ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.64.1
सुरकार्यमिदं रम्भे कर्तव्यं सुमहत् त्वया।
लोभनं कौशिकस्येह काममोहसमन्वितम् ॥ १.६४.१ ॥
ਹੇ ਰੰਭਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ — ਇੱਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣਾ ਹੈ।
1.64.2
तथोक्ता साप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता।
व्रीडिता प्राञ्जलिर्वाक्यं प्रत्युवाच सुरेश्वरम् ॥ १.६४.२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਹਸ੍ਰਾਖ (ਇੰਦਰ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
1.64.3
अयं सुरपते घोरो विश्वामित्रो महामुनिः।
क्रोधमुत्स्रक्ष्यते घोरं मयि देव न संशयः ॥ १.६४.३ ॥
ਹੇ ਸੁਰਪਤੀ, ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡਣਗੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.64.4
ततो हि मे भयं देव प्रसादं कर्तुुमर्हसि।
एवमुक्तस्तया राम सभयं भीतया तदा ॥ १.६४.४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤਦ ਡਰੀ ਹੋਈ ਰੰਭਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
1.64.5
तामुवाच सहस्राक्षो वेपमानां कृताञ्जलिम्।
मा भैषी रम्भे भद्रं ते कुरुष्व मम शासनम् ॥ १.६४.५ ॥
ਸਹਸ੍ਰਾਖ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਕੰਬਦੀ, ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਰੰਭਾ, ਡਰ ਨਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ।
1.64.6
कोकिलो हृदयग्राही माधवे रुचिरद्रुमे।
अहं कन्दर्पसहितः स्थास्यामि तव पार्श्वतः ॥ १.६४.६ ॥
ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਲ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਕੋਇਲ ਕੂਕੇਗੀ; ਮੈਂ ਕੰਦਰਪ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਾਂਗਾ।
1.64.7
त्वं हि रूपं बहुगुणं कृत्वा परमभास्वरम्।
तमृषिं कौशिकं भद्रे भेदयस्व तपस्विनम् ॥ १.६४.७ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ! ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਭੰਗ ਕਰ।
1.64.8
सा श्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा रूपमनुत्तमम्।
लोभयामास ललिता विश्वामित्रं शुचिस्मिता ॥ १.६४.८ ॥
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਲਲਿਤਾ ਰੰਭਾ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਲੁਭਾਇਆ।
1.64.9
कोकिलस्य तु शुश्राव वल्गु व्याहरतः स्वनम्।
सम्प्रहृष्टेन मनसा स चैनामन्ववैक्षत ॥ १.६४.९ ॥
ਕੋਇਲ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਕੂਕ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
1.64.10
अथ तस्य च शब्देन गीतेनाप्रतिमेन च।
दर्शनेन च रम्भाया मुनिः संदेहमागतः ॥ १.६४.१० ॥
ਫਿਰ ਰੰਭਾ ਦੀ ਉਸ ਆਵਾਜ਼, ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੀਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.64.11
सहस्राक्षस्य तत्सर्वं विज्ञाय मुनिपुंगवः।
रम्भां क्रोधसमाविष्टः शशाप कुशिकात्मजः ॥ १.६४.११ ॥
ਸਹਸਰਾਕਸ਼ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਸ ਸਾਰੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
1.64.12
यन्मां लोभयसे रम्भे कामक्रोधजयैषिणम्।
दशवर्षसहस्राणि शैली स्थास्यसि दुर्भगे ॥ १.६४.१२ ॥
ਹੇ ਰੰਭੇ! ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੁਰਭਾਗੀਏ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੇਂਗੀ।
1.64.13
ब्राह्मणः सुमहातेजास्तपोबलसमन्वितः।
उद्धरिष्यति रम्भे त्वां मत्क्रोधकलुषीकृताम् ॥ १.६४.१३ ॥
ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਰੰਭਾ, ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਲੰਕਿਤ ਹੋਈ ਤੈਨੂੰ ਉਬਾਰ ਲਵੇਗਾ।
1.64.14
एवमुक्त्वा महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः।
अशक्नुवन् धारयितुं कोपं संतापमात्मनः ॥ १.६४.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ।
1.64.15
तस्य शापेन महता रम्भा शैली तदाभवत्।
वचः श्रुत्वा च कन्दर्पो महर्षेः स च निर्गतः ॥ १.६४.१५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਰੰਭਾ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਈ; ਅਤੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਦਰਪ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.64.16
कोपेन च महातेजास्तपोऽपहरणे कृते।
इन्द्रियैरजितै राम न लेभे शान्तिमात्मनः ॥ १.६४.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਤਪ ਦੇ ਹਰਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
1.64.17
बभूवास्य मनश्चिन्ता तपोऽपहरणे कृते।
नैवं क्रोधं गमिष्यामि न च वक्ष्ये कथंचन ॥ १.६४.१७ ॥
ਤਪ ਦੇ ਹਰਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ: 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ।'
1.64.18
अथवा नोच्छ्वसिष्यामि संवत्सरशतान्यपि।
अहं हि शोषयिष्यामि आत्मानं विजितेन्द्रियः ॥ १.६४.१८ ॥
ਜਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਮੈਂ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ।
1.64.19
तावद् यावद्धि मे प्राप्तं ब्राह्मण्यं तपसार्जितम्।
अनुच्छ्वसन्नभुञ्जानस्तिष्ठेयं शाश्वतीः समाः ॥ १.६४.१९ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੱਕ, ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਾਂਗਾ।
1.64.20
नहि मे तप्यमानस्य क्षयं यास्यन्ति मूर्तयः।
एवं वर्षसहस्रस्य दीक्षां स मुनिपुंगवः।
चकाराप्रतिमां लोके प्रतिज्ञां रघुनन्दन ॥ १.६४.२० ॥
ਤਪ ਕਰਦੇ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕਦੇ ਵੀ ਖੀਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ।