ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन।
विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्येप्सितं यथा ॥ १.५३.१ ॥
ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಓ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೇ, ಕಾಮಧೇನು ಶಬಲೆ ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಬೇಕಿತ್ತೋ ಅದನ್ನೇ ಒದಗಿಸಿತು.
1.53.2
इक्षून् मधूंस्तथा लाजान् मैरेयांश्च वरासवान्।
पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचानपि ॥ १.५३.२ ॥
ಕಬ್ಬು, ಜೇನು, ಲಾಜ, ಮೈರೇಯ ಮದ್ಯ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆಸವಗಳು, ಬಹುಮೂಲ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳು, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನೂ.
1.53.3
उष्णाढ्यस्यौदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः।
मृष्टान्यन्नानि सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.५३.३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಅನ್ನದ ರಾಶಿಗಳು ಪರ್ವತಗಳಂತಿದ್ದವು; ರುಚಿಯಾದ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಸಾರು-ಸಾಂಬಾರುಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಮೊಸರಿನ ನದಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದವು.
1.53.4
नानास्वादुरसानां च खाण्डवानां तथैव च।
भोजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥ १.५३.४ ॥
ನಾನಾ ರುಚಿಯ ಖಾಂಡವ ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದವು; ತುಂಬಿದ ಭೋಜನಗಳೂ, ಸಾವಿರಾರು ಗೌಡ ಸಿಹಿಗಳೂ ಇದ್ದವು.
1.53.5
सर्वमासीत् सुसंतुष्टं हृष्टपुष्टजनायुतम्।
विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेन सुतर्पितम् ॥ १.५३.५ ॥
ಓ ರಾಮ, ವಸಿಷ್ಠರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಸೇನೆಯೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು; ಹರ್ಷಿತರೂ ಪುಷ್ಟರೂ ಆದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
1.53.6
विश्वामित्रो हि राजर्षिर्हृष्टपुष्टस्तदाभवत्।
सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥ १.५३.६ ॥
ರಾಜರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಆಗ ಹರ್ಷಿತರೂ ಪುಷ್ಟರೂ ಆದರು; ಅಂತಃಪುರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಜನೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
1.53.7
सामात्यो मन्त्रिसहितः सभृत्यः पूजितस्तदा।
युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.७ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಕರೊಡನೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ, ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.53.8
पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः।
श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥ १.५३.८ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಪೂಜನೀಯರಾದ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದ್ದೀರಿ. ವಾಕ್ಚತುರನೇ, ಕೇಳು, ನಾನು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು.
1.53.9
गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम।
रत्नं हि भगवन्नेतद् रत्नहारी च पार्थिवः ॥ १.५३.९ ॥
ಭಗವಂತರೇ, ನನ್ನ ಶಬಲೆಯನ್ನು ನೂರು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕೊಡಿ. ಇದು ರತ್ನ; ರಾಜನು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು.
1.53.10
तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज।
एवमुक्तस्तु भगवान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.५३.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ವಿಜನೇ, ಈ ಶಬಲೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ನನ್ನದು; ನನಗೆ ಕೊಡು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು,
1.53.11
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम्।
नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ॥ १.५३.११ ॥
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: ನೂರು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳಿಗೂ, ನೂರು ಕೋಟಿ ಹಸುಗಳಿಗೂ ನಾನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
1.53.12
राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य वा।
न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिंदम ॥ १.५३.१२ ॥
ರಾಜನೇ, ರಾಶಿರಾಶಿ ಬೆಳ್ಳಿಗೂ ನಾನು ಶಬಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಇವಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಬಿಡಬಾರದು.
1.53.13
शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा।
अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ॥ १.५३.१३ ॥
ಆತ್ಮವಂತನಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವಂತೆ, ಶಬಲೆ ನನಗೆ ಶಾಶ್ವತಳು. ಇವಳಲ್ಲೇ ಹವ್ಯವೂ ಕವ್ಯವೂ ಇವೆ; ಪ್ರಾಣಯಾತ್ರೆಯೂ ಇವಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
1.53.14
आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च।
स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधास्तथा ॥ १.५३.१४ ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಬಲಿ, ಹೋಮ ಕೂಡ ಇವಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ; ಸ್ವಾಹಾಕಾರ ಮತ್ತು ವಷಟ್ಕಾರ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಇವಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ.
1.53.15
आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः।
सर्वस्वमेतत् सत्येन मम तुष्टिकरी तथा ॥ १.५३.१५ ॥
ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇವಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಇವಳೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ, ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವವಳೂ ಇವಳೇ.
1.53.16
कारणैर्बहुभी राजन् न दास्ये शबलां तव।
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत् तदा ॥ १.५३.१६ ॥
ರಾಜನೇ, ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ಶಬಲೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಆಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು.
1.53.17
संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।
हैरण्यकक्षग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.५३.१७ ॥
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ಚಿನ್ನದ ಕಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಕೊರಳಹಾರಗಳುಳ್ಳ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ.
1.53.18
ददामि कुञ्जराणां ते सहस्राणि चतुर्दश।
हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ॥ १.५३.१८ ॥
ನಿನಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಚಿನ್ನದ ರಥಗಳನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ರಥಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
1.53.19
ददामि ते शतान्यष्टौ किंकिणीकविभूषितान्।
हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम्।
सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥ १.५३.१९ ॥
ಉತ್ತಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಉನ್ನತ ಕುಲದ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ, ಕಿಂಕಿಣಿ ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಎಂಟು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಸುವ್ರತನೇ, ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ (ಕುದುರೆಗಳನ್ನು) ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
1.53.20
नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च।
ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥ १.५३.२० ॥
ನಾನಾ ಬಣ್ಣದ, ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಶಬಲೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು.
1.53.21
यावदिच्छसि रत्नानि हिरण्यं वा द्विजोत्तम।
तावद् ददामि ते सर्वं दीयतां शबला मम ॥ १.५३.२१ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನೀನು ಎಷ್ಟು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅಷ್ಟನ್ನೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಶಬಲೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು.
1.53.22
एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता।
न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथंचन ॥ १.५३.२२ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು, ಓ ರಾಜನೇ, ಶಬಲೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
1.53.23
एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम्।
एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥ १.५३.२३ ॥
ಇದೇ ನನ್ನ ರತ್ನ, ಇದೇ ನನ್ನ ಧನ, ಇದೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ, ಇದೇ ನನ್ನ ಜೀವನ.
1.53.24
दर्शश्च पौर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः।
एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥ १.५३.२४ ॥
ದರ್ಶ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸ, ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ರಿಯೆಗಳು — ಓ ರಾಜನೇ, ಇವೇ ನನ್ನವು.
1.53.25
अतोमूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः।
बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥ १.५३.२५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಇವಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಲಾಪದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.