବ ବାଦ୍ୟର ନାଦରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁଖରିତ, ପୃଥିବୀରେ ସେହି ଅନୁପମ ନଗରୀ।
1.5.19
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि ।
सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम् ॥ १.५.१९ ॥
ସେ ନଗର ସ୍ୱର୍ଗରେ ତପସ୍ୟାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବିମାନ ପରି ଥିଲା; ଭିତରର ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଇଥିଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
1.5.20
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् ।
शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः ॥ १.५.२० ॥
ଯେଉଁମାନେ ବାଣରେ ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବା କ୍ରମଶଃ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଏଡ଼ାଉ ନଥିଲେ, ଶବ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରୁଥିଲେ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରୁଥିଲେ — ଦ୍ରୁତ ହସ୍ତ ଓ ନିପୁଣ।
1.5.21
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने ।
हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि ॥ १.५.२१ ॥
ବନରେ ଗର୍ଜନକାରୀ ମତ୍ତ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଶୂକରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବା; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏବଂ ବାହୁବଳରେ ମଧ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରୁଥିବା।
1.5.22
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः ।
पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥ १.५.२२ ॥
ଏପରି ହଜାର ହଜାର ମହାରଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ନଗରୀକୁ ସେତେବେଳେ ରାଜା ଦଶରଥ ବସାଇଥିଲେ।
1.5.23
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां
द्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगैः ।
सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभि-
र्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः ॥ १.५.२३ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ଗୁଣବାନ, ବେଦ ଓ ତାର ଛଅ ଅଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ହଜାର ଦାନକାରୀ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା, ମହର୍ଷି ସଦୃଶ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ନଗର ଘେରାଯାଇଥିଲା।