ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
विश्वामित्रो महातेजाः प्रस्थितान् वीक्ष्य तानृषीन्।
अब्रवीन्नरशार्दूल सर्वांस्तान् वनवासिनः ॥ १.६१.१ ॥
ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.61.2
महाविघ्नः प्रवृत्तोऽयं दक्षिणामास्थितो दिशम्।
दिशमन्यां प्रपत्स्यामस्तत्र तप्स्यामहे तपः ॥ १.६१.२ ॥
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବା।
1.61.3
पश्चिमायां विशालायां पुष्करेषु महात्मनः।
सुखं तपश्चरिष्यामः सुखं तद्धि तपोवनम् ॥ १.६१.३ ॥
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ପୁଷ୍କରର ବିଶାଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଆମେ ସୁଖରେ ତପସ୍ୟା କରିବା; ତାହା ତପୋବନ ଅଟେ।
1.61.4
एवमुक्त्वा महातेजाः पुष्करेषु महामुनिः।
तप उग्रं दुराधर्षं तेपे मूलफलाशनः ॥ १.६१.४ ॥
ଏହା କହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହାମୁନି ପୁଷ୍କରରେ ଉଗ୍ର ଓ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ।
1.61.5
एतस्मिन्नेव काले तु अयोध्याधिपतिर्महान्।
अम्बरीष इति ख्यातो यष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६१.५ ॥
ଏହି ସମୟରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ମହାନ ଅଧିପତି, ଅମ୍ବରୀଷ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.61.6
तस्य वै यजमानस्य पशुमिन्द्रो जहार ह।
प्रणष्टे तु पशौ विप्रो राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.६१.६ ॥
ସେହି ଯଜମାନଙ୍କ ପଶୁକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଚୋରି କଲେ। ପଶୁ ହଜିଯିବାରୁ ବିପ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.61.7
पशुरभ्याहृतो राजन् प्रणष्टस्तव दुर्नयात्।
अरक्षितारं राजानं घ्नन्ति दोषा नरेश्वर ॥ १.६१.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ତୁମ୍ଭର ଦୁର୍ନୀତି ଯୋଗୁଁ ପଶୁ ଅପହୃତ ଓ ହଜିଗଲା। ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେଉଁ ରାଜା ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
1.61.8
प्रायश्चित्तं महद्ध्येतन्नरं वा पुरुषर्षभ।
आनयस्व पशुं शीघ्रं यावत् कर्म प्रवर्तते ॥ १.६१.८ ॥
ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ! ଏଥିପାଇଁ ମହା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ — ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ବା ପଶୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଯାବତ୍ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ଚାଲୁଥାଏ।
1.61.9
उपाध्यायवचः श्रुत्वा स राजा पुरुषर्षभः।
अन्वियेष महाबुद्धिः पशुं गोभिः सहस्रशः ॥ १.६१.९ ॥
ପୁରୋହିତଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ମହାବୁଦ୍ଧି, ପୁରୁଷର୍ଷଭ ରାଜା ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ସହ ପଶୁର ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ।
1.61.10
देशाञ्जनपदांस्तांस्तान् नगराणि वनानि च।
आश्रमाणि च पुण्यानि मार्गमाणो महीपतिः ॥ १.६१.१० ॥
ଦେଶ, ଜନପଦ, ସେହି ସେହି ନଗର, ବନ ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଖୋଜି ଖୋଜି ସେହି ମହୀପତି ବୁଲିଲେ।
1.61.11
स पुत्रसहितं तात सभार्यं रघुनन्दन।
भृगुतुंगे समासीनमृचीकं संददर्श ह ॥ १.६१.११ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ସେ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗରେ ବସିଥିବା ଋଚୀକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.61.12
तमुवाच महातेजाः प्रणम्याभिप्रसाद्य च।
महर्षिं तपसा दीप्तं राजर्षिरमितप्रभः ॥ १.६१.१२ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଅମିତପ୍ରଭ ରାଜର୍ଷି ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତ ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରସନ୍ନ କରି କହିଲେ।
1.61.13
पृष्ट्वा सर्वत्र कुशलमृचीकं तमिदं वचः।
गवां शतसहस्रेण विक्रीणीषे सुतं यदि ॥ १.६१.१३ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରି ଅମ୍ବରୀଷ ଋଚୀକଙ୍କୁ କହିଲେ - ଆପଣ ଯଦି ପୁତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ବଦଳରେ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି...
1.61.14
पशोरर्थे महाभाग कृतकृत्योऽस्मि भार्गव।
सर्वे परिगता देशा यज्ञियं न लभे पशुम् ॥ १.६१.१४ ॥
ହେ ମହାଭାଗ ଭାର୍ଗବ, ପଶୁ ପାଇଁ ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ। ସବୁ ଦେଶ ଖୋଜିଲି, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞୀୟ ପଶୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
1.61.15
दातुमर्हसि मूल्येन सुतमेकमितो मम।
एवमुक्तो महातेजा ऋचीकस्त्वब्रवीद् वचः ॥ १.६१.१५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରକୁ ମୂଲ୍ୟ ନେଇ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଋଚୀକ କହିଲେ।
1.61.16
नाहं ज्येष्ठं नरश्रेष्ठ विक्रीणीयां कथंचन।
ऋचीकस्य वचः श्रुत्वा तेषां माता महात्मनाम् ॥ १.६१.१६ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିକ୍ରି କରିବି ନାହିଁ। ଋଚୀକଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମାତା...
1.61.17
उवाच नरशार्दूलमम्बरीषमिदं वचः।
अविक्रेयं सुतं ज्येष्ठं भगवानाह भार्गवः ॥ १.६१.१७ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମାତା ନରଶାର୍ଦୂଳ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ - ଭଗବାନ ଭାର୍ଗବ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବିକ୍ରି ହୋଇ ନପାରେ।
1.61.18
ममापि दयितं विद्धि कनिष्ठं शुनकं प्रभो।
तस्मात् कनीयसं पुत्रं न दास्ये तव पार्थिव ॥ १.६१.१८ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପାଇଁ କନିଷ୍ଠ ଶୁନକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ଏଣୁ ହେ ପାର୍ଥିବ, ମୁଁ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବି ନାହିଁ।
1.61.19
प्रायेण हि नरश्रेष्ठ ज्येष्ठाः पितृषु वल्लभाः।
मातॄणां च कनीयांसस्तस्माद् रक्ष्ये कनीयसम् ॥ १.६१.१९ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଧାରଣତଃ ପିତାମାନଙ୍କୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମାତାମାନଙ୍କୁ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପ୍ରିୟ; ତେଣୁ ମୁଁ କନିଷ୍ଠକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
1.61.20
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् मुनिपत्न्यां तथैव च।
शुनःशेपः स्वयं राम मध्यमो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.६१.२० ॥
ମୁନି ସେପରି କହିବା ପରେ ଏବଂ ମୁନିପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ସେପରି କହିବା ପରେ, ହେ ରାମ, ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ଶୁନଃଶେପ ନିଜେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
1.61.21
पिता ज्येष्ठमविक्रेयं माता चाह कनीयसम्।
विक्रेयं मध्यमं मन्ये राजपुत्र नयस्व माम् ॥ १.६१.२१ ॥
ପିତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ ବିକ୍ରୟ ଅଯୋଗ୍ୟ କହିଲେ, ମାତା କନିଷ୍ଠକୁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟମକୁ ବିକ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରେ। ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ମୋତେ ନିଅ।
1.61.22
अथ राजा महाबाहो वाक्यान्ते ब्रह्मवादिनः।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य कोटिभी रत्नराशिभिः ॥ १.६१.२२ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ରାଜା କୋଟି କୋଟି ସୁନା ଓ ରତ୍ନରାଶି ସହିତ...
1.61.23
गवां शतसहस्रेण शुनःशेपं नरेश्वरः।
गृहीत्वा परमप्रीतो जगाम रघुनन्दन ॥ १.६१.२३ ॥
ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ସହିତ, ନରେଶ୍ୱର ରାଜା ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ନେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
1.61.24
अम्बरीषस्तु राजर्षी रथमारोप्य सत्वरः।
शुनःशेपं महातेजा जगामाशु महायशाः ॥ १.६१.२४ ॥
କିନ୍ତୁ ରାଜର୍ଷି ଅମ୍ବରୀଷ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।