ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.53.1
एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन।
विदधे कामधुक् कामान् यस्य यस्येप्सितं यथा ॥ १.५३.१ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଏପରି କହିବାରେ, ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ, କାମଧେନୁ ଶବଳା ଯାହାର ଯାହା ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କଲା।
1.53.2
इक्षून् मधूंस्तथा लाजान् मैरेयांश्च वरासवान्।
पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचानपि ॥ १.५३.२ ॥
ଆଖୁ, ମହୁ, ଲାଜା, ମୈରେୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆସବ, ବହୁମୂଲ୍ୟ ପାନୀୟ ଓ ନାନା ପ୍ରକାରର ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
1.53.3
उष्णाढ्यस्यौदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः।
मृष्टान्यन्नानि सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.५३.३ ॥
ଏଠାରେ ଗରମ ଭାତର ରାଶି ପର୍ବତ ପରି ଥିଲା; ସୁସ୍ୱାଦୁ ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲି-ତରକାରି ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ଦହିର ନଦୀ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଥିଲା।
1.53.4
नानास्वादुरसानां च खाण्डवानां तथैव च।
भोजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥ १.५३.४ ॥
ନାନା ସ୍ୱାଦର ଖାଣ୍ଡବ ମିଠା ମଧ୍ୟ ସେପରି ଥିଲା; ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ ଓ ହଜାର ହଜାର ଗୌଡ଼ ମିଠା ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
1.53.5
सर्वमासीत् सुसंतुष्टं हृष्टपुष्टजनायुतम्।
विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेन सुतर्पितम् ॥ १.५३.५ ॥
ହେ ରାମ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ରୂପେ ତୃପ୍ତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲା; ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
1.53.6
विश्वामित्रो हि राजर्षिर्हृष्टपुष्टस्तदाभवत्।
सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥ १.५३.६ ॥
ରାଜର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେତେବେଳେ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ଅନ୍ତଃପୁର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
1.53.7
सामात्यो मन्त्रिसहितः सभृत्यः पूजितस्तदा।
युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥ १.५३.७ ॥
ଅମାତ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେତେବେଳେ ପରମ ହର୍ଷରେ ଭରପୂର ରାଜା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.53.8
पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः।
श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥ १.५३.८ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପୂଜନୀୟ ଆପଣ ମୋତେ ଭଲ ଭାବରେ ସତ୍କାର ଓ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି। ହେ ବାକ୍ୟବିଶାରଦ, ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଯାହା କହିବାକୁ ଯାଉଛି।
1.53.9
गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम।
रत्नं हि भगवन्नेतद् रत्नहारी च पार्थिवः ॥ १.५३.९ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ମୋ ଶବଳାକୁ ଶହେ ହଜାର ଗାଭୀ ବଦଳରେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ଏକ ରତ୍ନ; ରାଜା ହିଁ ରତ୍ନ ଗ୍ରହଣକାରୀ।
1.53.10
तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज।
एवमुक्तस्तु भगवान् वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.५३.१० ॥
ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଶବଳା ଧର୍ମତଃ ମୋର; ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ବଶିଷ୍ଠ,
1.53.11
विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम्।
नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ॥ १.५३.११ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ, ଧର୍ମାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ମୁଁ ଶହେ ହଜାର ଗାଭୀ ବଦଳରେ ମଧ୍ୟ ଦେବି ନାହିଁ, ନା ଶହେ କୋଟି ଗାଭୀ ବଦଳରେ।
1.53.12
राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य वा।
न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिंदम ॥ १.५३.१२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ରାଶି ରାଶି ରୌପ୍ୟ ବଦଳରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶବଳାକୁ ଦେବି ନାହିଁ। ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏହି ଗାଭୀ ମୋ ପାଖରୁ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.53.13
शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा।
अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ॥ १.५३.१३ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଯଶ ଯେପରି ଶାଶ୍ୱତ, ସେପରି ଶବଳା ମୋ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ। ତାଙ୍କଠାରେ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରାଣଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲେ।
1.53.14
आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च।
स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधास्तथा ॥ १.५३.१४ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବଳି ଓ ହୋମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ସ୍ୱାହାକାର ଓ ବଷଟ୍କାର, ଏବଂ ବିବିଧ ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ।
1.53.15
आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः।
सर्वस्वमेतत् सत्येन मम तुष्टिकरी तथा ॥ १.५३.१५ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ଏ ସବୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଏହି ମୋର ସର୍ବସ୍ୱ, ଏବଂ ଏହି ମୋତେ ସନ୍ତୋଷ ଦେଉଥିବା।
1.53.16
कारणैर्बहुभी राजन् न दास्ये शबलां तव।
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत् तदा ॥ १.५३.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବହୁ କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶବଳା ଦେବି ନାହିଁ। ବଶିଷ୍ଠ ଏପରି କହିବା ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତେବେ କହିଲେ—
1.53.17
संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।
हैरण्यकक्षग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.५३.१७ ॥
ବାକ୍ୟନିପୁଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—ସୁନାର କଷା ଓ କଣ୍ଠହାର ଥିବା, ସୁନାର ଅଙ୍କୁଶରେ ଭୂଷିତ।
1.53.18
ददामि कुञ्जराणां ते सहस्राणि चतुर्दश।
हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ॥ १.५३.१८ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ଚଉଦ ହଜାର ହାତୀ ଦେବି; ସୁନାର ରଥ ଓ ଚାରି ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ରଥ ମଧ୍ୟ ଦେବି।
1.53.19
ददामि ते शतान्यष्टौ किंकिणीकविभूषितान्।
हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम्।
सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥ १.५३.१९ ॥
ଭଲ ଦେଶରେ ଜାତ, ଉଚ୍ଚକୁଳୀନ, ମହାବଳଶାଳୀ, କିଙ୍କିଣୀ ଘଣ୍ଟିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଆଠଶହ ଘୋଡ଼ା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏଗାର ହଜାର (ଘୋଡ଼ା) ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି।
1.53.20
नानावर्णविभक्तानां वयःस्थानां तथैव च।
ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥ १.५३.२० ॥
ନାନା ରଙ୍ଗ ଓ ବୟସର ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ କୋଟି ଗାଈ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି; ମୋ ଶବଳା ଗାଈ ମୋତେ ଦିଅ।
1.53.21
यावदिच्छसि रत्नानि हिरण्यं वा द्विजोत्तम।
तावद् ददामि ते सर्वं दीयतां शबला मम ॥ १.५३.२१ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତୁମେ ଯେତେ ରତ୍ନ ବା ସୁନା ଇଚ୍ଛା କର, ସେସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି; ମୋ ଶବଳା ଗାଈ ମୋତେ ଦିଅ।
1.53.22
एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता।
न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथंचन ॥ १.५३.२२ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହିପରି କହିବାରୁ ଭଗବାନ (ବସିଷ୍ଠ) ହେ ରାଜନ୍, ଶବଳାକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦେବି ନାହିଁ ବୋଲି କହିଲେ।
1.53.23
एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम्।
एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥ १.५३.२३ ॥
ଏହା ହିଁ ମୋ ରତ୍ନ, ଏହା ହିଁ ମୋ ଧନ, ଏହା ହିଁ ମୋ ସର୍ବସ୍ୱ, ଏହା ହିଁ ମୋ ଜୀବନ।
1.53.24
दर्शश्च पौर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः।
एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥ १.५३.२४ ॥
ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ, ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ବିବିଧ କ୍ରିୟା — ହେ ରାଜନ୍, ଏସବୁ ହିଁ ମୋର।
1.53.25
अतोमूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः।
बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥ १.५३.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୋର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଏହାରି ଉପରେ ମୂଳଗତ ଭାବେ ଆଧାରିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅଧିକ ପ୍ରଲାପରେ କ'ଣ ଲାଭ? ମୁଁ କାମଧେନୁକୁ ଦେବି ନାହିଁ।