વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन।
विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्येप्सितं यथा ॥ १.५३.१ ॥
વસિષ્ઠે આમ કહ્યા પછી, હે શત્રુસૂદન, કામધેનુ શબલાએ જેની જેવી ઇચ્છા હતી તેવી સૌની કામનાઓ પૂરી કરી.
1.53.2
इक्षून् मधूंस्तथा लाजान् मैरेयांश्च वरासवान्।
पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचानपि ॥ १.५३.२ ॥
શેરડી, મધ, લાજા, મૈરેય અને ઉત્તમ આસવ, બહુમૂલ્ય પીણાં તથા અનેક પ્રકારના ખાદ્યપદાર્થો પણ.
1.53.3
उष्णाढ्यस्यौदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः।
मृष्टान्यन्नानि सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.५३.३ ॥
અહીં ગરમ ભાતના ઢગલા પર્વતો જેવા હતા; સ્વાદિષ્ટ અન્ન અને દાળ-શાક પણ હતાં; અને દહીંની નદીઓ પણ એમજ હતી.
1.53.4
नानास्वादुरसानां च खाण्डवानां तथैव च।
भोजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥ १.५३.४ ॥
અનેક સ્વાદવાળાં ખાંડવ મીઠાઈઓ પણ એમજ હતી; ભરપૂર ભોજનો અને હજારો ગૌડ (ગોળની) મીઠાઈઓ પણ હતી.
1.53.5
सर्वमासीत् सुसंतुष्टं हृष्टपुष्टजनायुतम्।
विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेन सुतर्पितम् ॥ १.५३.५ ॥
હે રામ, વસિષ્ઠ વડે સારી રીતે તૃપ્ત કરાયેલું વિશ્વામિત્રનું આખું સૈન્ય અત્યંત સંતુષ્ટ હતું; હર્ષિત અને પુષ્ટ લોકોથી ભરેલું હતું.
1.53.6
विश्वामित्रो हि राजर्षिर्हृष्टपुष्टस्तदाभवत्।
सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥ १.५३.६ ॥
રાજર્ષિ વિશ્વામિત્ર ત્યારે હર્ષિત અને પુષ્ટ થયા; અંતઃપુર, બ્રાહ્મણો અને પુરોહિત સહિત રાજા પણ આનંદિત થયો.
1.53.7
सामात्यो मन्त्रिसहितः सभृत्यः पूजितस्तदा।
युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.७ ॥
અમાત્યો, મંત્રીઓ અને સેવકો સહિત સન્માનિત થઈને, ત્યારે અતિ હર્ષથી ભરેલા રાજાએ વસિષ્ઠને આ કહ્યું.
1.53.8
पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः।
श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥ १.५३.८ ॥
હે બ્રહ્મન્, પૂજાને યોગ્ય એવા આપે મને સારી રીતે સત્કાર્યો અને પૂજ્યો છે. હે વાક્યવિશારદ, સાંભળો, હું જે કહેવાનો છું તે.
1.53.9
गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम।
रत्नं हि भगवन्नेतद् रत्नहारी च पार्थिवः ॥ १.५३.९ ॥
હે ભગવન્, મારી શબલા સો હજાર ગાયોના બદલામાં આપો. આ તો રત્ન છે; રાજા જ રત્નોનો સ્વામી હોય છે.
1.53.10
तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज।
एवमुक्तस्तु भगवान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.५३.१० ॥
તેથી, હે દ્વિજ, આ શબલા ધર્મપ્રમાણે મારી છે; તે મને આપો. આમ કહેવાતાં, મુનિશ્રેષ્ઠ ભગવાન વસિષ્ઠ,
1.53.11
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम्।
नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ॥ १.५३.११ ॥
વિશ્વામિત્ર દ્વારા આમ કહેવાતાં, ધર્માત્મા વસિષ્ઠે રાજાને ઉત્તર આપ્યો: હું સો હજાર ગાયોના બદલામાં પણ નહીં આપું, અને સો કરોડ ગાયોના બદલામાં પણ નહીં.
1.53.12
राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य वा।
न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिंदम ॥ १.५३.१२ ॥
હે રાજન્, ઢગલા બંધ ચાંદીના બદલામાં પણ હું શબલા નહીં આપું. હે શત્રુદમન, આ મારા થકી ત્યજવા યોગ્ય નથી.
1.53.13
शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा।
अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ॥ १.५३.१३ ॥
આત્મસંયમીની કીર્તિ જેમ શાશ્વત હોય છે, તેમ શબલા મારા માટે શાશ્વત છે. તેનામાં જ હવ્ય અને કવ્ય છે, અને પ્રાણયાત્રા પણ તેનાથી જ ચાલે છે.
1.53.14
आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च।
स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधास्तथा ॥ १.५३.१४ ॥
અગ્નિહોત્ર, બલિ અને હોમ પણ તેના પર આધારિત છે; સ્વાહાકાર અને વષટ્કાર, તથા અનેક પ્રકારની વિદ્યાઓ પણ તેના પર આશ્રિત છે.
1.53.15
आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः।
सर्वस्वमेतत् सत्येन मम तुष्टिकरी तथा ॥ १.५३.१५ ॥
હે રાજર્ષિ, આ બધું તેના પર જ આધારિત છે, એમાં સંશય નથી. સત્ય કહું છું, આ જ મારું સર્વસ્વ છે, અને આ જ મને સંતોષ આપનારી છે.
1.53.16
कारणैर्बहुभी राजन् न दास्ये शबलां तव।
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत् तदा ॥ १.५३.१६ ॥
હે રાજન્, ઘણાં કારણોસર હું તને શબલા નહીં આપું. વસિષ્ઠે આમ કહ્યું ત્યારે વિશ્વામિત્રે કહ્યું—
1.53.17
संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।
हैरण्यकक्षग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.५३.१७ ॥
વાક્યકુશળ વિશ્વામિત્રે અત્યંત ક્રોધે આ વચન કહ્યું—સોનાના કટિબંધ અને કંઠહાર ધારણ કરેલા, સોનાના અંકુશથી શોભિત.
1.53.18
ददामि कुञ्जराणां ते सहस्राणि चतुर्दश।
हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ॥ १.५३.१८ ॥
હું તને ચૌદ હજાર હાથીઓ આપીશ; સોનાના રથો અને ચાર સફેદ ઘોડાથી જોડાયેલા રથો પણ આપીશ.
1.53.19
ददामि ते शतान्यष्टौ किंकिणीकविभूषितान्।
हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम्।
सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥ १.५३.१९ ॥
સારા દેશોમાં જન્મેલા, ઉચ્ચ કુળના, મહાબળવાન, કિંકિણી ઘંટડીઓથી શણગારેલા આઠસો ઘોડા હું તને આપું છું. હે સુવ્રત, અગિયાર હજાર (ઘોડા) હું તને આપીશ.
1.53.20
नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च।
ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥ १.५३.२० ॥
વિવિધ રંગો અને વયની ગાયોમાંથી એક કરોડ ગાયો હું તને આપીશ; મારી શબલા ગાય મને આપ.
1.53.21
यावदिच्छसि रत्नानि हिरण्यं वा द्विजोत्तम।
तावद् ददामि ते सर्वं दीयतां शबला मम ॥ १.५३.२१ ॥
હે દ્વિજોત્તમ, તું જેટલાં રત્નો કે સોનું ઇચ્છે તેટલું બધું હું તને આપીશ; મારી શબલા ગાય મને આપ.
1.53.22
एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता।
न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथंचन ॥ १.५३.२२ ॥
બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રે આમ કહ્યું ત્યારે ભગવાન (વસિષ્ઠ) હે રાજન, શબલાને કોઈ પણ રીતે નહીં આપું એમ બોલ્યા.
1.53.23
एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम्।
एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥ १.५३.२३ ॥
આ જ મારું રત્ન છે, આ જ મારું ધન છે, આ જ મારું સર્વસ્વ છે, આ જ મારું જીવન છે.
1.53.24
दर्शश्च पौर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः।
एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥ १.५३.२४ ॥
દર્શ અને પૌર્ણમાસ, દક્ષિણા સહિતના યજ્ઞો અને વિવિધ ક્રિયાઓ — હે રાજન, એ જ મારું છે.
1.53.25
अतोमूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः।
बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥ १.५३.२५ ॥
હે રાજન્, મારાં બધાં યજ્ઞકર્મો આના પર જ મૂળભૂત રીતે આધારિત છે, એમાં સંશય નથી. વધુ વિલાપથી શું લાભ? હું કામધેનુ નહીં આપું.