ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः प्रागुत्तरां गत्वा रामः सौमित्रिणा सह।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत् ॥ १.५०.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਯੱਗਸ਼ਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ।
1.50.2
रामस्तु मुनिशार्दूलमुवाच सहलक्ष्मणः।
साध्वी यज्ञसमृद्धिर्हि जनकस्य महात्मनः ॥ १.५०.२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਕ ਦੇ ਯੱਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ।"
1.50.3
बहूनीह सहस्राणि नानादेशनिवासिनाम्।
ब्राह्मणानां महाभाग वेदाध्ययनशालिनाम् ॥ १.५०.३ ॥
"ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਹਨ।"
1.50.4
ऋषिवाटाश्च दृश्यन्ते शकटीशतसंकुलाः।
देशो विधीयतां ब्रह्मन् यत्र वत्स्यामहे वयम् ॥ १.५०.४ ॥
"ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਡੇਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਰਹਾਂਗੇ ਉਹ ਥਾਂ ਨਿਯਤ ਕਰੋ।"
1.50.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः।
निवासमकरोद् देशे विविक्ते सलिलान्विते ॥ १.५०.५ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਏਕਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
1.50.6
विश्वामित्रमनुप्राप्तं श्रुत्वा नृपवरस्तदा।
शतानन्दं पुरस्कृत्य पुरोहितमनिन्दितः ॥ १.५०.६ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
1.50.7
ऋत्विजोऽपि महात्मानस्त्वर्घ्यमादाय सत्वरम्।
प्रत्युज्जगाम सहसा विनयेन समन्वितः ॥ १.५०.७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਤਵਿਜ ਵੀ ਅਰਘ ਲੈ ਕੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
1.50.8
विश्वामित्राय धर्मेण ददौ धर्मपुरस्कृतम्।
प्रतिगृह्य तु तां पूजां जनकस्य महात्मनः ॥ १.५०.८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਕ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨ ਸਹਿਤ ਜੋ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ।
1.50.9
पप्रच्छ कुशलं राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम्।
स तांश्चाथ मुनीन् पृष्ट्वा सोपाध्यायपुरोधसः ॥ १.५०.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਅਤੇ ਯੱਗ ਬਿਨਾਂ ਵਿਘਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀਆਂ, ਉਪਾਧਿਆਏ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੁੱਛੀ।
1.50.10
यथार्हमृषिभिः सर्वैः समागच्छत् प्रहृष्टवत्।
अथ राजा मुनिश्रेष्ठं कृताञ्जलिरभाषत ॥ १.५०.१० ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
1.50.11
आसने भगवानास्तां सहैभिर्मुनिपुंगवैः।
जनकस्य वचः श्रुत्वा निषसाद महामुनिः ॥ १.५०.११ ॥
"ਭਗਵਾਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨਾਲ ਆਸਣ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜੋ" ਜਨਕ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਬੈਠ ਗਏ।
1.50.12
पुरोधा ऋत्विजश्चैव राजा च सहमन्त्रिभिः।
आसनेषु यथान्यायमुपविष्टाः समन्ततः ॥ १.५०.१२ ॥
ਪੁਰੋਹਿਤ, ਰਿਤਵਿਜ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸਣਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ।
1.50.13
दृष्ट्वा स नृपतिस्तत्र विश्वामित्रमथाब्रवीत्।
अद्य यज्ञसमृद्धिर्मे सफला दैवतैः कृता ॥ १.५०.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਯੱਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
1.50.14
अद्य यज्ञफलं प्राप्तं भगवद्दर्शनान्मया।
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगवः ॥ १.५०.१४ ॥
ਅੱਜ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
1.50.15
यज्ञोपसदनं ब्रह्मन् प्राप्तोऽसि मुनिभिः सह।
द्वादशाहं तु ब्रह्मर्षे दीक्षामाहुर्मनीषिणः ॥ १.५०.१५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਆਪ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਯੱਗ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪਧਾਰੇ ਹੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ! ਗਿਆਨੀ ਦੀਖਿਆ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
1.50.16
ततो भागार्थिनो देवान् द्रष्टुमर्हसि कौशिक।
इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलं प्रहृष्टवदनस्तदा ॥ १.५०.१६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਭਾਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਵੇਖੋ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
1.50.17
पुनस्तं परिपप्रच्छ प्राञ्जलिः प्रयतो नृपः।
इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ ॥ १.५०.१७ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਆਪ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁਮਾਰ ਕੌਣ ਹਨ?
1.50.18
गजतुल्यगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ।
पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणीधनुर्धरौ।
अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ ॥ १.५०.१८ ॥
ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਵੀਰ, ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਲਵਾਰ, ਤਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ।
1.50.19
यदृच्छयेव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ।
कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ॥ १.५०.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਦੋ ਅਮਰ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਪੈਦਲ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ?
1.50.20
वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने।
भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम् ॥ १.५०.२० ॥
ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ? ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
1.50.21
परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः।
काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.५०.२१ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਰਗੇ, ਕੱਦ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ, ਕਾਕਪੱਖ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਇਹ ਵੀਰ — ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.50.22
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः।
न्यवेदयदमेयात्मा पुत्रौ दशरथस्य तौ ॥ १.५०.२२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਕ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ।
1.50.23
सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा।
तत्रागमनमव्यग्रं विशालायाश्च दर्शनम् ॥ १.५०.२३ ॥
ਸਿੱਧਾਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਧ, ਉੱਥੇ ਅਡੋਲ ਆਗਮਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ।
1.50.24
अहल्यादर्शनं चैव गौतमेन समागमम्।
महाधनुषि जिज्ञासां कर्तुमागमनं तथा ॥ १.५०.२४ ॥
ਅਹਲਿਆ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਗੌਤਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ, ਮਹਾਧਨੁਸ਼ ਬਾਰੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਆਗਮਨ — ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
1.50.25
एतत् सर्वं महातेजा जनकाय महात्मने।
निवेद्य विररामाथ विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.५०.२५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਕ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਵਿਰਾਮ ਲਿਆ।