वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.59.1
उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मजः।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालतां गतम् ॥ १.५९.१ ॥
असे बोलल्यानंतर कुशिकपुत्र विश्वामित्र करुणेने, प्रत्यक्ष चांडाळत्व प्राप्त झालेल्या त्या राजाला मधुर शब्द बोलले.
1.59.2
इक्ष्वाको स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम्।
शरणं ते प्रदास्यामि मा भैषीर्नृपपुंगव ॥ १.५९.२ ॥
हे इक्ष्वाकुवंशजा, स्वागत आहे, वत्सा. तू अत्यंत धार्मिक आहेस हे मी जाणतो. तुला शरण देईन; भिऊ नकोस, हे नृपश्रेष्ठा.
1.59.3
अहमामन्त्रये सर्वान् महर्षीन् पुण्यकर्मणः।
यज्ञसाह्यकरान् राजंस्ततो यक्ष्यसि निर्वृतः ॥ १.५९.३ ॥
पुण्यकर्मी सर्व महर्षींना मी आमंत्रित करीन; ते यज्ञात साहाय्य करतील. हे राजा, मग तू निश्चिंत मनाने यज्ञ करशील.
1.59.4
गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते।
अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि ॥ १.५९.४ ॥
गुरूच्या शापामुळे तुझ्यात असलेल्या या रूपासह तू सशरीर स्वर्गाला जाशील.
1.59.5
हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप।
यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागतः ॥ १.५९.५ ॥
हे नराधिपा, तुझा स्वर्ग हाताशी आला आहे असे मला वाटते, कारण आश्रय देण्यास योग्य अशा कौशिकाजवळ येऊन तू शरण आला आहेस.
1.59.6
एवमुक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान्।
व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात् ॥ १.५९.६ ॥
असे बोलून महातेजस्वी विश्वामित्रांनी यज्ञसाहित्य जमवण्यासाठी आपल्या परम धार्मिक व महाप्रज्ञ पुत्रांना आज्ञा केली.
1.59.7
सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह।
सर्वानृषीन् सवासिष्ठानानयध्वं ममाज्ञया ॥ १.५९.७ ॥
सर्व शिष्यांना बोलावून तो म्हणाला: माझ्या आज्ञेने वसिष्ठांसह सर्व ऋषींना घेऊन या.
1.59.8
सशिष्यान् सुहृदश्चैव सर्त्विजः सुबहुश्रुतान्।
यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.५९.८ ॥
शिष्य, मित्र, ऋत्विज आणि अतिशय विद्वानांसह; आणि माझ्या शब्दांच्या बळाने प्रेरित होऊन अन्य कोणी काही सांगितले तर.
1.59.9
तत् सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया ॥ १.५९.९ ॥
ते सर्व पूर्णपणे सांगितले जावे, माझ्याकडे दुर्लक्ष न करता कळवावे. त्याचे ते वचन ऐकून तेव्हा त्याच्या आज्ञेने ते दिशांकडे निघाले.
1.59.10
आजग्मुरथ देशेभ्यः सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिनः।
ते च शिष्याः समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम् ॥ १.५९.१० ॥
मग सर्व देशांतून ब्रह्मवादी ऋषी आले; ते शिष्यही एकत्र होऊन प्रज्वलित तेजाच्या मुनींकडे गेले.
1.59.11
ऊचुश्च वचनं सर्वं सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम्।
श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातयः ॥ १.५९.११ ॥
सर्व ब्रह्मवाद्यांचे वचन त्यांनी सांगितले; ते ऐकून सर्व द्विज एकत्र येऊ लागले.
1.59.12
सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम्।
वासिष्ठं यच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ॥ १.५९.१२ ॥
सर्व देशांतून ते आले; परंतु महोदय वसिष्ठांचे शंभर पुत्र वगळता, ज्यांचे शब्द क्रोधाने व्याकूळ होते.
1.59.13
यथाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुंगव।
क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषतः ॥ १.५९.१३ ॥
त्याने सांगितलेली सर्व वचने ऐका, हे मुनिश्रेष्ठा — विशेषतः चांडाळाचा याजक असलेल्या क्षत्रियाविषयी.
1.59.14
कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षयः।
ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चाण्डालभोजनम् ॥ १.५९.१४ ॥
त्याचे हविर्द्रव्य सभेत देव आणि ऋषी कसे खातील? किंवा महात्मा ब्राह्मण चांडाळाचे अन्न खाऊन कसे?
1.59.15
कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिताः।
एतद् वचननैष्ठुर्यमूचुः संरक्तलोचनाः ॥ १.५९.१५ ॥
विश्वामित्रांनी रक्षिलेले ते स्वर्गाला कसे जातील?
1.59.16
वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे सहमहोदयाः।
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुंगवः ॥ १.५९.१६ ॥
हे मुनिशार्दूला, वसिष्ठाचे सर्व शिष्य महोदयांसह — त्यांचे ते वचन ऐकून, मुनिश्रेष्ठ (विश्वामित्र).
1.59.17
क्रोधसंरक्तनयनः सरोषमिदमब्रवीत्।
यद् दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम् ॥ १.५९.१७ ॥
क्रोधाने लालसर डोळ्यांनी तो रोषाने हे म्हणाला — "उग्र तपात स्थित असलेल्या निर्दोष माझ्यावर ते दोष लावत आहेत."
1.59.18
भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशयः।
अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम् ॥ १.५९.१८ ॥
"ते दुरात्मे भस्म होतील, यात शंका नाही. आज कालपाशाने तुम्हांस वैवस्वताच्या (यमाच्या) क्षयाकडे नेले गेले आहे."
1.59.19
सप्तजातिशतान्येव मृतपाः सम्भवन्तु ते।
श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणाः ॥ १.५९.१९ ॥
ते सातशे जन्म मृतभोजी होवोत; कुत्र्याचे मांसच ज्यांचा नियत आहार आहे, मुष्टिक नावाचे ते निर्दय होवोत.
1.59.20
विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान्।
महोदयश्च दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत् ॥ १.५९.२० ॥
ते विकृत आणि विरूप होऊन या लोकांत संचार करोत; दुर्बुद्धी महोदयाने, जो दूषित होणार नाही अशा मला दूषित केले.
1.59.21
दूषितः सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति।
प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गतः ॥ १.५९.२१ ॥
सर्व लोकांत निंदित होऊन तो निषादत्व प्राप्त करील; प्राणिहत्येत रत होऊन, निर्दयता पावून.
1.59.22
दीर्घकालं मम क्रोधाद् दुर्गतिं वर्तयिष्यति।
एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः।
विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः ॥ १.५९.२२ ॥
माझ्या क्रोधामुळे तो दीर्घकाळ दुर्गतीत जीवन कंठील. इतके बोलून महातपस्वी, महातेजस्वी महामुनी विश्वामित्र ऋषींच्या मध्ये शांत झाले.