वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.52.1
तं दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः।
प्रणतो विनयाद् वीरो वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ १.५२.१ ॥
त्याला पाहून अत्यंत प्रसन्न झालेल्या महाबली विश्वामित्राने विनयाने वीर होऊन, जपकर्त्यांमध्ये श्रेष्ठ वसिष्ठांना प्रणाम केला.
1.52.2
स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।
आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह ॥ १.५२.२ ॥
"स्वागत" असे महात्मा वसिष्ठ म्हणाले; भगवान वसिष्ठांनी त्यांना आसन दाखवले.
1.52.3
उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते।
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत् ॥ १.५२.३ ॥
तेव्हा बसलेल्या बुद्धिमान विश्वामित्रांना मुनिश्रेष्ठांनी विधिपूर्वक फळे व कंदमुळे अर्पण केली.
1.52.4
प्रतिगृह्य तु तां पूजां वसिष्ठाद् राजसत्तमः।
तपोऽग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत ॥ १.५२.४ ॥
वसिष्ठांकडून तो सत्कार स्वीकारून राजश्रेष्ठांनी तप, अग्निहोत्र आणि शिष्यांच्या कुशलतेची विचारपूस केली.
1.52.5
विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तदा।
सर्वत्र कुशलं प्राह वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ १.५२.५ ॥
महातेजस्वी विश्वामित्र तेव्हा वनस्पतींच्या समूहात सर्वत्र कुशल असल्याचे म्हणाले; वसिष्ठ राजश्रेष्ठांना म्हणाले.
1.52.6
सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः।
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ॥ १.५२.६ ॥
सुखाने बसलेल्या राजा विश्वामित्रांना महातपस्वी, जपकर्त्यांमध्ये श्रेष्ठ, ब्रह्मदेवांचे पुत्र वसिष्ठ यांनी विचारले.
1.52.7
कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद् धर्मेण रञ्जयन्।
प्रजाः पालयसे राजन् राजवृत्तेन धार्मिक ॥ १.५२.७ ॥
राजा, तुमचे कुशल आहे ना? धर्माने प्रजेला संतुष्ट ठेवून तुम्ही तिचे पालन करता ना? हे धार्मिका, राजवृत्तीने तुम्ही प्रजेचे पालन करता ना?
1.52.8
कच्चित्ते सम्भृता भृत्याः कच्चित् तिष्ठन्ति शासने।
कच्चित्ते विजिताः सर्वे रिपवो रिपुसूदन ॥ १.५२.८ ॥
तुमचे सेवक चांगले पोसलेले आहेत ना? ते तुमच्या आज्ञेत आहेत ना? हे शत्रुसूदना, तुमचे सर्व शत्रू जिंकले गेले आहेत ना?
1.52.9
कच्चिद् बलेषु कोशेषु मित्रेषु च परंतप।
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तथानघ ॥ १.५२.९ ॥
हे परंतपा, तुमचे सैन्य, कोष आणि मित्र यांमध्ये कुशल आहे ना? हे नरव्याघ्रा, हे निष्पापा, तुमच्या पुत्र-पौत्रांमध्येही कुशल आहे ना?
1.52.10
सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत्।
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितम् ॥ १.५२.१० ॥
राजाने वसिष्ठांना सर्वत्र कुशल असल्याचे उत्तर दिले. मग महातेजस्वी विश्वामित्र विनम्र वसिष्ठांना म्हणाले.
1.52.11
कृत्वा तौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथास्तदा।
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम् ॥ १.५२.११ ॥
ते दोघे धर्मिष्ठ बराच वेळ ती धर्मचर्चा करून परम आनंदाने एकमेकांवर प्रसन्न झाले.
1.52.12
ततो वसिष्ठो भगवान् कथान्ते रघुनन्दन।
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ॥ १.५२.१२ ॥
मग भगवान वसिष्ठ, संभाषणाच्या शेवटी, हे रघुनंदना, हसत विश्वामित्रांना हे वचन म्हणाले.
1.52.13
आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल।
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे ॥ १.५२.१३ ॥
हे महाबली, या आपल्या सैन्याचे आणि अप्रमेय अशा आपले यथोचित आतिथ्य करू इच्छितो; माझा सत्कार स्वीकारावा.
1.52.14
सत्क्रियां हि भवानेतां प्रतीच्छतु मया कृताम्।
राजंस्त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ १.५२.१४ ॥
हे राजा, आपण अतिथींमध्ये श्रेष्ठ आहात आणि प्रयत्नपूर्वक पूजनीय आहात; म्हणून माझा केलेला हा सत्कार स्वीकारावा.
1.52.15
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः।
कृतमित्यब्रवीद् राजा पूजावाक्येन मे त्वया ॥ १.५२.१५ ॥
वसिष्ठांनी असे म्हटल्यावर महामती विश्वामित्र राजा म्हणाले, "ठीक; आपल्या पूजाव्चनानेच माझा सत्कार झाला."
1.52.16
फलमूलेन भगवन् विद्यते यत् तवाश्रमे।
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च ॥ १.५२.१६ ॥
हे भगवन्, आपल्या आश्रमात जे फळमूळ आहे, पाद्य व आचमनीय जल आणि आपले दर्शन यांनीच (माझा सत्कार झाला).
1.52.17
सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः।
नमस्तेऽस्तु गमिष्यामि मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ १.५२.१७ ॥
हे महाप्रज्ञ, आपण सर्वथा पूजनीय व चांगले पूजित आहात; आपणास नमस्कार. आता मी जाईन; मैत्रीपूर्ण दृष्टीने माझ्याकडे पहा.
1.52.18
एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठं पुनरेव हि।
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनः पुनरुदारधीः ॥ १.५२.१८ ॥
असे बोलणाऱ्या राजाला धर्मात्मा व उदारबुद्धी वसिष्ठांनी पुन्हा पुन्हा आमंत्रित केले.
1.52.19
बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह।
यथाप्रियं भगवतस्तथास्तु मुनिपुंगव ॥ १.५२.१९ ॥
गाधीचा पुत्र विश्वामित्र वसिष्ठांना म्हणाला, "ठीक आहे. हे मुनिश्रेष्ठा, भगवंतांना जे प्रिय ते होवो."
1.52.20
एवमुक्तस्तथा तेन वसिष्ठो जपतां वरः।
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषाम् ॥ १.५२.२० ॥
असे बोलल्यावर, जप करणाऱ्यांत श्रेष्ठ वसिष्ठ प्रसन्न झाले आणि त्यांनी निष्कलंक चितकबरी गाय शबलेला बोलावले.
1.52.21
एह्येहि शबले क्षिप्रं शृणु चापि वचो मम।
सबलस्यास्य राजर्षेः कर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम्।
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे ॥ १.५२.२१ ॥
"ये, ये, शबले, लवकर ये आणि माझे बोलणे ऐक. या राजर्षीचा त्यांच्या सैन्यासह सत्कार करण्याचे मी ठरवले आहे. मौल्यवान भोजनाने माझ्यासाठी सत्काराची व्यवस्था कर."
1.52.22
यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम्।
तत् सर्वं कामधुग् दिव्ये अभिवर्ष कृते मम ॥ १.५२.२२ ॥
"हे दिव्य गाय, ज्याला जे जे षड्रसांमध्ये इष्ट असेल ते सर्व माझ्यासाठी वर्षाव कर."
1.52.23
रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम्।
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर ॥ १.५२.२३ ॥
"हे शबले, लवकर कर. रस, अन्न, पेय आणि चाटून-चोखून खाण्याजोग्या पदार्थांसह अन्नाचा सर्व साठा निर्माण कर."