ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.58.1
ततस्त्रिशङ्कोर्वचनं श्रुत्वा क्रोधसमन्वितम्।
ऋषिपुत्रशतं राम राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.५८.१ ॥
ତା'ପରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କର କ୍ରୋଧପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ଶହେ ପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.58.2
प्रत्याख्यातोऽसि दुर्मेधो गुरुणा सत्यवादिना।
तं कथं समतिक्रम्य शाखान्तरमुपेयिवान् ॥ १.५८.२ ॥
ସତ୍ୟବାଦୀ ଗୁରୁ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି, ହେ ମୂର୍ଖବୁଦ୍ଧି। ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଶାଖାକୁ କିପରି ଗଲ?
1.58.3
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः।
न चातिक्रमितुं शक्यं वचनं सत्यवादिनः ॥ १.५८.३ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁରୋହିତ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
1.58.4
अशक्यमिति सोवाच वसिष्ठो भगवानृषिः।
तं वयं वै समाहर्तुं क्रतुं शक्ताः कथंचन ॥ १.५८.४ ॥
'ଏହା ଅସମ୍ଭବ' ବୋଲି ପୂଜନୀୟ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ। ସେହି ଯଜ୍ଞ ଆମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହୁଁ।
1.58.5
बालिशस्त्वं नरश्रेष्ठ गम्यतां स्वपुरं पुनः।
याजने भगवान् शक्तस्त्रैलोक्यस्यापि पार्थिव ॥ १.५८.५ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୂର୍ଖ। ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଅ। ହେ ରାଜନ୍, ପୂଜନୀୟ ବଶିଷ୍ଠ ତ୍ରିଲୋକର ଯଜ୍ଞ କରାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ।
1.58.6
अवमानं कथं कर्तुं तस्य शक्ष्यामहे वयम्।
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ॥ १.५८.६ ॥
'ଆମେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଅପମାନ କରିପାରିବା?' କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି...
1.58.7
स राजा पुनरेवैतानिदं वचनमब्रवीत्।
प्रत्याख्यातो भगवता गुरुपुत्रैस्तथैव हि ॥ १.५८.७ ॥
ରାଜା ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — ପୂଜନୀୟ ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି।
1.58.8
अन्यां गतिं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु तपोधनाः।
ऋषिपुत्रास्तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं घोराभिसंहितम् ॥ १.५८.८ ॥
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପଥ ଗ୍ରହଣ କରିବି; ହେ ତପୋଧନଗଣ, ଆପଣମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। କିନ୍ତୁ ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ସଂକଳ୍ପଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି —
1.58.9
शेपुः परमसंक्रुद्धाश्चण्डालत्वं गमिष्यसि।
इत्युक्त्वा ते महात्मानो विविशुः स्वं स्वमाश्रमम् ॥ १.५८.९ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶାପ ଦେଲେ — "ତୁମେ ଚାଣ୍ଡାଳତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" ଏହା କହି ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.58.10
अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा चण्डालतां गतः।
नीलवस्त्रधरो नीलः पुरुषो ध्वस्तमूर्धजः ॥ १.५८.१० ॥
ତା'ପରେ ରାତି ଗଲା ପରେ ରାଜା ଚାଣ୍ଡାଳତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତ, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ କେଶ ଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ ସେ ହୋଇଥିଲେ।
1.58.11
चित्यमाल्यांगरागश्च आयसाभरणोऽभवत्।
तं दृष्ट्वा मन्त्रिणः सर्वे त्यज्य चण्डालरूपिणम् ॥ १.५८.११ ॥
ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଶ୍ମଶାନର ମାଳା ଓ ଲେପ ଥିଲା; ସେ ଲୌହ ଅଳଙ୍କାର ପରିହିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ଚାଣ୍ଡାଳରୂପୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି —
1.58.12
प्राद्रवन् सहिता राम पौरा येऽस्यानुगामिनः।
एको हि राजा काकुत्स्थ जगाम परमात्मवान् ॥ १.५८.१२ ॥
ହେ ରାମ! ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ପୁରବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ପଳାଇଲେ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶଜ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେହି ରାଜା କେବଳ ଏକାକୀ ଚାଲିଗଲେ।
1.58.13
दह्यमानो दिवारात्रं विश्वामित्रं तपोधनम्।
विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा राजानं विफलीकृतम् ॥ १.५८.१३ ॥
ଦିନରାତି ଜଳୁଥିବା ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
1.58.14
चण्डालरूपिणं राम मुनिः कारुण्यमागतः।
कारुण्यात् स महातेजा वाक्यं परमधार्मिकः ॥ १.५८.१४ ॥
ହେ ରାମ, ଚଣ୍ଡାଳରୂପୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁନିଙ୍କର କରୁଣା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; କରୁଣାରୁ ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ପରମ ଧାର୍ମିକ ମୁନି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.58.15
इदं जगाद भद्रं ते राजानं घोरदर्शनम्।
किमागमनकार्यं ते राजपुत्र महाबल ॥ १.५८.१५ ॥
ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପର ରାଜାଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ: "ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ହେ ମହାବଳୀ, ତୁମର ଆଗମନର କାରଣ କ'ଣ?"
1.58.16
अयोध्याधिपते वीर शापाच्चण्डालतां गतः।
अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य राजा चण्डालतां गतः ॥ १.५८.१६ ॥
ହେ ଅଯୋଧ୍ୟାଧିପତି ବୀର, ଅଭିଶାପରୁ ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳତ୍ୱ ପାଇଛ। ତା'ପରେ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଚଣ୍ଡାଳତ୍ୱ ପାଇଥିବା ରାଜା ...
1.58.17
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।
प्रत्याख्यातोऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ॥ १.५८.१७ ॥
ବାକ୍ୟଜ୍ଞ ସେହି ରାଜା ହାତଯୋଡ଼ି ବାକ୍ୟକୋବିଦଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଗୁରୁ ଓ ଗୁରୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇଛି।"
1.58.18
अनवाप्यैव तं कामं मया प्राप्तो विपर्ययः।
सशरीरो दिवं यायामिति मे सौम्यदर्शन ॥ १.५८.१८ ॥
ସେହି କାମନା ନ ପାଇ ମୋ ଉପରେ ବିପରୀତ ଦଶା ଆସିଲା। ହେ ସୌମ୍ୟଦର୍ଶନ, ସଶରୀରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରେ, ଏହା ମୋର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା।
1.58.19
मया चेष्टं क्रतुशतं तच्च नावाप्यते फलम्।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ॥ १.५८.१९ ॥
ମୁଁ ଶହେ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ତଥାପି ତାହାର ଫଳ ମିଳିନାହିଁ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହି ନାହିଁ, ଆଉ କେବେ କହିବି ନାହିଁ।
1.58.20
कृच्छ्रेष्वपि गतः सौम्य क्षत्रधर्मेण ते शपे।
यज्ञैर्बहुविधैरिष्टं प्रजा धर्मेण पालिताः ॥ १.५८.२० ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ମୁଁ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲି; କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମର ଶପଥ କରି ତୁମକୁ କହୁଛି। ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପାଳନ କରିଛି।
1.58.21
गुरवश्च महात्मानः शीलवृत्तेन तोषिताः।
धर्मे प्रयतमानस्य यज्ञं चाहर्तुमिच्छतः ॥ १.५८.२१ ॥
ଗୁରୁଜନ ଓ ମହାତ୍ମାମାନେ ମୋ ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ପ୍ରୟତ୍ନ କରି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲି।
1.58.22
परितोषं न गच्छन्ति गुरवो मुनिपुंगव।
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ १.५८.२२ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁରୁଜନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଦୈବକୁ ହିଁ ପରମ ମାନେ; ପୌରୁଷ ନିରର୍ଥକ।
1.58.23
दैवेनाक्रम्यते सर्वं दैवं हि परमा गतिः।
तस्य मे परमार्तस्य प्रसादमभिकांक्षतः।
कर्तुमर्हसि भद्रं ते दैवोपहतकर्मणः ॥ १.५८.२३ ॥
ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଅଭିଭୂତ ହୁଏ; ଦୈବ ହିଁ ପରମ ଗତି। ଦୈବ ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ଆହତ ହୋଇଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମେ କୃପା କରିବା ଉଚିତ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
1.58.24
नान्यां गतिं गमिष्यामि नान्यच्छरणमस्ति मे।
दैवं पुरुषकारेण निवर्तयितुमर्हसि ॥ १.५८.२४ ॥
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପଥକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ମୋର ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ପୌରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦୈବକୁ ଫେରାଇବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ।