వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.7.1
तस्यामात्या गुणैरासन्विक्ष्वाकोः सुमहात्मनः ।
मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः ॥ १.७.१ ॥
ఇక్ష్వాకు ఆ మహాత్ముని మంత్రులు గుణవంతులు; మంత్రాంగాన్ని, సూచనలను గ్రహించేవారు; ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన, హితమైన పనులలో నిమగ్నులై ఉండేవారు.
1.7.2
अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः ।
शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः ॥ १.७.२ ॥
ఆ వీర రాజుకు ఎనమండుగురు కీర్తిమంతులైన మంత్రులు ఉండేవారు; వారు శుద్ధ చరితులు, నిష్ఠగలవారు, రాజకార్యాలలో ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నులై ఉండేవారు.
1.7.3
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्र्वर्धनः ।
अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित् ॥ १.७.३ ॥
ధృష్టి, జయంతుడు, విజయుడు, సురాష్ట్రుడు, రాష్ట్రవర్ధనుడు, అకోపుడు, ధర్మపాలుడు, ఎనిమిదవవాడు అర్థవేది సుమంత్రుడు.
1.7.4
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ ।
वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे ॥ १.७.४ ॥
ఆయనకు ఇష్టులైన ఇద్దరు ఋత్విజులు ఉండేవారు; వారు ఋషులలో ఉత్తములు — వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు; ఇతరులు కూడా మంత్రులుగా ఉండేవారు.
1.7.5
सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः ।
मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः ॥ १.७.५ ॥
సుయజ్ఞుడు, జాబాలి, కాశ్యపుడు, గౌతముడు; దీర్ఘాయువైన మార్కండేయుడు, ద్విజుడైన కాత్యాయనుడు కూడా.
1.7.6
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः ।
विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः ॥ १.७.६ ॥
ఈ బ్రహ్మర్షులతో పాటు అతని పురోహితులు ఎల్లప్పుడూ ఉండేవారు; వారు విద్యతో వినయులు, లజ్జాశీలురు, నైపుణ్యం కలవారు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవారు.
1.7.7
श्रीमन्तश्च महात्मानः शास्त्रज्ञा दृढविक्रमाः ।
कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः ॥ १.७.७ ॥
వారు శ్రీమంతులు, మహాత్ములు, శాస్త్రజ్ఞులు, దృఢ పరాక్రమం గలవారు, కీర్తిమంతులు, అప్రమత్తులు, ఆజ్ఞను యథావిధిగా పాటించువారు.
1.7.8
तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः ।
क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः ॥ १.७.८ ॥
వారు తేజస్సు, క్షమ, కీర్తిని పొందినవారు; చిరునవ్వుతో ముందుగా మాట్లాడువారు; కోపంతోగాని, కోరిక లేక ధనం కోసంగాని అబద్ధపు మాట ఎన్నడూ పలకరు.
1.7.9
तेषामविदितं किंचित् स्वेषु नास्ति परेषु वा ।
क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम् ॥ १.७.९ ॥
వారికి తమవారిలోనూ, ఇతరులలోనూ ఏదీ తెలియకుండా లేదు; జరుగుతున్నది, జరిగినది, గూఢచారుల ద్వారా చేయదలచినది కూడా వారికి తెలిసేది.
1.7.10
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः ।
प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि ॥ १.७.१० ॥
వారు వ్యవహారాలలో నైపుణ్యం కలవారు, స్నేహంలో పరీక్షింపబడినవారు; తగిన సమయంలో శిక్షను, తమ కుమారులపై కూడా, యథోచితంగా విధిస్తారు.
1.7.11
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे ।
अहितं चापि पुरुषं न हिंस्युरविदूषकम् ॥ १.७.११ ॥
వారు ఖజానా సేకరణలోనూ సైన్యాన్ని పోషించడంలోనూ నిమగ్నులై ఉండేవారు; హాని చేయని, నిందలేని మనిషిని కూడా వారు హింసించేవారు కాదు.
1.7.12
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः।
शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम् ॥ १.७.१२ ॥
వారు వీరులు, స్థిరమైన ఉత్సాహం కలవారు; రాజనీతిశాస్త్రాన్ని ఆచరించువారు; తమ రాజ్యంలో నివసించే పవిత్రులను ఎల్లప్పుడూ రక్షించువారు.
1.7.13
ब्रह्मक्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन् ।
सुतीक्ष्णदण्डाः सम्प्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम् ॥ १.७.१३ ॥
బ్రాహ్మణులను, క్షత్రియులను హింసించకుండా వారు కోశాగారాన్ని నింపారు; మనుషుల బలాబలాలను పరిశీలించి కఠినమైన దండనను విధించారు.
1.7.14
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम् ।
नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित् ॥ १.७.१४ ॥
పవిత్రులు, ఏకాగ్రబుద్ధి కలవారు, అన్నీ బాగా తెలిసినవారు అయిన వారందరిలో, నగరంలోనూ రాజ్యంలోనూ ఎక్కడా అబద్ధం చెప్పే మనిషి లేడు.
1.7.15
क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः ।
प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्रं पुरवरं च तत् ॥ १.७.१५ ॥
అక్కడ ఎక్కడా పరస్త్రీపై కోరిక కలిగిన దుష్టుడైన మనిషి లేడు. ఆ రాజ్యమంతా, ఆ శ్రేష్ఠ నగరమూ ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి.
1.7.16
सुवाससः सुवेशाश्च ते च सर्वे शुचिव्रताः ।
हितार्थाश्च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा ॥ १.७.१६ ॥
వారందరూ మంచి వస్త్రాలు, మంచి వేషం కలవారు; పవిత్ర వ్రతం పాటించేవారు; నీతి దృష్టితో జాగరూకుడైన రాజు హితంలో నిమగ్నమై ఉండేవారు.
1.7.17
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः ।
विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयाः ॥ १.७.१७ ॥
గురువు చేత గుణాలకై మెచ్చబడినవారు, పరాక్రమంతో ప్రసిద్ధులు, పరదేశాల్లోనూ తెలిసినవారు, అన్ని విధాలుగా బుద్ధి నిశ్చయం కలవారు.
1.7.18
अभितो गुणवन्तश्च न चासन् गुणवर्जिताः ।
सन्धिविग्रहतत्वज्ञाः प्रकृत्या सम्पदान्विताः ॥ १.७.१८ ॥
అన్ని విధాలుగా వారు గుణవంతులు, గుణహీనులు కాదు; సంధి, విగ్రహాల తత్త్వం తెలిసినవారు; స్వభావంగానే సంపదతో కూడినవారు.
1.7.19
मंत्रसंवरणे शक्ताः शक्ताः सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।
नीतिशास्त्रविशेषज्ञाः सततं प्रियवादिनः ॥ १.७.१९ ॥
వారు మంత్రాంతరణను రహస్యంగా ఉంచడంలో సమర్థులు, సూక్ష్మ బుద్ధి విషయాల్లో సమర్థులు, నీతిశాస్త్ర ప్రత్యేకాంశాలలో నిపుణులు, ఎల్లప్పుడూ ప్రియంగా మాట్లాడేవారు.
1.7.20
ईदृशैस्तैरमात्यैश्च राजा दशरथोऽनघः ।
उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद् वसुन्धराम् ॥ १.७.२० ॥
ఇటువంటి మంత్రులతో కూడినవాడు, గుణసంపన్నుడు, నిర్దోషుడైన రాజు దశరథుడు ఈ భూమిని పాలించాడు.
1.7.21
अवेक्ष्यमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रक्षयन् ।
प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन् ॥ १.७.२१ ॥
గూఢచారుల ద్వారా గమనిస్తూ, ధర్మంతో ప్రజలను రక్షిస్తూ, ప్రజల పాలనను చేస్తూ, అధర్మాన్ని విడిచిపెడుతూ.
1.7.22
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यः सत्यसंगरः ।
स तत्र पुरुषव्याघ्रः शशास पृथिवीमिमाम् ॥ १.७.२२ ॥
మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు, ఉదారుడు, సత్యప్రతిజ్ఞుడు అయిన ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు ఇక్కడ ఈ భూమిని పాలించాడు.
1.7.23
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः ।
मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः ।
स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा ॥ १.७.२३ ॥
తనకన్నా గొప్పవాడు గాని సమానుడు గాని శత్రువు అతనికి దొరకలేదు. మిత్రులతో కూడి, సామంతులను వంగి నిలిపి, తన ప్రతాపంతో ముళ్లులను నశింపజేసిన ఆ రాజు, దివిలో దేవపతి ఇంద్రుడు వలె జగత్తును పాలించాడు.
1.7.24
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहितै निविष्टै-
र्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः ।
स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्त-
स्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥ १.७.२४ ॥
మంత్రాంతరణలో హితులు, అనురక్తులు, కుశలులు, సమర్థులు అయిన ఆ మంత్రులచే చుట్టబడిన ఆ రాజు, తేజోమయ కిరణాలతో ఉదయించిన సూర్యుని వలె ప్రకాశాన్ని పొందాడు.