વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.67.1
जनकस्य वचः श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः।
धनुर्दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ १.६७.१ ॥
જનકના વચન સાંભળીને મહામુનિ વિશ્વામિત્રે રાજાને કહ્યું કે રામને ધનુષ્ય બતાવો.
1.67.2
ततः स राजा जनकः सचिवान् व्यादिदेश ह।
धनुरानीयतां दिव्यं गन्धमाल्यानुलेपितम् ॥ १.६७.२ ॥
ત્યારે રાજા જનકે મંત્રીઓને આજ્ઞા આપી કે સુગંધ અને માળાથી શણગારેલું દિવ્ય ધનુષ્ય લાવો.
1.67.3
जनकेन समादिष्टाः सचिवाः प्राविशन् पुरम्।
तद्धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुरमितौजसः ॥ १.६७.३ ॥
જનકની આજ્ઞાથી અમિતતેજસ્વી મંત્રીઓ નગરમાં પ્રવેશ્યા અને તે ધનુષ્ય આગળ રાખીને બહાર નીકળ્યા.
1.67.4
नृणां शतानि पञ्चाशद् व्यायतानां महात्मनाम्।
मञ्जूषामष्टचक्रां तां समूहुस्ते कथंचन ॥ १.६७.४ ॥
પચાસ સો બળવાન મહાત્માઓ તે આઠ પૈડાંવાળી પેટીને માંડ ઊંચકી લાવ્યા.
1.67.5
तामादाय सुमञ्जूषामायसीं यत्र तद्धनुः।
सुरोपमं ते जनकमूचुर्नृपतिमन्त्रिणः ॥ १.६७.५ ॥
તે લોખંડની સુંદર પેટી લઈને, જ્યાં દેવસમાન ધનુષ્ય હતું ત્યાં આવીને રાજાના મંત્રીઓએ જનકને કહ્યું.
1.67.6
इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः।
मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदीच्छसि ॥ १.६७.६ ॥
હે રાજન, આ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય બધા રાજાઓ દ્વારા પૂજાયેલું છે. હે મિથિલાધિપતિ, હે રાજેન્દ્ર, જો આપની ઇચ્છા હોય તો તમે તેને જોઈ શકો છો.
1.67.7
तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिरभाषत।
विश्वामित्रं महात्मानं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ १.६७.७ ॥
તેમના વચન સાંભળીને રાજાએ હાથ જોડીને મહાત્મા વિશ્વામિત્રને અને તે બંને રામ-લક્ષ્મણને કહ્યું.
1.67.8
इदं धनुर्वरं ब्रह्मञ्जनकैरभिपूजितम्।
राजभिश्च महावीर्यैरशक्तैः पूरितं तदा ॥ १.६७.८ ॥
હે બ્રહ્મન્, આ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય જનકોએ પૂજ્યું છે; તે સમયે મહાપરાક્રમી રાજાઓથી પણ તે ચડાવી શકાયું નહોતું.
1.67.9
नैतत् सुरगणाः सर्वे सासुरा न च राक्षसाः।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ १.६७.९ ॥
આ ધનુષ્યને દેવગણો બધા, અસુરો સહિત, રાક્ષસો, ગંધર્વ-યક્ષોમાં શ્રેષ્ઠ, કિન્નરો અને મહાનાગો પણ ચડાવી શકતા નથી.
1.67.10
क्व गतिर्मानुषाणां च धनुषोऽस्य प्रपूरणे।
आरोपणे समायोगे वेपने तोलने तथा ॥ १.६७.१० ॥
આ ધનુષ્યને ભરવામાં, તેની પ્રત્યંચા ચડાવવામાં, જોડવામાં, હલાવવામાં કે તોલવામાં માનવની શક્તિ ક્યાં?
1.67.11
तदेतद् धनुषां श्रेष्ठमानीतं मुनिपुंगव।
दर्शयैतन्महाभाग अनयो राजपुत्रयोः ॥ १.६७.११ ॥
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, ધનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ આ ધનુષ્ય લાવવામાં આવ્યું છે; હે મહાભાગ, આ બે રાજકુમારોને તે બતાવો.
1.67.12
विश्वामित्रः सरामस्तु श्रुत्वा जनकभाषितम्।
वत्स राम धनुः पश्य इति राघवमब्रवीत् ॥ १.६७.१२ ॥
જનકનું વચન સાંભળીને વિશ્વામિત્રે રામ સાથે રાઘવને કહ્યું, "વત્સ રામ, ધનુષ્ય જુઓ."
1.67.13
महर्षेर्वचनाद् रामो यत्र तिष्ठति तद्धनुः।
मञ्जूषां तामपावृत्य दृष्ट्वा धनुरथाब्रवीत् ॥ १.६७.१३ ॥
મહર્ષિના વચનથી રામે ધનુષ્ય હતું તે મંજૂષા ખોલીને ધનુષ્ય જોઈને કહ્યું.
1.67.14
इदं धनुर्वरं दिव्यं संस्पृशामीह पाणिना।
यत्नवांश्च भविष्यामि तोलने पूरणेऽपि वा ॥ १.६७.१४ ॥
આ શ્રેષ્ઠ દિવ્ય ધનુષ્યને હું અહીં હાથથી સ્પર્શ કરું છું; ઉઠાવવામાં કે ચઢાવવામાં હું પ્રયત્ન કરીશ.
1.67.15
बाढमित्यब्रवीद् राजा मुनिश्च समभाषत।
लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः ॥ १.६७.१५ ॥
'બહુ સારું' એમ રાજાએ કહ્યું; મુનિ પણ બોલ્યા. મુનિના વચનથી તેણે લીલાથી ધનુષ્યનો મધ્ય ભાગ પકડ્યો.
1.67.16
पश्यतां नृसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः।
आरोपयत् स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ १.६७.१६ ॥
હજારો માણસો અને ઘણા જોતા હતા ત્યારે રઘુનંદન ધર્માત્મા રામે તે ધનુષ્ય લીલાથી જાણે ચઢાવી દીધું.
1.67.17
आरोपयित्वा मौर्वीं च पूरयामास तद्धनुः।
तद् बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ १.६७.१७ ॥
દોરી ચઢાવીને તેણે તે ધનુષ્ય પૂરું ખેંચ્યું, અને મહાયશસ્વી નરશ્રેષ્ઠે તે ધનુષ્ય વચ્ચેથી તોડી નાખ્યું.
1.67.18
तस्य शब्दो महानासीन्निर्घातसमनिःस्वनः।
भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ १.६७.१८ ॥
તેનો અવાજ મહાન હતો, વીજળી પડે તેવી ગર્જના; પર્વત ફાટે તેમ મહાન ભૂકંપ પણ થયો.
1.67.19
निपेतुश्च नराः सर्वे तेन शब्देन मोहिताः।
वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ १.६७.१९ ॥
તે અવાજથી મોહિત થઈને બધા માણસો પડી ગયા; મુનિવર, રાજા અને તે બે રાઘવો સિવાય.
1.67.20
प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन् राजा विगतसाध्वसः।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुंगवम् ॥ १.६७.२० ॥
લોકો સ્વસ્થ થયા પછી ભયમુક્ત રાજાએ હાથ જોડીને, વાણીના જ્ઞાતા થઈને, મુનિશ્રેષ્ઠને આ વચન કહ્યું.
1.67.21
भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः।
अत्यद्भुतमचिन्त्यं च अतर्कितमिदं मया ॥ १.६७.२१ ॥
ભગવન્! દશરથપુત્ર રામનું પરાક્રમ મેં જોયું; આ અત્યંત અદ્ભુત, અચિંત્ય અને મારા ધાર્યા બહારનું છે.
1.67.22
जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता।
सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ १.६७.२२ ॥
મારી પુત્રી સીતા, દશરથપુત્ર રામને પતિ રૂપે મેળવીને જનકોના કુળમાં કીર્તિ લાવશે.
1.67.23
मम सत्या प्रतिज्ञा सा वीर्यशुल्केति कौशिक।
सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ १.६७.२३ ॥
હે કૌશિક! પરાક્રમ જ જેનું શુલ્ક છે તે મારી પ્રતિજ્ઞા સત્ય છે; પ્રાણથી પણ પ્રિય મારી પુત્રી સીતા રામને આપવી જોઈએ.
1.67.24
भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः।
मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ १.६७.२४ ॥
હે બ્રહ્મન્! આપની અનુમતિથી મારા મંત્રીઓ ઝડપથી રથો વડે અયોધ્યા જાય. હે કૌશિક! તમારું કલ્યાણ થાઓ.
1.67.25
राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम।
प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः ॥ १.६७.२५ ॥
રાજાને વિનમ્ર વચનોથી મારા નગરમાં લાવો; જેનું શુલ્ક પરાક્રમ હતું તે કન્યાના દાનની સઘળી વાત કહો.
1.67.26
मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै।
प्रीतियुक्तं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ १.६७.२६ ॥
મુનિથી રક્ષિત બે કાકુત્સ્થની વાત રાજાને કહો; પ્રીતિથી ભરેલા રાજાને ઝડપથી જઈને લાવો.
1.67.27
कौशिकस्तु तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः।
अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान्।
यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तथा ॥ १.६७.२७ ॥
કૌશિકે 'તેમ જ થાઓ' કહ્યું; રાજાએ મંત્રીઓને બોલાવી, ધર્માત્મા હોવાથી આજ્ઞા પામેલા દૂતોને અયોધ્યા મોકલ્યા, જે બન્યું તે યથાવત કહેવા અને રાજાને લાવવા.