వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.5.1
सर्वा पूर्वमियं येषामासीत् कृत्स्ना वसुंधरा ।
प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ॥ १.५.१ ॥
పూర్వం ఈ సమస్త భూమి ఎవరిదై ఉండెనో, ప్రజాపతిని మూలంగా గ్రహించి విజయశాలురైన రాజుల (ఆ వంశం).
1.5.2
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः ।
षष्टिपुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥ १.५.२ ॥
వారిలో సగరుడనే పేరు గలవాడు ఉండెను; అతడు సాగరాన్ని త్రవ్వించెను; అతడు వెళ్లుచుండగా అరవై వేల కుమారులు అతనిని చుట్టుముట్టి ఉండిరి.
1.5.3
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् ।
महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥ १.५.३ ॥
ఇది ఇక్ష్వాకుల వంశం; ఆ మహాత్ముల రాజవంశంలో ఉద్భవించిన ఈ గొప్ప కథనం 'రామాయణం' అని పేరుపొందింది.
1.5.4
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः ।
धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता ॥ १.५.४ ॥
ఇదంతా మొదటి నుండి పూర్తిగా మనం వివరిద్దాం—ధర్మం, కామం, అర్థం కలిగినది; అసూయ లేకుండా దీనిని వినాలి.
1.5.5
कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् ।
निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् ॥ १.५.५ ॥
కోసలమనే పేరుగల సంతోషమయమైన, సుసంపన్నమైన మహా జనపదం ఉంది; అది సరయూ తీరంలో ఉండి ధనధాన్యాలతో నిండినది.
1.5.6
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता ।
मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ॥ १.५.६ ॥
అక్కడ అయోధ్య అనే పేరుగల, లోకప్రసిద్ధమైన నగరం ఉండెను; దానిని మానవేంద్రుడైన మనువు స్వయంగా నిర్మించెను.
1.5.7
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी ।
श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा ॥ १.५.७ ॥
ఆ మహానగరి పన్నెండు యోజనాల పొడవు, మూడు యోజనాల వెడల్పు కలది; దానిలోని పెద్ద వీధులు చక్కగా విభజింపబడినవి.
1.5.8
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता ।
मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः ॥ १.५.८ ॥
ఆ నగరం చక్కగా విభజింపబడిన గొప్ప రాజమార్గంతో శోభిల్లింది; అది ఎల్లప్పుడూ విరిసిన పూలతో చల్లబడి, నీటితో తడుపబడి ఉండేది.
1.5.9
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः ।
पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा ॥ १.५.९ ॥
మహా రాష్ట్రాన్ని విస్తరింపజేసిన రాజు దశరథుడు ఆ పురిని, స్వర్గంలో దేవేంద్రుడు నివసించినట్లుగా, జనులతో నింపాడు.
1.5.10
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् ।
सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः ॥ १.५.१० ॥
ఆ పురి కవాటాలు, తోరణాలు కలది; దాని లోపలి అంగళ్ళు చక్కగా విభజింపబడినవి; అది అన్ని యంత్రాలు, ఆయుధాలు కలది, సకల శిల్పులతో నివసించబడినది.
1.5.11
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम् ।
उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम् ॥ १.५.११ ॥
సూతులు, మాగధులతో నిండినది; శ్రీమంతమైనది, అసమాన కాంతి కలది; ఎత్తైన అట్టాలికలు, ధ్వజాలు కలది; వందలాది శతఘ్ని యంత్రాలతో నిండినది.
1.5.12
वधूनाटकसङ्घैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥ १.५.१२ ॥
ఆ మహాపురి నలువైపులా నర్తకీ బృందాలు, నాటక సమూహాలతో కూడినది; ఉద్యానాలు, మామిడి తోటలు కలది; సాల వృక్షాల మేఖలతో చుట్టబడిన మహత్తరమైనది.
1.5.13
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम् ।
वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा ॥ १.५.१३ ॥
లోతైన దుర్గమ కందకాలతో కూడినది, శత్రువులకు అందుకోలేనిది, గుర్రాలు ఏనుగులతో నిండినది, ఎద్దులు ఒంటెలు గాడిదలతో కూడినది.
1.5.14
सामन्तराजसङ्घैश्च बलिकर्मभिरावृताम् ।
नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम् ॥ १.५.१४ ॥
సామంత రాజుల సమూహాలతో, కప్పం చెల్లించే రాజులతో చుట్టబడినది, అనేక దేశాల నివాసులు మరియు వర్తకులతో అలంకరించబడినది.
1.5.15
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम् ।
कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ॥ १.५.१५ ॥
రత్నాలతో నిర్మించిన భవనాలతో పర్వతాల వలె శోభిస్తూ, కూటాగారాలతో నిండి, ఇంద్రుని అమరావతి వలె ఉన్నది.
1.5.16
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम् ।
सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम् ॥ १.५.१६ ॥
అద్భుతమైనది, అష్టాపద (చదరంగం గడుల) ఆకారంలో ఉన్నది, శ్రేష్ఠ స్త్రీల సమూహాలతో కూడినది, అన్ని రత్నాలతో నిండినది, విమానాల వంటి భవనాలతో శోభిస్తున్నది.
1.5.17
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम् ।
शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम् ॥ १.५.१७ ॥
ఇళ్లతో దట్టంగా నిర్మితమై, ఖాళీలు లేకుండా, సమభూమిపై స్థాపితమై, బియ్యం మరియు పొట్టు తీసిన ధాన్యాలతో నిండి, చెరకు రసంలా తీయని నీరు కలిగినది.
1.5.18
दुन्दुभीभिर्मृदङ्गैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा ।
नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम् ॥ १.५.१८ ॥
దుందుభులు, మృదంగాలు, వీణలు, పణవాలతో అత్యంతంగా మారుమ్రోగుతూ, భూమిపై అనుపమమైన ఆ నగరం.
1.5.19
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि ।
सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम् ॥ १.५.१९ ॥
అది స్వర్గంలో తపస్సుతో పొందిన సిద్ధుల విమానంలా ఉండేది; లోపల ఇళ్ళు చక్కగా అమర్చబడి, ఉత్తమ పురుషులతో నిండి ఉండేది.
1.5.20
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम् ।
शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः ॥ १.५.२० ॥
ఒక లక్ష్యాన్ని లేదా వరుసగా మరో లక్ష్యాన్ని బాణాలతో తప్పక కొట్టేవారు, శబ్దంతో లక్ష్యాన్ని కొట్టేవారు, విస్తృత లక్ష్యాలనూ కొట్టేవారు, చురుకైన చేతులున్న నిపుణులు.
1.5.21
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने ।
हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि ॥ १.५.२१ ॥
అడవిలో గర్జించే మదించిన సింహాలు, పులులు, పందులను చంపువారు; పదునైన ఆయుధాలతో, తమ బాహుబలంతోనూ బలంగా వాటిని సంహరించేవారు.
1.5.22
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः ।
पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥ १.५.२२ ॥
అటువంటి వేలాదిమంది మహారథులతో నిండిన ఆ నగరాన్ని అప్పుడు రాజు దశరథుడు నివాసయోగ్యంగా చేసాడు.
1.5.23
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां
द्विजोत्तमैर्वेदषडङ्गपारगैः ।
सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभि-
र्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः ॥ १.५.२३ ॥
అగ్నిహోత్రులు, గుణవంతులు, వేదాన్ని మరియు దాని ఆరు అంగాలను పూర్తిగా ఆర్జించిన ఉత్తమ ద్విజులతో, వేలాది దానాలు చేసేవారు, సత్యనిష్ఠులు, మహాత్ములు, మహర్షులతో సమానులు, పవిత్ర ఋషులతో ఆ నగరం చుట్టుముట్టబడి ఉండేది.