ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.6.1
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः ।
दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः ॥ १.६.१ ॥
ਉਸ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ, ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ (ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ) ਸਨ।
1.6.2
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी ।
महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ १.६.२ ॥
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਤਿਰਥੀ, ਯਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੰਜਮੀ, ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵਰਗੇ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ (ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ) ਸਨ।
1.6.3
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः ।
धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः ॥ १.६.३ ॥
ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਧਨ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ।
1.6.4
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।
तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता ॥ १.६.४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ ਮਨੂ ਲੋਕ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ ਵੀ ਲੋਕ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ।
1.6.5
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।
पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ॥ १.६.५ ॥
ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਰਗ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ) ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰੀ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ ਪਾਲੀ ਗਈ।
1.6.6
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः ।
नरास्तुष्टा धनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः ॥ १.६.६ ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਸਨ; ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.6.7
नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत् तस्मिन् पुरोत्तमे ।
कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ॥ १.६.७ ॥
ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਪਤੀ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਹੋ ਕੇ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.6.8
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नाविद्वान् न च नास्तिकः ॥ १.६.८ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀ, ਕੰਜੂਸ ਜਾਂ ਕਰੂਰ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ; ਅਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
1.6.9
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलाः सुसंयताः ।
मुदिताः शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः ॥ १.६.९ ॥
ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਧਰਮਸ਼ੀਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ, ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਸਨ।
1.6.10
नाकुण्डली नामुकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।
नामृष्टो न नलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ॥ १.६.१० ॥
ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੁਕਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਭੋਗ ਵਾਲਾ, ਮੈਲਾ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਲੇਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
1.6.11
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।
नाहस्ताभरणो वापि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ॥ १.६.११ ॥
ਅਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਾਰ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
1.6.12
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः ।
कश्चिदासीदयोध्यायां न चार्वृत्तो न संकरः ॥ १.६.१२ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੱਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ, ਚੋਰ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਜਾਂ ਸੰਕਰ ਵਰਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.6.13
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः ।
दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥ १.६.१३ ॥
ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮੀ ਸਨ।
1.6.14
नास्तिको नानृती वापि न कश्चिदबहुश्रुतः ।
नासूयको न चाशक्तो नाविद्वान् विद्यते क्वचित् ॥ १.६.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਨਾਸਤਿਕ, ਝੂਠਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਈਰਖਾਲੂ, ਅਸਮਰਥ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
1.6.15
नाषडङ्गविदत्रास्ति नाव्रतो नासहस्रदः ।
न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वापि कश्चन ॥ १.६.१५ ॥
ਇੱਥੇ ਛੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਵਰਤ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਦੀਨ, ਚਿੱਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.6.16
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान् नाप्यरूपवान् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ॥ १.६.१६ ॥
ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਸ਼ੋਭਾਹੀਣ, ਬਦਸੂਰਤ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਿੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.6.17
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः ।
कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः ॥ १.६.१७ ॥
ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ, ਉਦਾਰ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਸਨ।
1.6.18
दीर्घायुषो नराः सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः ।
सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे ॥ १.६.१८ ॥
ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.6.19
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः ।
शूद्राः स्वधर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः ॥ १.६.१९ ॥
ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਮੰਨਦੇ ਸਨ; ਵੈਸ਼ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਨ; ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1.6.20
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।
यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ॥ १.६.२० ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੂ ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
1.6.21
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।
सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ॥ १.६.२१ ॥
ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਣ।
1.6.22
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः ।
वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः ॥ १.६.२२ ॥
ਕੰਬੋਜ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ, ਵਨਾਯੂ ਅਤੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਜੰਮੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੂਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.6.23
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि ।
मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गैः पर्वतोपमैः ॥ १.६.२३ ॥
ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜੰਮੇ, ਮਸਤ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਜੰਮੇ, ਮਦ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.6.24
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।
अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥ १.६.२४ ॥
ਐਰਾਵਤ ਕੁਲ ਦੇ, ਮਹਾਪਦਮ ਕੁਲ ਦੇ, ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਤੇ ਵਾਮਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.6.25
भदैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा ।
भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी ॥ १.६.२५ ॥
ਭਦ੍ਰ, ਮੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ-ਮੰਦ੍ਰ, ਭਦ੍ਰ-ਮ੍ਰਿਗ, ਮ੍ਰਿਗ-ਮੰਦ੍ਰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਨਗਰੀ (ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ).
1.6.26
नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः ।
सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते ।
यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ॥ १.६.२६ ॥
ਸਦਾ ਮਸਤ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਦੋ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਦੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ; ਜਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1.6.27
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।
शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ १.६.२७ ॥
ਉਸ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।
1.6.28
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलाम्
गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।
पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां
शशास वै शक्रसमो महीपतिः ॥ १.६.२८ ॥
ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਦੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੋਰਨਾਂ ਤੇ ਅਰਗਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।