ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.5.1
सर्वा पूर्वमियं येषामासीत् कृत्स्ना वसुंधरा ।
प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ॥ १.५.१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜਿੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ (ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ)।
1.5.2
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः ।
षष्टिपुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥ १.५.२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਗਰ ਪੁਟਵਾਇਆ; ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।
1.5.3
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् ।
महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥ १.५.३ ॥
ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ 'ਰਾਮਾਇਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
1.5.4
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः ।
धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता ॥ १.५.४ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗੇ—ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀ; ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.5.5
कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् ।
निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् ॥ १.५.५ ॥
ਕੋਸਲ ਨਾਮ ਦਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
1.5.6
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता ।
मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ॥ १.५.६ ॥
ਉੱਥੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਨੂ ਨੇ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
1.5.7
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी ।
श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा ॥ १.५.७ ॥
ਉਹ ਮਹਾਨਗਰੀ ਬਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਸੀ; ਉਸਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
1.5.8
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता ।
मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः ॥ १.५.८ ॥
ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਸਦਾ ਖਿਲਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
1.5.9
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः ।
पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा ॥ १.५.९ ॥
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (ਰਾਜ) ਦੇ ਵਿਸਤਾਰਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਸਾਇਆ।
1.5.10
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् ।
सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः ॥ १.५.१० ॥
ਉਹ ਨਗਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਵਸੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.5.11
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम् ।
उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम् ॥ १.५.११ ॥
ਸੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਉੱਚੇ ਅੱਟਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਤਘਨੀ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.5.12
वधूनाटकसङ्घैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.५.१२ ॥
ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਨਾਚੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਸੀ।
1.5.13
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम् ।
वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा ॥ १.५.१३ ॥
ਡੂੰਘੀਆਂ ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਬਲਦਾਂ, ਊਠਾਂ ਤੇ ਖੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
1.5.14
सामन्तराजसङ्घैश्च बलिकर्मभिरावृताम् ।
नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम् ॥ १.५.१४ ॥
ਸਾਮੰਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
1.5.15
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम् ।
कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ॥ १.५.१५ ॥
ਰਤਨ-ਜੜੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਕੂਟਾਗਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਰਗੀ।
1.5.16
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम् ।
सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम् ॥ १.५.१६ ॥
ਅਦਭੁਤ, ਅਸ਼ਟਾਪਦ (ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਪੱਟ) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਿਮਾਨ ਵਰਗੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
1.5.17
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम् ।
शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम् ॥ १.५.१७ ॥
ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣੀ ਵਸੀ, ਬਿਨਾਂ ਪਾੜ ਦੇ, ਸਮਤਲ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਛਿਲੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ।
1.5.18
दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा ।
नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम् ॥ १.५.१८ ॥
ਦੁੰਦੁਭੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਪਣਵ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੰਜਦੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਗਰੀ।
1.5.19
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि ।
सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम् ॥ १.५.१९ ॥
ਉਹ ਨਗਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
1.5.20
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् ।
शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः ॥ १.५.२० ॥
ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ — ਫੁਰਤੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿਪੁੰਨ।
1.5.21
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने ।
हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि ॥ १.५.२१ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਮਸਤ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ; ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਹੂਬਲ ਨਾਲ ਵੀ ਬਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ।
1.5.22
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः ।
पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥ १.५.२२ ॥
ਅਜਿਹੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਵਸਾਇਆ।
1.5.23
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां
द्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगैः ।
सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभि-
र्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः ॥ १.५.२३ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਤਿਅ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।