ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.58.1
ततस्त्रिशङ्कोर्वचनं श्रुत्वा क्रोधसमन्वितम्।
ऋषिपुत्रशतं राम राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.५८.१ ॥
ਤਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.58.2
प्रत्याख्यातोऽसि दुर्मेधो गुरुणा सत्यवादिना।
तं कथं समतिक्रम्य शाखान्तरमुपेयिवान् ॥ १.५८.२ ॥
ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੂਰਖ ਬੁੱਧੀ! ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ ਗਿਆ?
1.58.3
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधाः परमा गतिः।
न चातिक्रमितुं शक्यं वचनं सत्यवादिनः ॥ १.५८.३ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
1.58.4
अशक्यमिति सोवाच वसिष्ठो भगवानृषिः।
तं वयं वै समाहर्तुं क्रतुं शक्ताः कथंचन ॥ १.५८.४ ॥
'ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ' ਇਹ ਪੂਜਨੀਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
1.58.5
बालिशस्त्वं नरश्रेष्ठ गम्यतां स्वपुरं पुनः।
याजने भगवान् शक्तस्त्रैलोक्यस्यापि पार्थिव ॥ १.५८.५ ॥
ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੂਜਨੀਕ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
1.58.6
अवमानं कथं कर्तुं तस्य शक्ष्यामहे वयम्।
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ॥ १.५८.६ ॥
'ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?' ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ...
1.58.7
स राजा पुनरेवैतानिदं वचनमब्रवीत्।
प्रत्याख्यातो भगवता गुरुपुत्रैस्तथैव हि ॥ १.५८.७ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
1.58.8
अन्यां गतिं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु तपोधनाः।
ऋषिपुत्रास्तु तच्छ्रुत्वा वाक्यं घोराभिसंहितम् ॥ १.५८.८ ॥
ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਫੜਾਂਗਾ; ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ —
1.58.9
शेपुः परमसंक्रुद्धाश्चण्डालत्वं गमिष्यसि।
इत्युक्त्वा ते महात्मानो विविशुः स्वं स्वमाश्रमम् ॥ १.५८.९ ॥
ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ — "ਤੂੰ ਚੰਡਾਲਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
1.58.10
अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा चण्डालतां गतः।
नीलवस्त्रधरो नीलः पुरुषो ध्वस्तमूर्धजः ॥ १.५८.१० ॥
ਫਿਰ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਚੰਡਾਲਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਖਿੰਡੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ।
1.58.11
चित्यमाल्यांगरागश्च आयसाभरणोऽभवत्।
तं दृष्ट्वा मन्त्रिणः सर्वे त्यज्य चण्डालरूपिणम् ॥ १.५८.११ ॥
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲੇਪ ਸੀ; ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਚੰਡਾਲ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ —
1.58.12
प्राद्रवन् सहिता राम पौरा येऽस्यानुगामिनः।
एको हि राजा काकुत्स्थ जगाम परमात्मवान् ॥ १.५८.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਉਸਦੇ ਜਿਹੜੇ ਪੁਰਵਾਸੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ-ਵੰਸ਼ੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.58.13
दह्यमानो दिवारात्रं विश्वामित्रं तपोधनम्।
विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा राजानं विफलीकृतम् ॥ १.५८.१३ ॥
ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਤਪੋਧਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਫਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
1.58.14
चण्डालरूपिणं राम मुनिः कारुण्यमागतः।
कारुण्यात् स महातेजा वाक्यं परमधार्मिकः ॥ १.५८.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਚੰਡਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆਇਆ; ਤਰਸ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.58.15
इदं जगाद भद्रं ते राजानं घोरदर्शनम्।
किमागमनकार्यं ते राजपुत्र महाबल ॥ १.५८.१५ ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ: "ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ?"
1.58.16
अयोध्याधिपते वीर शापाच्चण्डालतां गतः।
अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य राजा चण्डालतां गतः ॥ १.५८.१६ ॥
ਹੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੀਰ, ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਚੰਡਾਲਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਡਾਲਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਾ ...
1.58.17
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।
प्रत्याख्यातोऽस्मि गुरुणा गुरुपुत्रैस्तथैव च ॥ १.५८.१७ ॥
ਬਚਨ ਦੇ ਜਾਣੂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਚਨ-ਕੋਵਿਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਠੁਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।"
1.58.18
अनवाप्यैव तं कामं मया प्राप्तो विपर्ययः।
सशरीरो दिवं यायामिति मे सौम्यदर्शन ॥ १.५८.१८ ॥
ਉਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਆ ਪਈ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਮਿਆਦਰਸ਼ਨ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਜਾਵਾਂ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।
1.58.19
मया चेष्टं क्रतुशतं तच्च नावाप्यते फलम्।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ॥ १.५८.१९ ॥
ਮੈਂ ਸੌ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਬੋਲਾਂਗਾ।
1.58.20
कृच्छ्रेष्वपि गतः सौम्य क्षत्रधर्मेण ते शपे।
यज्ञैर्बहुविधैरिष्टं प्रजा धर्मेण पालिताः ॥ १.५८.२० ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਮੈਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ; ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ।
1.58.21
गुरवश्च महात्मानः शीलवृत्तेन तोषिताः।
धर्मे प्रयतमानस्य यज्ञं चाहर्तुमिच्छतः ॥ १.५८.२१ ॥
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।
1.58.22
परितोषं न गच्छन्ति गुरवो मुनिपुंगव।
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ १.५८.२२ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੁਰੂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੈਂ ਦੈਵ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਪੌਰੁਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
1.58.23
दैवेनाक्रम्यते सर्वं दैवं हि परमा गतिः।
तस्य मे परमार्तस्य प्रसादमभिकांक्षतः।
कर्तुमर्हसि भद्रं ते दैवोपहतकर्मणः ॥ १.५८.२३ ॥
ਦੈਵ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੈਵ ਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ। ਦੈਵ ਨਾਲ ਕਰਮ ਹਣੇ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.58.24
नान्यां गतिं गमिष्यामि नान्यच्छरणमस्ति मे।
दैवं पुरुषकारेण निवर्तयितुमर्हसि ॥ १.५८.२४ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਪੌਰੁਸ਼ ਨਾਲ ਦੈਵ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।