વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.52.1
तं दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः।
प्रणतो विनयाद् वीरो वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ १.५२.१ ॥
તેને જોઈને અત્યંત પ્રસન્ન થયેલા મહાબલી વિશ્વામિત્રે વિનયપૂર્વક વીર બનીને, જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠને પ્રણામ કર્યા.
1.52.2
स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।
आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह ॥ १.५२.२ ॥
"સ્વાગત" એમ મહાત્મા વસિષ્ઠે કહ્યું; ભગવાન વસિષ્ઠે તેમને આસન બતાવ્યું.
1.52.3
उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते।
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत् ॥ १.५२.३ ॥
ત્યારે બેઠેલા બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રને મુનિશ્રેષ્ઠે વિધિ અનુસાર ફળમૂળ અર્પણ કર્યાં.
1.52.4
प्रतिगृह्य तु तां पूजां वसिष्ठाद् राजसत्तमः।
तपोऽग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत ॥ १.५२.४ ॥
વસિષ્ઠ પાસેથી તે સત્કાર સ્વીકારીને રાજશ્રેષ્ઠે તપ, અગ્નિહોત્ર અને શિષ્યોનું કુશળ પૂછ્યું.
1.52.5
विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तदा।
सर्वत्र कुशलं प्राह वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ १.५२.५ ॥
મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે ત્યારે વનસ્પતિસમૂહમાં સર્વત્ર કુશળ છે એમ કહ્યું; વસિષ્ઠે રાજશ્રેષ્ઠને કહ્યું.
1.52.6
सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः।
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ॥ १.५२.६ ॥
સુખપૂર્વક બેઠેલા રાજા વિશ્વામિત્રને મહાતપસ્વી, જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્માના પુત્ર વસિષ્ઠે પૂછ્યું.
1.52.7
कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद् धर्मेण रञ्जयन्।
प्रजाः पालयसे राजन् राजवृत्तेन धार्मिक ॥ १.५२.७ ॥
હે રાજન, તમારું કુશળ છે ને? ધર્મથી પ્રજાને પ્રસન્ન રાખીને તમે તેમનું પાલન કરો છો ને? હે ધાર્મિક, રાજવૃત્તિથી તમે પાલન કરો છો ને?
1.52.8
कच्चित्ते सम्भृता भृत्याः कच्चित् तिष्ठन्ति शासने।
कच्चित्ते विजिताः सर्वे रिपवो रिपुसूदन ॥ १.५२.८ ॥
તમારા સેવકો સારી રીતે પોષાયેલા છે ને? તેઓ તમારા શાસનમાં રહે છે ને? હે શત્રુસૂદન, તમારા બધા શત્રુઓ જીતાયા છે ને?
1.52.9
कच्चिद् बलेषु कोशेषु मित्रेषु च परंतप।
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तथानघ ॥ १.५२.९ ॥
હે પરંતપ, તમારા સૈન્ય, ખજાના અને મિત્રોમાં કુશળ છે ને? હે નરવ્યાઘ્ર, હે નિષ્પાપ, તમારા પુત્ર-પૌત્રોમાં પણ કુશળ છે ને?
1.52.10
सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत्।
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितम् ॥ १.५२.१० ॥
રાજાએ વસિષ્ઠને સર્વત્ર કુશળ હોવાનો ઉત્તર આપ્યો. પછી મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે વિનયી વસિષ્ઠને કહ્યું.
1.52.11
कृत्वा तौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथास्तदा।
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम् ॥ १.५२.११ ॥
તે બંને ધર્મિષ્ઠ લાંબા સમય સુધી એ ધર્મકથાઓ કરીને પરમ આનંદથી યુક્ત થઈ એકબીજા પર પ્રસન્ન થયા.
1.52.12
ततो वसिष्ठो भगवान् कथान्ते रघुनन्दन।
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ॥ १.५२.१२ ॥
પછી ભગવાન વસિષ્ઠે, વાતચીતના અંતે, હે રઘુનંદન, હસતાં હસતાં વિશ્વામિત્રને આ વાક્ય કહ્યું.
1.52.13
आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल।
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे ॥ १.५२.१३ ॥
હે મહાબળવાન, આ આપની સેના અને અપ્રમેય એવા આપનો યથાયોગ્ય આતિથ્ય કરવાની ઇચ્છા રાખું છું; મારો સત્કાર સ્વીકારો.
1.52.14
सत्क्रियां हि भवानेतां प्रतीच्छतु मया कृताम्।
राजंस्त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ १.५२.१४ ॥
હે રાજન, આપ અતિથિઓમાં શ્રેષ્ઠ છો અને પ્રયત્નપૂર્વક પૂજનીય છો; તેથી મારા દ્વારા કરાયેલો આ સત્કાર સ્વીકારો.
1.52.15
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः।
कृतमित्यब्रवीद् राजा पूजावाक्येन मे त्वया ॥ १.५२.१५ ॥
વસિષ્ઠે આમ કહેતાં મહામતિ વિશ્વામિત્ર રાજા બોલ્યા: "ઠીક; આપના પૂજાવચનથી મારો સત્કાર થયો."
1.52.16
फलमूलेन भगवन् विद्यते यत् तवाश्रमे।
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च ॥ १.५२.१६ ॥
હે ભગવન્, આપના આશ્રમમાં જે ફળ-મૂળ છે, પાદ્ય અને આચમનીય જળ તથા આપનાં દર્શનથી (મારો સત્કાર થયો).
1.52.17
सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः।
नमस्तेऽस्तु गमिष्यामि मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ १.५२.१७ ॥
હે મહાપ્રજ્ઞ, આપ સર્વથા પૂજનીય અને સારી રીતે પૂજિત છો; આપને નમસ્કાર. હવે હું જઈશ; મૈત્રીભરી દૃષ્ટિથી મને જુઓ.
1.52.18
एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठं पुनरेव हि।
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनः पुनरुदारधीः ॥ १.५२.१८ ॥
આમ બોલતા રાજાને ધર્માત્મા અને ઉદારબુદ્ધિ વસિષ્ઠે ફરી ફરી આમંત્રણ આપ્યું.
1.52.19
बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह।
यथाप्रियं भगवतस्तथास्तु मुनिपुंगव ॥ १.५२.१९ ॥
ગાધિના પુત્ર વિશ્વામિત્રે વસિષ્ઠને કહ્યું, "બહુ સારું. હે મુનિશ્રેષ્ઠ, ભગવાનને જે પ્રિય હોય તે થાઓ."
1.52.20
एवमुक्तस्तथा तेन वसिष्ठो जपतां वरः।
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषाम् ॥ १.५२.२० ॥
તેમના એમ કહેવાથી જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠ પ્રસન્ન થયા અને તેમણે નિષ્કલંક ચિતકબરી ગાય શબલાને બોલાવી.
1.52.21
एह्येहि शबले क्षिप्रं शृणु चापि वचो मम।
सबलस्यास्य राजर्षेः कर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम्।
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे ॥ १.५२.२१ ॥
"આવ, આવ, શબલા, જલદી આવ અને મારી વાત સાંભળ. આ રાજર્ષિ અને તેમના સૈન્યનો સત્કાર કરવાનો મેં નિશ્ચય કર્યો છે. મૂલ્યવાન ભોજનથી મારા માટે સત્કારની વ્યવસ્થા કર."
1.52.22
यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम्।
तत् सर्वं कामधुग् दिव्ये अभिवर्ष कृते मम ॥ १.५२.२२ ॥
"હે દિવ્ય ગાય, જેને જે ઇચ્છા હોય તે, છ રસોમાં ઉત્તમ બધું મારા માટે વરસાવ."
1.52.23
रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम्।
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर ॥ १.५२.२३ ॥
"હે શબલા, ઝડપ કર. રસ, અન્ન, પીણું અને ચાટીને-ચૂસીને ખાવાના પદાર્થો સહિત બધા અન્નનો ઢગલો સર્જ."