વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः प्रागुत्तरां गत्वा रामः सौमित्रिणा सह।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत् ॥ १.५०.१ ॥
પછી રામ સૌમિત્રિ સાથે ઈશાન દિશામાં જઈ, વિશ્વામિત્રને આગળ રાખીને યજ્ઞશાળાએ પહોંચ્યા.
1.50.2
रामस्तु मुनिशार्दूलमुवाच सहलक्ष्मणः।
साध्वी यज्ञसमृद्धिर्हि जनकस्य महात्मनः ॥ १.५०.२ ॥
લક્ષ્મણ સાથે રહેલા રામે મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્વામિત્રને કહ્યું: "મહાત્મા જનકના યજ્ઞની સમૃદ્ધિ ખરેખર સારી છે."
1.50.3
बहूनीह सहस्राणि नानादेशनिवासिनाम्।
ब्राह्मणानां महाभाग वेदाध्ययनशालिनाम् ॥ १.५०.३ ॥
"હે મહાભાગ, વિવિધ દેશોમાં વસતા, વેદાધ્યયનથી શોભતા હજારો બ્રાહ્મણો અહીં છે."
1.50.4
ऋषिवाटाश्च दृश्यन्ते शकटीशतसंकुलाः।
देशो विधीयतां ब्रह्मन् यत्र वत्स्यामहे वयम् ॥ १.५०.४ ॥
"ઋષિઓના આશ્રમ-છાવણીઓ સેંકડો ગાડાંથી ભરેલી દેખાય છે. હે બ્રહ્મન્, અમે રહીએ તે સ્થાન નક્કી કરો."
1.50.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः।
निवासमकरोद् देशे विविक्ते सलिलान्विते ॥ १.५०.५ ॥
રામના વચન સાંભળીને મહામુનિ વિશ્વામિત્રે પાણીથી ભરપૂર, એકાંત સ્થાનમાં નિવાસ બનાવ્યો.
1.50.6
विश्वामित्रमनुप्राप्तं श्रुत्वा नृपवरस्तदा।
शतानन्दं पुरस्कृत्य पुरोहितमनिन्दितः ॥ १.५०.६ ॥
વિશ્વામિત્ર આવ્યા છે એ સાંભળીને નિર્દોષ શ્રેષ્ઠ રાજાએ પુરોહિત શતાનંદને આગળ રાખીને પ્રયાણ કર્યું.
1.50.7
ऋत्विजोऽपि महात्मानस्त्वर्घ्यमादाय सत्वरम्।
प्रत्युज्जगाम सहसा विनयेन समन्वितः ॥ १.५०.७ ॥
મહાત્મા ઋત્વિજો પણ અર્ઘ્ય લઈને ઝડપથી, વિનયપૂર્વક તરત સામે ગયા.
1.50.8
विश्वामित्राय धर्मेण ददौ धर्मपुरस्कृतम्।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकस्य महात्मनः ॥ १.५०.८ ॥
મહાત્મા જનકે ધર્મ અનુસાર સન્માનપૂર્વક આપેલી તે પૂજા વિશ્વામિત્રે સ્વીકારી.
1.50.9
पप्रच्छ कुशलं राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम्।
स तांश्चाथ मुनीन् पृष्ट्वा सोपाध्यायपुरोधसः ॥ १.५०.९ ॥
તેમણે રાજાની કુશળતા અને યજ્ઞ નિર્વિઘ્ન ચાલે છે કે નહીં તે પૂછ્યું; પછી તે મુનિઓને, ઉપાધ્યાય અને પુરોહિતને પણ કુશળ પૂછ્યું.
1.50.10
यथार्हमृषिभिः सर्वैः समागच्छत् प्रहृष्टवत्।
अथ राजा मुनिश्रेष्ठं कृताञ्जलिरभाषत ॥ १.५०.१० ॥
તેઓ બધા ઋષિઓને યોગ્ય રીતે આનંદપૂર્વક મળ્યા. પછી રાજાએ હાથ જોડીને મુનિશ્રેષ્ઠને કહ્યું.
1.50.11
आसने भगवानास्तां सहैभिर्मुनिपुंगवैः।
जनकस्य वचः श्रुत्वा निषसाद महामुनिः ॥ १.५०.११ ॥
"ભગવાન, આ મુનિશ્રેષ્ઠો સાથે આસન પર બિરાજો" એવું જનકનું વચન સાંભળીને મહામુનિ બેઠા.
1.50.12
पुरोधा ऋत्विजश्चैव राजा च सहमन्त्रिभिः।
आसनेषु यथान्यायमुपविष्टाः समन्ततः ॥ १.५०.१२ ॥
પુરોહિત, ઋત્વિજો અને રાજા મંત્રીઓ સાથે યથાયોગ્ય રીતે આસનો પર ચારે તરફ બેઠા.
1.50.13
दृष्ट्वा स नृपतिस्तत्र विश्वामित्रमथाब्रवीत्।
अद्य यज्ञसमृद्धिर्मे सफला दैवतैः कृता ॥ १.५०.१३ ॥
ત્યાં વિશ્વામિત્રને જોઈને તે રાજાએ કહ્યું: આજે દેવોએ મારા યજ્ઞની સમૃદ્ધિ સફળ કરી છે.
1.50.14
अद्य यज्ञफलं प्राप्तं भगवद्दर्शनान्मया।
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगवः ॥ १.५०.१४ ॥
આજે ભગવાનના દર્શનથી મને યજ્ઞનું ફળ મળ્યું. હું ધન્ય છું, મુનિશ્રેષ્ઠ આપે મારા પર કૃપા કરી છે.
1.50.15
यज्ञोपसदनं ब्रह्मन् प्राप्तोऽसि मुनिभिः सह।
द्वादशाहं तु ब्रह्मर्षे दीक्षामाहुर्मनीषिणः ॥ १.५०.१५ ॥
હે બ્રાહ્મણ! આપ મુનિઓ સાથે યજ્ઞભૂમિએ પધાર્યા છો. હે બ્રહ્મર્ષિ! જ્ઞાનીઓ દીક્ષા બાર દિવસની કહે છે.
1.50.16
ततो भागार्थिनो देवान् द्रष्टुमर्हसि कौशिक।
इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलं प्रहृष्टवदनस्तदा ॥ १.५०.१६ ॥
પછી, હે કૌશિક! ભાગ ઇચ્છતા દેવોને આપ જુઓ. આમ કહીને, પ્રસન્ન મુખવાળો તે રાજા ત્યારે તે મુનિશ્રેષ્ઠને બોલ્યો.
1.50.17
पुनस्तं परिपप्रच्छ प्राञ्जलिः प्रयतो नृपः।
इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ ॥ १.५०.१७ ॥
રાજાએ હાથ જોડીને, શ્રદ્ધાથી ફરીથી તેમને પૂછ્યું: આપનું કલ્યાણ થાઓ, દેવો સમાન પરાક્રમી આ બે કુમારો કોણ છે?
1.50.18
गजतुल्यगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ।
पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणीधनुर्धरौ।
अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ ॥ १.५०.१८ ॥
હાથી જેવી ચાલવાળા, સિંહ અને વૃષભ સમાન વીરો, કમળની પાંખડી જેવા વિશાળ નેત્રવાળા, તલવાર, ભાથું અને ધનુષ ધારણ કરનારા, રૂપમાં અશ્વિનીકુમારો જેવા, યૌવનને પામેલા.
1.50.19
यदृच्छयेव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ।
कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ॥ १.५०.१९ ॥
જાણે સંયોગથી દેવલોકમાંથી પૃથ્વી પર આવેલા બે અમર. હે મુનિ, તેઓ પગપાળા અહીં કેવી રીતે આવ્યા, શા માટે, અને કોના પુત્રો છે?
1.50.20
वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने।
भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम् ॥ १.५०.२० ॥
ઉત્તમ શસ્ત્રો ધારણ કરેલા આ બે વીરો કોના પુત્રો છે, હે મહામુનિ? આકાશને ચંદ્ર અને સૂર્ય શોભાવે તેમ તેઓ આ પ્રદેશને શોભાવે છે.
1.50.21
परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः।
काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.५०.२१ ॥
એકબીજા જેવા, ઊંચાઈ, ઈશારા અને ચાલચલગતમાં સરખા, કાકપક્ષ ધારણ કરેલા આ વીરો વિશે હું સાચું સાંભળવા ઇચ્છું છું.
1.50.22
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः।
न्यवेदयदमेयात्मा पुत्रौ दशरथस्य तौ ॥ १.५०.२२ ॥
મહાત્મા જનકનું એ વચન સાંભળીને, અમેય આત્મા ધરાવનારે દશરથના એ બે પુત્રોનો પરિચય આપ્યો.
1.50.23
सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा।
तत्रागमनमव्यग्रं विशालायाश्च दर्शनम् ॥ १.५०.२३ ॥
સિદ્ધાશ્રમમાં નિવાસ, રાક્ષસોનો વધ, ત્યાં અવિચલ આગમન, અને વિશાલાનાં દર્શન.
1.50.24
अहल्यादर्शनं चैव गौतमेन समागमम्।
महाधनुषि जिज्ञासां कर्तुमागमनं तथा ॥ १.५०.२४ ॥
અહલ્યાનાં દર્શન, ગૌતમ સાથે પુનર્મિલન, મહાધનુષ્ય વિશે જિજ્ઞાસા જગાડવા આવવું — એ જ રીતે.
1.50.25
एतत् सर्वं महातेजा जनकाय महात्मने।
निवेद्य विररामाथ विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.५०.२५ ॥
મહાતેજસ્વી મહામુનિ વિશ્વામિત્રે આ બધું મહાત્મા જનકને કહીને પછી વિરામ લીધો.