รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.61.1
विश्वामित्रो महातेजाः प्रस्थितान् वीक्ष्य तानृषीन्।
अब्रवीन्नरशार्दूल सर्वांस्तान् वनवासिनः ॥ १.६१.१ ॥
วิศวามิตรผู้มีเดชใหญ่ เห็นฤๅษีเหล่านั้นกำลังจากไป จึงกล่าวกับผู้อาศัยในป่าทั้งหมดนั้น โอ้บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด
1.61.2
महाविघ्नः प्रवृत्तोऽयं दक्षिणामास्थितो दिशम्।
दिशमन्यां प्रपत्स्यामस्तत्र तप्स्यामहे तपः ॥ १.६१.२ ॥
อุปสรรคใหญ่ได้เกิดขึ้นแล้วที่นี่ ทางทิศใต้ พวกเราจะไปยังทิศอื่น และที่นั่นจะบำเพ็ญตบะกัน
1.61.3
पश्चिमायां विशालायां पुष्करेषु महात्मनः।
सुखं तपश्चरिष्यामः सुखं तद्धि तपोवनम् ॥ १.६१.३ ॥
ทางทิศตะวันตก ในดินแดนอันกว้างใหญ่ของปุษกรทั้งหลาย ที่มหาฤๅษีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่อาศัยอยู่ พวกเราจะบำเพ็ญตบะได้โดยสะดวก เพราะที่นั่นเป็นป่าแห่งการบำเพ็ญตบะจริงๆ
1.61.4
एवमुक्त्वा महातेजाः पुष्करेषु महामुनिः।
तप उग्रं दुराधर्षं तेपे मूलफलाशनः ॥ १.६१.४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว มหาฤๅษีผู้มีเดชใหญ่ ได้บำเพ็ญตบะอันเข้มงวดและยากที่ผู้ใดจะต้านทานได้ ที่ปุษกร โดยกินแต่รากไม้และผลไม้
1.61.5
एतस्मिन्नेव काले तु अयोध्याधिपतिर्महान्।
अम्बरीष इति ख्यातो यष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६१.५ ॥
ในขณะนั้นเอง ท้าวอัมพริษะ ผู้ยิ่งใหญ่เป็นเจ้าแห่งอโยธยา มีพระนามเลื่องลือ ได้เริ่มประกอบพิธีบูชายัญ
1.61.6
तस्य वै यजमानस्य पशुमिन्द्रो जहार ह।
प्रणष्टे तु पशौ विप्रो राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.६१.६ ॥
พระอินทร์ได้ลักสัตว์พลีของผู้ประกอบพิธีนั้นไปจริงๆ เมื่อสัตว์พลีหายไป พราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิตจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับพระราชา
1.61.7
पशुरभ्याहृतो राजन् प्रणष्टस्तव दुर्नयात्।
अरक्षितारं राजानं घ्नन्ति दोषा नरेश्वर ॥ १.६१.७ ॥
ข้าแต่พระราชา สัตว์พลีถูกพรากไปและสูญหายเพราะการปกครองที่ผิดพลาดของพระองค์ โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ความผิดย่อมทำลายกษัตริย์ที่ไม่ปกป้องประชาชน
1.61.8
प्रायश्चित्तं महद्ध्येतन्नरं वा पुरुषर्षभ।
आनयस्व पशुं शीघ्रं यावत् कर्म प्रवर्तते ॥ १.६१.८ ॥
โอ้บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด เรื่องนี้ต้องการการชดใช้อย่างใหญ่หลวง จงรีบนำมนุษย์หรือสัตว์มาเถิด ในขณะที่พิธีกรรมยังดำเนินอยู่
1.61.9
उपाध्यायवचः श्रुत्वा स राजा पुरुषर्षभः।
अन्वियेष महाबुद्धिः पशुं गोभिः सहस्रशः ॥ १.६१.९ ॥
เมื่อได้ฟังคำของปุโรหิต พระราชาผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดนั้น จึงออกค้นหาสัตว์พลีพร้อมด้วยโคนับพัน
1.61.10
देशाञ्जनपदांस्तांस्तान् नगराणि वनानि च।
आश्रमाणि च पुण्यानि मार्गमाणो महीपतिः ॥ १.६१.१० ॥
พระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน ทรงเที่ยวค้นหาไปตามแคว้นและชนบทต่างๆ เมืองต่างๆ ป่าต่างๆ และอาศรมอันศักดิ์สิทธิ์
1.61.11
स पुत्रसहितं तात सभार्यं रघुनन्दन।
भृगुतुंगे समासीनमृचीकं संददर्श ह ॥ १.६१.११ ॥
โอ้ผู้ทำให้วงศ์รฆุชื่นชม พระองค์ทอดพระเนตรเห็นฤๅษีฤจีกะ ประทับอยู่บนยอดภฤคุตุงคะ พร้อมด้วยบุตรและภรรยา
1.61.12
तमुवाच महातेजाः प्रणम्याभिप्रसाद्य च।
महर्षिं तपसा दीप्तं राजर्षिरमितप्रभः ॥ १.६१.१२ ॥
พระราชาผู้มีรัศมีไม่มีประมาณ ผู้เป็นราชฤๅษี ทรงถวายบังคมและทำให้มหาฤๅษีผู้รุ่งเรืองด้วยตบะพอพระทัย แล้วจึงตรัสกับท่าน
1.61.13
पृष्ट्वा सर्वत्र कुशलमृचीकं तमिदं वचः।
गवां शतसहस्रेण विक्रीणीषे सुतं यदि ॥ १.६१.१३ ॥
ทรงไถ่ถามถึงความเป็นอยู่ของทุกคนแล้ว พระราชาจึงตรัสกับฤจีกะด้วยถ้อยคำนี้ว่า หากท่านยอมขายบุตรของท่านด้วยโคหนึ่งแสนตัว...
1.61.14
पशोरर्थे महाभाग कृतकृत्योऽस्मि भार्गव।
सर्वे परिगता देशा यज्ञियं न लभे पशुम् ॥ १.६१.१४ ॥
โอ้ภารควะผู้มีโชคมาก ข้าได้เที่ยวไปทั่วทุกแคว้นเพื่อหาสัตว์สำหรับพิธีบูชายัญ แต่ยังไม่ได้สัตว์ที่เหมาะสมเลย
1.61.15
दातुमर्हसि मूल्येन सुतमेकमितो मम।
एवमुक्तो महातेजा ऋचीकस्त्वब्रवीद् वचः ॥ १.६१.१५ ॥
ขอท่านโปรดให้บุตรสักคนหนึ่งของท่านแก่ข้า โดยรับค่าตอบแทนเถิด เมื่อพระราชาตรัสดังนี้ ฤจีกะผู้มีเดชใหญ่จึงกล่าวถ้อยคำว่า
1.61.16
नाहं ज्येष्ठं नरश्रेष्ठ विक्रीणीयां कथंचन।
ऋचीकस्य वचः श्रुत्वा तेषां माता महात्मनाम् ॥ १.६१.१६ ॥
โอ้บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ข้าไม่อาจขายบุตรคนโตของข้าได้ไม่ว่ากรณีใดๆ เมื่อมารดาของบุตรผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นได้ยินถ้อยคำของฤจีกะ...
1.61.17
उवाच नरशार्दूलमम्बरीषमिदं वचः।
अविक्रेयं सुतं ज्येष्ठं भगवानाह भार्गवः ॥ १.६१.१७ ॥
มารดาของบุตรผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้น กล่าวถ้อยคำนี้กับอัมพริษะ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ว่า ท่านภารควะผู้ทรงเกียรติได้ประกาศแล้วว่า บุตรคนโตต้องไม่ถูกขาย
1.61.18
ममापि दयितं विद्धि कनिष्ठं शुनकं प्रभो।
तस्मात् कनीयसं पुत्रं न दास्ये तव पार्थिव ॥ १.६१.१८ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ ขอทรงทราบว่า ศุนกะบุตรคนเล็กของข้านั้นเป็นที่รักของข้าเช่นกัน ฉะนั้น ข้าแต่พระราชา ข้าจะไม่มอบบุตรคนเล็กให้พระองค์
1.61.19
प्रायेण हि नरश्रेष्ठ ज्येष्ठाः पितृषु वल्लभाः।
मातॄणां च कनीयांसस्तस्माद् रक्ष्ये कनीयसम् ॥ १.६१.१९ ॥
โอ้บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด โดยทั่วไปบิดามักรักบุตรคนโต และมารดามักรักบุตรคนเล็ก ฉะนั้น ข้าจะคุ้มครองบุตรคนเล็ก
1.61.20
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् मुनिपत्न्यां तथैव च।
शुनःशेपः स्वयं राम मध्यमो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.६१.२० ॥
เมื่อฤๅษีและภรรยาของท่านกล่าวจบเช่นนั้นแล้ว โอ้รามะ ศุนะห์เศปะ บุตรคนกลาง ได้กล่าวถ้อยคำด้วยตนเอง
1.61.21
पिता ज्येष्ठमविक्रेयं माता चाह कनीयसम्।
विक्रेयं मध्यमं मन्ये राजपुत्र नयस्व माम् ॥ १.६१.२१ ॥
บิดากล่าวว่าบุตรคนโตไม่อาจขายได้ มารดากล่าวว่าบุตรคนเล็กไม่อาจขายได้ ข้าพเจ้าเห็นว่าบุตรคนกลางควรขายได้ โอ้ราชกุมาร ขอโปรดพาข้าพเจ้าไปเถิด
1.61.22
अथ राजा महाबाहो वाक्यान्ते ब्रह्मवादिनः।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य कोटिभी रत्नराशिभिः ॥ १.६१.२२ ॥
ครั้นแล้ว โอ้ผู้มีพาหุอันมหึมา เมื่อผู้กล่าวพระเวทกล่าวจบ พระราชาได้ทรงมอบทองคำและกองรัตนะนับด้วยโกฏิ
1.61.23
गवां शतसहस्रेण शुनःशेपं नरेश्वरः।
गृहीत्वा परमप्रीतो जगाम रघुनन्दन ॥ १.६१.२३ ॥
พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ทรงรับศุนะห์เศปไปพร้อมกับวัวหนึ่งแสนตัว ทรงมีพระทัยยินดียิ่งแล้วเสด็จไป โอ้ผู้ที่ชาวรฆุกระทำให้ชื่นชม
1.61.24
अम्बरीषस्तु राजर्षी रथमारोप्य सत्वरः।
शुनःशेपं महातेजा जगामाशु महायशाः ॥ १.६१.२४ ॥
ส่วนราชฤๅษีอัมพรีษะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ รีบให้ศุนะห์เศปขึ้นรถของพระองค์แล้วเสด็จไปอย่างรวดเร็ว