વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.7.1
तस्यामात्या गुणैरासन्विक्ष्वाकोः सुमहात्मनः ।
मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः ॥ १.७.१ ॥
ઇક્ષ્વાકુના તે મહાત્મા રાજાના અમાત્યો ગુણોથી સંપન્ન હતા; તેઓ મંત્રણાના જાણકાર અને સંકેતો સમજનારા હતા, અને સદા પ્રિય તથા હિતકારી કાર્યોમાં રત રહેતા.
1.7.2
अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः ।
शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः ॥ १.७.२ ॥
તે વીર રાજાના આઠ યશસ્વી અમાત્યો હતા; તેઓ શુદ્ધ ચરિત્રના અને નિષ્ઠાવાન હતા, અને સદા રાજકાર્યોમાં લાગેલા રહેતા.
1.7.3
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्र्वर्धनः ।
अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित् ॥ १.७.३ ॥
ધૃષ્ટિ, જયંત, વિજય, સુરાષ્ટ્ર, રાષ્ટ્રવર્ધન, અકોપ, ધર્મપાલ, અને આઠમો અર્થજ્ઞ સુમંત્ર.
1.7.4
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ ।
वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे ॥ १.७.४ ॥
તેના બે પ્રિય ઋત્વિજ હતા, જે ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા — વસિષ્ઠ અને વામદેવ; બીજાઓ પણ મંત્રી હતા.
1.7.5
सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः ।
मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः ॥ १.७.५ ॥
સુયજ્ઞ, જાબાલિ, કાશ્યપ, ગૌતમ; દીર્ઘાયુ માર્કંડેય અને દ્વિજ કાત્યાયન પણ.
1.7.6
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः ।
विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः ॥ १.७.६ ॥
આ બ્રહ્મર્ષિઓ સાથે તેના પૂર્વજોના ઋત્વિજો સદા રહેતા; તેઓ વિદ્યાથી વિનમ્ર, લજ્જાશીલ, કુશળ અને ઇન્દ્રિયસંયમી હતા.
1.7.7
श्रीमन्तश्च महात्मानः शास्त्रज्ञा दृढविक्रमाः ।
कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः ॥ १.७.७ ॥
તેઓ શ્રીમંત, મહાત્મા, શાસ્ત્રજ્ઞ, દૃઢ પરાક્રમી, કીર્તિમાન, સાવધાન અને આજ્ઞા પ્રમાણે કરનારા હતા.
1.7.8
तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः ।
क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः ॥ १.७.८ ॥
તેઓ તેજ, ક્ષમા અને યશ પામેલા હતા; સ્મિત સાથે પહેલાં બોલનારા હતા; ક્રોધથી કે કામ કે અર્થ માટે પણ તેઓ અસત્ય વચન કદી કહેતા નહીં.
1.7.9
तेषामविदितं किंचित् स्वेषु नास्ति परेषु वा ।
क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम् ॥ १.७.९ ॥
તેમનાથી સ્વજનો કે પરાયાઓમાં કંઈ પણ અજાણ્યું ન હતું; જે થઈ રહ્યું હોય, જે થઈ ગયું હોય, અને ગુપ્તચરો દ્વારા પણ જે કરવા ધાર્યું હોય, તે બધું તેઓ જાણતા.
1.7.10
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः ।
प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि ॥ १.७.१० ॥
તેઓ વ્યવહારમાં કુશળ અને મૈત્રીમાં પરખાયેલા હતા; યોગ્ય સમયે, પોતાના પુત્રો પર પણ, યથાયોગ્ય દંડ ધારણ કરતા.
1.7.11
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे ।
अहितं चापि पुरुषं न हिंस्युरविदूषकम् ॥ १.७.११ ॥
તેઓ કોષ સંગ્રહમાં અને સેનાના પોષણમાં લાગેલા રહેતા; જે અહિતકારી નથી એવા નિર્દોષ માણસને પણ તેઓ હણતા નહીં.
1.7.12
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः।
शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम् ॥ १.७.१२ ॥
તેઓ વીર, સ્થિર ઉત્સાહી, રાજશાસ્ત્ર આચરનારા અને રાજ્યના શુદ્ધ લોકોના સદા રક્ષક હતા.
1.7.13
ब्रह्मक्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन् ।
सुतीक्ष्णदण्डाः सम्प्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम् ॥ १.७.१३ ॥
બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયોને હાનિ ન પહોંચાડતાં તેમણે કોષ ભર્યો; માણસોનું બળાબળ બરાબર તપાસીને કઠોર દંડ આપ્યો.
1.7.14
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम् ।
नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित् ॥ १.७.१४ ॥
શુદ્ધ, એકનિષ્ઠ અને બધું સારી રીતે જાણનારા તે સૌમાં નગરમાં કે રાષ્ટ્રમાં ક્યાંય જૂઠ બોલનારો માણસ ન હતો.
1.7.15
क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः ।
प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्रं पुरवरं च तत् ॥ १.७.१५ ॥
ત્યાં ક્યાંય પરસ્ત્રીમાં આસક્ત દુષ્ટ માણસ ન હતો. આખું રાષ્ટ્ર અને તે શ્રેષ્ઠ નગર શાંત હતાં.
1.7.16
सुवाससः सुवेशाश्च ते च सर्वे शुचिव्रताः ।
हितार्थाश्च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा ॥ १.७.१६ ॥
તેઓ બધા સારાં વસ્ત્રો અને સુંદર વેશવાળા હતા, શુદ્ધ વ્રત પાળનારા હતા, અને નીતિ-દૃષ્ટિથી જાગૃત રાજાના હિતમાં લાગેલા રહેતા.
1.7.17
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः ।
विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयाः ॥ १.७.१७ ॥
ગુરુ દ્વારા ગુણો માટે સ્વીકારાયેલા, પરાક્રમથી પ્રખ્યાત, પરદેશોમાં પણ જાણીતા, સર્વ રીતે બુદ્ધિનિશ્ચયવાળા.
1.7.18
अभितो गुणवन्तश्च न चासन् गुणवर्जिताः ।
सन्धिविग्रहतत्वज्ञाः प्रकृत्या सम्पदान्विताः ॥ १.७.१८ ॥
તેઓ સર્વ રીતે ગુણવાન હતા, ગુણહીન ન હતા; સંધિ અને વિગ્રહનું તત્ત્વ જાણનારા હતા, અને સ્વભાવથી જ સમૃદ્ધિથી યુક્ત હતા.
1.7.19
मंत्रसंवरणे शक्ताः शक्ताः सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।
नीतिशास्त्रविशेषज्ञाः सततं प्रियवादिनः ॥ १.७.१९ ॥
તેઓ મંત્રણાને ગુપ્ત રાખવામાં સમર્થ હતા, સૂક્ષ્મ બુદ્ધિના કાર્યોમાં સમર્થ હતા, નીતિશાસ્ત્રના વિશેષ જ્ઞાતા હતા અને સદા પ્રિય બોલનારા હતા.
1.7.20
ईदृशैस्तैरमात्यैश्च राजा दशरथोऽनघः ।
उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद् वसुन्धराम् ॥ १.७.२० ॥
આવા અમાત્યોથી યુક્ત, ગુણસંપન્ન, નિષ્કલંક રાજા દશરથે આ પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
1.7.21
अवेक्ष्यमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रक्षयन् ।
प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन् ॥ १.७.२१ ॥
ગુપ્તચરો દ્વારા દેખરેખ રાખતા, ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કરતા, પ્રજાપાલન કરતા અને અધર્મનો ત્યાગ કરતા.
1.7.22
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यः सत्यसंगरः ।
स तत्र पुरुषव्याघ्रः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ १.७.२२ ॥
ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત, ઉદાર અને સત્યપ્રતિજ્ઞ તે પુરુષશ્રેષ્ઠે ત્યાં આ પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
1.7.23
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः ।
मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः ।
स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा ॥ १.७.२३ ॥
તેને પોતાથી શ્રેષ્ઠ કે સમાન શત્રુ મળ્યો નહીં. મિત્રોથી યુક્ત, નમેલા સામંતો સહિત, પોતાના પ્રતાપથી કંટકોનો નાશ કરનાર તે રાજા, સ્વર્ગમાં દેવપતિ ઇન્દ્રની જેમ જગત પર શાસન કરતો હતો.
1.7.24
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहितै निविष्टै-
र्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः ।
स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्त-
स्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥ १.७.२४ ॥
મંત્રણામાં હિતકારી, અનુરક્ત, કુશળ અને સમર્થ એવા તે મંત્રીઓથી ઘેરાયેલો તે રાજા, તેજોમય કિરણોથી ઉદય પામેલા સૂર્યની જેમ દીપ્તિ પામ્યો.