ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
विश्वामित्रो महातेजाः प्रस्थितान् वीक्ष्य तानृषीन्।
अब्रवीन्नरशार्दूल सर्वांस्तान् वनवासिनः ॥ १.६१.१ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಎಲ್ಲ ವನವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.61.2
महाविघ्नः प्रवृत्तोऽयं दक्षिणामास्थितो दिशम्।
दिशमन्यां प्रपत्स्यामस्तत्र तप्स्यामहे तपः ॥ १.६१.२ ॥
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಘ್ನ ಎದುರಾಗಿದೆ. ನಾವು ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡೋಣ.
1.61.3
पश्चिमायां विशालायां पुष्करेषु महात्मनः।
सुखं तपश्चरिष्यामः सुखं तद्धि तपोवनम् ॥ १.६१.३ ॥
ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಕರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುಖವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡೋಣ; ಅದು ತಪೋವನವಲ್ಲವೇ.
1.61.4
एवमुक्त्वा महातेजाः पुष्करेषु महामुनिः।
तप उग्रं दुराधर्षं तेपे मूलफलाशनः ॥ १.६१.४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾಮುನಿಯು ಪುಷ್ಕರಗಳಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದ, ಅಜೇಯವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಬೇರು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ.
1.61.5
एतस्मिन्नेव काले तु अयोध्याधिपतिर्महान्।
अम्बरीष इति ख्यातो यष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६१.५ ॥
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಮಹಾಧಿಪತಿಯಾದ, ಅಂಬರೀಷ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದವನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
1.61.6
तस्य वै यजमानस्य पशुमिन्द्रो जहार ह।
प्रणष्टे तु पशौ विप्रो राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.६१.६ ॥
ಆ ಯಜಮಾನನ ಪಶುವನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಪಶು ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ವಿಪ್ರನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.61.7
पशुरभ्याहृतो राजन् प्रणष्टस्तव दुर्नयात्।
अरक्षितारं राजानं घ्नन्ति दोषा नरेश्वर ॥ १.६१.७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ನಿನ್ನ ದುರ್ನೀತಿಯಿಂದ ಪಶು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಓ ನರೇಶ್ವರನೇ! ರಕ್ಷಿಸದ ರಾಜನನ್ನು ದೋಷಗಳು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.
1.61.8
प्रायश्चित्तं महद्ध्येतन्नरं वा पुरुषर्षभ।
आनयस्व पशुं शीघ्रं यावत् कर्म प्रवर्तते ॥ १.६१.८ ॥
ಓ ಪುರುಷರ್ಷಭನೇ! ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಬೇಕು — ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾದರೂ ಅಥವಾ ಪಶುವನ್ನಾದರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತರು, ಯಜ್ಞಕರ್ಮ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ.
1.61.9
उपाध्यायवचः श्रुत्वा स राजा पुरुषर्षभः।
अन्वियेष महाबुद्धिः पशुं गोभिः सहस्रशः ॥ १.६१.९ ॥
ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಪುರುಷರ್ಷಭ ರಾಜನು ಸಾವಿರಾರು ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಶುವನ್ನು ಹುಡುಕಿದನು.
1.61.10
देशाञ्जनपदांस्तांस्तान् नगराणि वनानि च।
आश्रमाणि च पुण्यानि मार्गमाणो महीपतिः ॥ १.६१.१० ॥
ದೇಶಗಳನ್ನು, ಜನಪದಗಳನ್ನು, ಆಯಾ ನಗರಗಳನ್ನು, ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
1.61.11
स पुत्रसहितं तात सभार्यं रघुनन्दन।
भृगुतुंगे समासीनमृचीकं संददर्श ह ॥ १.६१.११ ॥
ಓ ರಘುನಂದನನೇ! ಅವನು ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೃಗುತುಂಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಋಚೀಕನನ್ನು ಕಂಡನು.
1.61.12
तमुवाच महातेजाः प्रणम्याभिप्रसाद्य च।
महर्षिं तपसा दीप्तं राजर्षिरमितप्रभः ॥ १.६१.१२ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಅಮಿತ ಪ್ರಭೆಯ ರಾಜರ್ಷಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
1.61.13
पृष्ट्वा सर्वत्र कुशलमृचीकं तमिदं वचः।
गवां शतसहस्रेण विक्रीणीषे सुतं यदि ॥ १.६१.१३ ॥
ಎಲ್ಲರ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅಂಬರೀಷನು ಋಚೀಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು - ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಮಾರುವುದಾದರೆ...
1.61.14
पशोरर्थे महाभाग कृतकृत्योऽस्मि भार्गव।
सर्वे परिगता देशा यज्ञियं न लभे पशुम् ॥ १.६१.१४ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗ ಭಾರ್ಗವ, ಪಶುವಿಗಾಗಿ ನಾನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಹುಡುಕಿದೆ; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಶು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.
1.61.15
दातुमर्हसि मूल्येन सुतमेकमितो मम।
एवमुक्तो महातेजा ऋचीकस्त्वब्रवीद् वचः ॥ १.६१.१५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಬೆಲೆಗೆ ನನಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಚೀಕನು ಹೇಳಿದನು.
1.61.16
नाहं ज्येष्ठं नरश्रेष्ठ विक्रीणीयां कथंचन।
ऋचीकस्य वचः श्रुत्वा तेषां माता महात्मनाम् ॥ १.६१.१६ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಹಿರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಋಚೀಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ತಾಯಿ...
1.61.17
उवाच नरशार्दूलमम्बरीषमिदं वचः।
अविक्रेयं सुतं ज्येष्ठं भगवानाह भार्गवः ॥ १.६१.१७ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ತಾಯಿ ನರಶಾರ್ದೂಲ ಅಂಬರೀಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು - ಹಿರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಮಾರಬಾರದು ಎಂದು ಭಗವಾನ್ ಭಾರ್ಗವ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
1.61.18
ममापि दयितं विद्धि कनिष्ठं शुनकं प्रभो।
तस्मात् कनीयसं पुत्रं न दास्ये तव पार्थिव ॥ १.६१.१८ ॥
ಪ್ರಭು, ನನಗೂ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಶುನಕನು ಪ್ರಿಯನೆಂದು ತಿಳಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾರ್ಥಿವ, ನಾನು ಕಿರಿಯ ಮಗನನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
1.61.19
प्रायेण हि नरश्रेष्ठ ज्येष्ठाः पितृषु वल्लभाः।
मातॄणां च कनीयांसस्तस्माद् रक्ष्ये कनीयसम् ॥ १.६१.१९ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂದೆಯರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಿಯರು; ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಿಯರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕಿರಿಯವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನು.
1.61.20
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् मुनिपत्न्यां तथैव च।
शुनःशेपः स्वयं राम मध्यमो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.६१.२० ॥
ಆ ಮುನಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮುನಿಪತ್ನಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದಾಗ, ಓ ರಾಮಾ, ಮಧ್ಯಮ ಪುತ್ರ ಶುನಃಶೇಪನು ತಾನೇ ಈ ಮಾತನ್ನು ಆಡಿದನು.
1.61.21
पिता ज्येष्ठमविक्रेयं माता चाह कनीयसम्।
विक्रेयं मध्यमं मन्ये राजपुत्र नयस्व माम् ॥ १.६१.२१ ॥
ತಂದೆ ಹಿರಿಯವನನ್ನು ಮಾರಬಾರದು ಎಂದರು; ತಾಯಿ ಕಿರಿಯವನನ್ನು ಮಾರಬಾರದು ಎಂದರು. ಮಧ್ಯಮನನ್ನೇ ಮಾರಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವೆ. ರಾಜಪುತ್ರನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು.
1.61.22
अथ राजा महाबाहो वाक्यान्ते ब्रह्मवादिनः।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य कोटिभी रत्नराशिभिः ॥ १.६१.२२ ॥
ಆಗ, ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಯ ಮಾತು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ, ರಾಜನು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನರಾಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ...
1.61.23
गवां शतसहस्रेण शुनःशेपं नरेश्वरः।
गृहीत्वा परमप्रीतो जगाम रघुनन्दन ॥ १.६१.२३ ॥
ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನರೇಶ್ವರನು ಶುನಃಶೇಪನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೊರಟನು, ಓ ರಘುನಂದನ.
1.61.24
अम्बरीषस्तु राजर्षी रथमारोप्य सत्वरः।
शुनःशेपं महातेजा जगामाशु महायशाः ॥ १.६१.२४ ॥
ಆದರೆ ರಾಜರ್ಷಿ ಅಂಬರೀಷನು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶುನಃಶೇಪನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಬೇಗನೆ ಹೊರಟನು.