વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.6.1
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः ।
दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः ॥ १.६.१ ॥
તે અયોધ્યા નગરીમાં વેદજ્ઞ, સર્વસંગ્રાહક, દૂરદર્શી, મહાતેજસ્વી અને નગરજનો તથા જનપદવાસીઓના પ્રિય (રાજા દશરથ) હતા.
1.6.2
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी ।
महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ १.६.२ ॥
ઇક્ષ્વાકુ વંશના અતિરથ, યજ્ઞ કરનાર, ધર્મપરાયણ, સંયમી, મહર્ષિ સમાન, રાજર્ષિ, ત્રણેય લોકમાં વિખ્યાત (રાજા દશરથ) હતા.
1.6.3
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः ।
धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः ॥ १.६.३ ॥
તેઓ બળવાન, શત્રુઓનો નાશ કરનાર, મિત્રોવાળા, ઇન્દ્રિયો જીતનાર હતા; ધન અને સંચયમાં ઇન્દ્ર અને કુબેર સમાન હતા.
1.6.4
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।
तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता ॥ १.६.४ ॥
મહાતેજસ્વી મનુ જેમ લોકના રક્ષક હતા, તેમ રાજા દશરથ પણ લોકના રક્ષક હતા.
1.6.5
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।
पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ॥ १.६.५ ॥
સત્યસંકલ્પી અને ત્રિવર્ગ (ધર્મ, અર્થ, કામ) આચરનારા તેમના દ્વારા એ શ્રેષ્ઠ નગરી ઇન્દ્ર દ્વારા અમરાવતીની જેમ પાલિત થઈ.
1.6.6
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः ।
नरास्तुष्टा धनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः ॥ १.६.६ ॥
એ શ્રેષ્ઠ નગરીમાં આનંદિત, ધર્માત્મા, બહુશ્રુત લોકો રહેતા હતા; પોતપોતાના ધનથી સંતુષ્ટ, લોભરહિત અને સત્યવાદી હતા.
1.6.7
नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत् तस्मिन् पुरोत्तमे ।
कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ॥ १.६.७ ॥
એ ઉત્તમ નગરમાં થોડો સંચય ધરાવતો કોઈ નહોતો; ગૃહસ્થ હોવા છતાં ગાય, ઘોડા, ધન, ધાન્ય વિનાનો કોઈ નહોતો.
1.6.8
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नाविद्वान् न च नास्तिकः ॥ १.६.८ ॥
અયોધ્યામાં કામી, કંજૂસ કે ક્રૂર પુરુષ ક્યાંય જોવા મળતો નહોતો; અવિદ્વાન કે નાસ્તિક પણ દેખાતો નહોતો.
1.6.9
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलाः सुसंयताः ।
मुदिताः शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः ॥ १.६.९ ॥
ત્યાંના સર્વ પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ધર્મશીલ, સારી રીતે સંયમી, શીલ અને આચરણથી આનંદિત, મહર્ષિઓ જેવા નિર્મળ હતા.
1.6.10
नाकुण्डली नामुकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।
नामृष्टो न नलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ॥ १.६.१० ॥
કુંડળ વગરનો, મુકુટ વગરનો, માળા વગરનો, થોડા ભોગવાળો, મલિન, અંગે લેપ વગરનો કે સુગંધ વિનાનો કોઈ ત્યાં દેખાતો નહોતો.
1.6.11
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।
नाहस्ताभरणो वापि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ॥ १.६.११ ॥
અશુદ્ધ ભોજન કરનાર, દાન ન કરનાર, બાજુબંધ અને સોનાનો હાર ન પહેરનાર, હાથમાં આભૂષણ વિનાનો કે આત્મસંયમ વિનાનો કોઈ ત્યાં દેખાતો નહોતો.
1.6.12
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः ।
कश्चिदासीदयोध्यायां न चार्वृत्तो न संकरः ॥ १.६.१२ ॥
અયોધ્યામાં અગ્નિહોત્ર ન કરનાર, યજ્ઞ ન કરનાર, ક્ષુદ્ર, ચોર, દુરાચારી કે સંકર વર્ણનો કોઈ નહોતો.
1.6.13
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः ।
दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥ १.६.१३ ॥
ત્યાંના બ્રાહ્મણો સદા પોતાના કર્મમાં લીન રહેતા; ઇન્દ્રિયોને જીતેલા, દાન અને અધ્યયનમાં રુચિ ધરાવતા અને દાન સ્વીકારવામાં સંયમી હતા.
1.6.14
नास्तिको नानृती वापि न कश्चिदबहुश्रुतः ।
नासूयको न चाशक्तो नाविद्वान् विद्यते क्वचित् ॥ १.६.१४ ॥
ત્યાં નાસ્તિક, જૂઠો, ઓછું જાણનાર, ઈર્ષ્યાળુ, અસમર્થ કે અજ્ઞાની ક્યાંય જોવા મળતો ન હતો.
1.6.15
नाषडङ्गविदत्रास्ति नाव्रतो नासहस्रदः ।
न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वापि कश्चन ॥ १.६.१५ ॥
અહીં છ વેદાંગ ન જાણનાર કોઈ ન હતો; વ્રત ન પાળનાર કે હજાર દાન ન આપનાર પણ ન હતો; દીન, ચિત્ત વિક્ષિપ્ત કે દુઃખી કોઈ ન હતો.
1.6.16
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान् नाप्यरूपवान् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ॥ १.६.१६ ॥
અયોધ્યામાં કોઈ પુરુષ કે સ્ત્રી તેજહીન, કદરૂપા કે રાજભક્તિ વિનાના જોવા મળતા ન હતા.
1.6.17
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः ।
कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः ॥ १.६.१७ ॥
ચાર વર્ણોમાં શ્રેષ્ઠ લોકો દેવ અને અતિથિની પૂજા કરનારા, કૃતજ્ઞ, ઉદાર, શૂરવીર અને પરાક્રમી હતા.
1.6.18
दीर्घायुषो नराः सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः ।
सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे ॥ १.६.१८ ॥
તે શ્રેષ્ઠ નગરમાં સૌ મનુષ્યો દીર્ઘાયુ, ધર્મ અને સત્યનો આશ્રય લેનારા હતા, અને સદા પુત્ર-પૌત્રો તથા પત્નીઓ સાથે રહેતા.
1.6.19
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः ।
शूद्राः स्वधर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः ॥ १.६.१९ ॥
ક્ષત્રિયો બ્રાહ્મણોને મુખ માનીને તેમને અનુસરતા હતા; વૈશ્યો ક્ષત્રિયોને અનુસરતા; શૂદ્રો પોતાના ધર્મમાં નિષ્ઠ રહી ત્રણ વર્ણોની સેવા કરતા.
1.6.20
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।
यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ॥ १.६.२० ॥
ઇક્ષ્વાકુ વંશના સ્વામીએ એ નગરીનું એવી જ રીતે સારી રીતે રક્ષણ કર્યું, જેવી રીતે પૂર્વે બુદ્ધિમાન માનવેન્દ્ર મનુએ કર્યું હતું.
1.6.21
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।
सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ॥ १.६.२१ ॥
અગ્નિ સમાન, કુશળ, અપમાન ન સહન કરનારા, વિદ્યાપ્રવીણ યોદ્ધાઓથી એ નગરી ભરેલી હતી, જેમ ગુફાઓ સિંહોથી ભરેલી હોય.
1.6.22
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः ।
वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः ॥ १.६.२२ ॥
કાંબોજ દેશ અને બાહ્લીકમાં જન્મેલા ઉત્તમ ઘોડાઓ, વનાયુ અને નદીકાંઠે જન્મેલા ઘોડાઓ તથા શ્રેષ્ઠ પીળા-ભૂરા ઘોડાઓથી એ નગરી ભરેલી હતી.
1.6.23
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि ।
मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गैः पर्वतोपमैः ॥ १.६.२३ ॥
વિંધ્ય પર્વતમાં જન્મેલા, મદમસ્ત, હિમાલયમાં જન્મેલા પણ, મદથી યુક્ત, અતિ બળવાન, પર્વત જેવા હાથીઓથી એ નગરી ભરેલી હતી.
1.6.24
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।
अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥ १.६.२४ ॥
ઐરાવત વંશના, મહાપદ્મ વંશના, તેમજ અંજન અને વામનમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા હાથીઓથી પણ એ નગરી ભરેલી હતી.
1.6.25
भदैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा ।
भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी ॥ १.६.२५ ॥
ભદ્ર, મંદ્ર અને મૃગ જાતિના હાથીઓથી, તથા ભદ્ર-મંદ્ર, ભદ્ર-મૃગ, મૃગ-મંદ્ર મિશ્ર હાથીઓથી તે નગરી (ભરેલી હતી).
1.6.26
नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः ।
सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते ।
यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ॥ १.६.२६ ॥
સદા મદમસ્ત, પર્વતો જેવા હાથીઓથી હંમેશા ભરેલી તે નગરી બે યોજન વિસ્તારમાં ફેલાયેલી હતી અને પોતાના નામને સાર્થક કરતી શોભતી હતી; જ્યાં વસીને રાજા દશરથ જગતનું પાલન કરતા હતા.
1.6.27
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।
शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १.६.२७ ॥
તે નગરી પર મહાતેજસ્વી, મહાન રાજા દશરથ શાસન કરતા હતા; શત્રુઓને શાંત કરનારા તે નક્ષત્રો પર ચંદ્રની જેમ શાસન કરતા હતા.
1.6.28
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलाम्
गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।
पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां
शशास वै शक्रसमो महीपतिः ॥ १.६.२८ ॥
નામને સાર્થક કરતી, મજબૂત તોરણો અને આગળિયાવાળી, વિચિત્ર ભવનોથી શોભતી, કલ્યાણકારી, હજારો લોકોથી ભરેલી તે અયોધ્યા નગરી ઇન્દ્ર સમાન ભૂપતિ શાસન કરતા હતા.