ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन।
विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्येप्सितं यथा ॥ १.५३.१ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਸ਼ਬਲਾ ਨੇ ਜਿਸ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
1.53.2
इक्षून् मधूंस्तथा लाजान् मैरेयांश्च वरासवान्।
पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचानपि ॥ १.५३.२ ॥
ਗੰਨੇ, ਸ਼ਹਿਦ, ਲਾਜਾ, ਮੈਰੇਯ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਸਵ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵੀ।
1.53.3
उष्णाढ्यस्यौदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः।
मृष्टान्यन्नानि सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.५३.३ ॥
ਏਥੇ ਗਰਮ ਭਾਤ ਦੇ ਢੇਰ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਸੁਆਦਲੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਸਨ; ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਨ।
1.53.4
नानास्वादुरसानां च खाण्डवानां तथैव च।
भोजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥ १.५३.४ ॥
ਕਈ ਸੁਆਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਂਡਵ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਨ; ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੌੜ (ਗੁੜ ਦੀਆਂ) ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੀ ਸਨ।
1.53.5
सर्वमासीत् सुसंतुष्टं हृष्टपुष्टजनायुतम्।
विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेन सुतर्पितम् ॥ १.५३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ; ਖ਼ੁਸ਼ ਤੇ ਹਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.53.6
विश्वामित्रो हि राजर्षिर्हृष्टपुष्टस्तदाभवत्।
सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥ १.५३.६ ॥
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਤੇ ਹਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਅੰਤਹਪੁਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.53.7
सामात्यो मन्त्रिसहितः सभृत्यः पूजितस्तदा।
युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.७ ॥
ਅਮਾਤਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਦੋਂ ਪਰਮ ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.53.8
पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः।
श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥ १.५३.८ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਜੋ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।
1.53.9
गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम।
रत्नं हि भगवन्नेतद् रत्नहारी च पार्थिवः ॥ १.५३.९ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਬਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦਿਓ। ਇਹ ਤਾਂ ਰਤਨ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.53.10
तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज।
एवमुक्तस्तु भगवान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.५३.१० ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਇਹ ਸ਼ਬਲਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਵਾਨ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ,
1.53.11
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम्।
नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ॥ १.५३.११ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਮੈਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ।
1.53.12
राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य वा।
न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिंदम ॥ १.५३.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਢੇਰਾਂ ਭਰੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਸ਼ਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.53.13
शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा।
अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ॥ १.५३.१३ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਸਦੀਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਬਲਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਹਵਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
1.53.14
आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च।
स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधास्तथा ॥ १.५३.१४ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵੀ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਸਵਾਹਾਕਾਰ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹਨ।
1.53.15
आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः।
सर्वस्वमेतत् सत्येन मम तुष्टिकरी तथा ॥ १.५३.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰਵਸ੍ਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
1.53.16
कारणैर्बहुभी राजन् न दास्ये शबलां तव।
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत् तदा ॥ १.५३.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਬਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—
1.53.17
संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।
हैरण्यकक्षग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.५३.१७ ॥
ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ—ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੱਸੀ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਹਾਰ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
1.53.18
ददामि कुञ्जराणां ते सहस्राणि चतुर्दश।
हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ॥ १.५३.१८ ॥
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਦਿਆਂਗਾ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੱਥ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ।
1.53.19
ददामि ते शतान्यष्टौ किंकिणीकविभूषितान्।
हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम्।
सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥ १.५३.१९ ॥
ਚੰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਮਹਾਂ-ਬਲਵਾਨ, ਕਿੰਕਿਣੀ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅੱਠ ਸੌ ਘੋੜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ (ਘੋੜੇ) ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ।
1.53.20
नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च।
ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥ १.५३.२० ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਾਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਬਲਾ ਗਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
1.53.21
यावदिच्छसि रत्नानि हिरण्यं वा द्विजोत्तम।
तावद् ददामि ते सर्वं दीयतां शबला मम ॥ १.५३.२१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਤੂੰ ਜਿੰਨੇ ਰਤਨ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਸ਼ਬਲਾ ਗਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
1.53.22
एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता।
न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथंचन ॥ १.५३.२२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ (ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ) ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਬਲਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
1.53.23
एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम्।
एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥ १.५३.२३ ॥
ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਰਤਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਧਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰਵਸ੍ਵ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।
1.53.24
दर्शश्च पौर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः।
एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥ १.५३.२४ ॥
ਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਪੌਰਣਮਾਸ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਸਹਿਤ ਯੱਗ, ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਕਰਮ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਹੈ।
1.53.25
अतोमूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः।
बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥ १.५३.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਲਾਪ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।