ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम्।
तस्मिंस्तु दिवसे वीरो युधाजित् समुपेयिवान् ॥ १.७३.१ ॥
ଯେଉଁ ଦିନ ରାଜା ଉତ୍ତମ ଗୋଦାନ କଲେ, ସେହି ଦିନ ବୀର ଯୁଧାଜିତ୍ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.73.2
पुत्रः केकयराजस्य साक्षाद्भरतमातुलः।
दृष्ट्वा पृष्ट्वा च कुशलं राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.७३.२ ॥
କେକୟ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭରତଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ମାମୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ କୁଶଳ ପଚାରି ଏହା କହିଲେ।
1.73.3
केकयाधिपती राजा स्नेहात् कुशलमब्रवीत्।
येषां कुशलकामोऽसि तेषां सम्प्रत्यनामयम् ॥ १.७३.३ ॥
କେକୟାଧିପତି ରାଜା ସ୍ନେହରେ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ — ଆପଣ ଯାହାଙ୍କ କୁଶଳ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି।
1.73.4
स्वस्रीयं मम राजेन्द्र द्रष्टुकामो महीपतिः।
तदर्थमुपयातोऽहमयोध्यां रघुनन्दन ॥ १.७३.४ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମୋ ଭାଗିନେୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛି, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
1.73.5
श्रुत्वा त्वहमयोध्यायां विवाहार्थं तवात्मजान्।
मिथिलामुपयातांस्तु त्वया सह महीपते ॥ १.७३.५ ॥
ହେ ମହୀପତି! ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ବିବାହ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ମିଥିଲା ଯାଇଛନ୍ତି।
1.73.6
त्वरयाभ्युपयातोऽहं द्रष्टुकामः स्वसुः सुतम्।
अथ राजा दशरथः प्रियातिथिमुपस्थितम् ॥ १.७३.६ ॥
ମୋ ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି। ତା'ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ।
1.73.7
दृष्ट्वा परमसत्कारैः पूजनार्हमपूजयत्।
ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभिः ॥ १.७३.७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜନୀୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ। ତା'ପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ରାତ୍ରି ସେଠାରେ ରହିଲେ।
1.73.8
प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि तत्त्ववित् ।
ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत् ॥ १.७३.८ ॥
ପ୍ରଭାତରେ ପୁନର୍ବାର ଉଠି, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ସେ ନିତ୍ୟକର୍ମ କରି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯଜ୍ଞବାଟିକାକୁ ଆସିଲେ।
1.73.9
युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितैः।
भ्रातृभिः सहितो रामः कृतकौतुकमंगलः ॥ १.७३.९ ॥
ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବିଜୟ କାଳରେ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ରାମ, ମଙ୍ଗଳ-କୌତୁକ ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି (ଆସିଲେ)।
1.73.10
वसिष्ठं पुरतः कृत्वा महर्षीनपरानपि।
वसिष्ठो भगवानेत्य वैदेहमिदमब्रवीत् ॥ १.७३.१० ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇ, ଭଗବାନ ବଶିଷ୍ଠ ବୈଦେହ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଏହା କହିଲେ।
1.73.11
राजा दशरथो राजन् कृतकौतुकमंगलैः।
पुत्रैर्नरवरश्रेष्ठो दातारमभिकाङ्क्षते ॥ १.७३.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ମଙ୍ଗଳ-କୌତୁକ ସମ୍ପନ୍ନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ଦଶରଥ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
1.73.12
दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां सर्वार्थाः सम्भवन्ति हि।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व कृत्वा वैवाह्यमुत्तमम् ॥ १.७३.१२ ॥
ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ତୁମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଉତ୍ତମ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କର।
1.73.13
इत्युक्तः परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित् ॥ १.७३.१३ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ଏହା କହିବାରୁ, ପରମ ଉଦାର, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞ (ଜନକ) ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.73.14
कः स्थितः प्रतिहारो मे कस्याज्ञां सम्प्रतीक्षते।
स्वगृहे को विचारोऽस्ति यथा राज्यमिदं तव ॥ १.७३.१४ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରପାଳ କେଉଁଠି ଠିଆ ହୋଇଛି? ସେ କାହାର ଆଜ୍ଞାର ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି? ନିଜ ଘରେ କ'ଣ ବିଚାର? ଏ ରାଜ୍ୟ ଯେମିତି ଆପଣଙ୍କର।
1.73.15
कृतकौतुकसर्वस्वा वेदिमूलमुपागताः।
मम कन्या मुनिश्रेष्ठ दीप्ता बह्नेरिवार्चिषः ॥ १.७३.१५ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୋ ଝିଅମାନେ ବେଦିର ମୂଳରେ ଆସିଛନ୍ତି।
1.73.16
सद्योऽहं त्वत्प्रतीक्षोऽस्मि वेद्यामस्यां प्रतिष्ठितः।
अविघ्नं क्रियतां सर्वं किमर्थं हि विलम्ब्यते ॥ १.७३.१६ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଏହି ବେଦିରେ ତୁରନ୍ତ ବସିଛି। ସବୁ ବିଘ୍ନହୀନ ଭାବେ ହେଉ; ଏତେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି?
1.73.17
तद् वाक्यं जनकेनोक्तं श्रुत्वा दशरथस्तदा।
प्रवेशयामास सुतान् सर्वानृषिगणानपि ॥ १.७३.१७ ॥
ଜନକଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ତେବେ ନିଜ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭିତରକୁ ପଠାଇଲେ।
1.73.18
ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।
कारयस्व ऋषे सर्वामृषिभिः सह धार्मिक ॥ १.७३.१८ ॥
ତା'ପରେ ବିଦେହମାନଙ୍କର ରାଜା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: ହେ ଋଷି, ହେ ଧାର୍ମିକ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସବୁ କରାନ୍ତୁ।
1.73.19
रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं प्रभो।
तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.७३.१९ ॥
ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ରାମଙ୍କ ବୈବାହିକ କ୍ରିୟା, ହେ ପ୍ରଭୋ! 'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କୁ (କହିଲେ)।
1.73.20
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।
प्रपामध्ये तु विधिवद् वेदिं कृत्वा महातपाः ॥ १.७३.२० ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଧାର୍ମିକ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପ୍ରପା ମଧ୍ୟରେ ବିଧିବତ୍ ବେଦି ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ମହାତପସ୍ୱୀ (ବଶିଷ୍ଠ)।
1.73.21
अलंचकार तां वेदिं गन्धपुष्पैः समन्ततः।
सुवर्णपालिकाभिश्च चित्रकुम्भैश्च साङ्कुरैः ॥ १.७३.२१ ॥
ସେହି ବେଦିକୁ ଚାରିପାଖରେ ସୁଗନ୍ଧି ପୁଷ୍ପ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଅଙ୍କୁରଯୁକ୍ତ ଚିତ୍ରିତ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇଲେ।
1.73.22
अङ्कुराढ्यैः शरावैश्च धूपपात्रैः सधूपकैः।
शङ्खपात्रैः स्रुवैः स्रग्भिः पात्रैरर्घ्यादिपूजितैः ॥ १.७३.२२ ॥
ଅଙ୍କୁରଭରା ସରାବ, ଧୂପପାତ୍ର ଓ ଧୂପ, ଶଙ୍ଖପାତ୍ର, ସ୍ରୁବ, ମାଳା ଓ ଅର୍ଘ୍ୟାଦିରେ ପୂଜିତ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା (ସଜାଇଲେ)।
1.73.23
लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरपि संस्कृतैः।
दर्भैः समैः समास्तीर्य विधिवन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ १.७३.२३ ॥
ଲାଜାପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଓ ବିଧିବତ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା, ସମାନ ଦର୍ଭ ବିଛାଇ, ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ବିଧିବତ୍ (ସଜାଇଲେ)।
1.73.24
अग्निमाधाय तं वेद्यां विधिमन्त्रपुरस्कृतम्।
जुहावाग्नौ महातेजा वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.७३.२४ ॥
ବେଦି ଉପରେ ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ରସହ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ।
1.73.25
ततः सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।
समक्षमग्नेः संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा ॥ १.७३.२५ ॥
ତା'ପରେ ସର୍ବାଭରଣରେ ଭୂଷିତା ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେତେବେଳେ ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା।
1.73.26
अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।
इयं सीता मम सुता सहधर्मचरी तव ॥ १.७३.२६ ॥
କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବର୍ଦ୍ଧନକାରୀଙ୍କୁ ରାଜା ଜନକ କହିଲେ: "ଏ ମୋ କନ୍ୟା ସୀତା, ତୁମ ଧର୍ମସହଚରୀ।
1.73.27
प्रतीच्छ चैनां भद्रं ते पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
पतिव्रता महाभागा छायेवानुगता सदा ॥ १.७३.२७ ॥
ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ନିଜ ହାତରେ ଏହାର ହାତ ଧର। ପତିବ୍ରତା, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଏ ଛାୟା ପରି ସଦା ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବ।
1.73.28
इत्युक्त्वा प्राक्षिपद् राजा मन्त्रपूतं जलं तदा।
साधुसाध्विति देवानामृषीणां वदतां तदा ॥ १.७३.२८ ॥
ଏହା କହି ରାଜା ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ସେତେବେଳେ ଢାଳିଲେ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସେତେବେଳେ "ସାଧୁ, ସାଧୁ" କହୁଥିଲେ।
1.73.29
देवदुन्दुभिनिर्घोषः पुष्पवर्षो महानभूत्।
एवं दत्त्वा सुतां सीतां मन्त्रोदकपुरस्कृताम् ॥ १.७३.२९ ॥
ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ନିର୍ଘୋଷ ଓ ମହାନ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ହେଲା। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରଜଳରେ ସମ୍ମାନିତା କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି।
1.73.30
अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुतः।
लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया ॥ १.७३.३० ॥
ହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ଜନକ କହିଲେ: "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆସ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତା ଊର୍ମିଳାକୁ (ଗ୍ରହଣ କର)।
1.73.31
प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व मा भूत् कालस्य पर्ययः।
तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत ॥ १.७३.३१ ॥
ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହାତ ସ୍ୱୀକାର କରି ଧରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଜନକ ଭରତଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ କଥା ହେଲେ।
1.73.32
गृहाण पाणिं माण्डव्याः पाणिना रघुनन्दन।
शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीन्मिथिलेश्वरः ॥ १.७३.३२ ॥
ରଘୁନନ୍ଦନ, ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କ ହାତ ନିଜ ହାତରେ ଧର। ପରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମିଥିଲେଶ୍ୱର ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
1.73.33
श्रुतकीर्तेर्महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
सर्वे भवन्तः सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रताः ॥ १.७३.३३ ॥
ମହାବାହୁ, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ ହାତ ନିଜ ହାତରେ ଧର। ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ପାଳନକାରୀ।
1.73.34
पत्नीभिः सन्तु काकुत्स्था मा भूत् कालस्य पर्ययः।
जनकस्य वचः श्रुत्वा पाणीन् पाणिभिरस्पृशन् ॥ १.७३.३४ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀୟମାନେ ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତୁ, ସମୟ ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ। ଜନକଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ହାତରେ ହାତ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
1.73.35
चत्वारस्ते चतसॄणां वसिष्ठस्य मते स्थिताः।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा वेदिं राजानमेव च ॥ १.७३.३५ ॥
ସେହି ଚାରିଜଣ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଚାରି ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେଲେ; ଅଗ୍ନି, ବେଦି ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି।
1.73.36
ऋषींश्चापि महात्मानः सहभार्या रघूद्वहाः।
यथोक्तेन ततश्चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम् ॥ १.७३.३६ ॥
ମହାତ୍ମା ରଘୁବଂଶୀୟମାନେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ କହିଥିବା ପରି ବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।
1.73.37
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात् सुभास्वरा।
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ १.७३.३७ ॥
ଆକାଶରୁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହା ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଘୋଷ ଓ ଗୀତବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ସହିତ।
1.73.38
ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा गन्धर्वाश्च जगुः कलम्।
विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत ॥ १.७३.३८ ॥
ଅପ୍ସରା ସମୂହ ନାଚିଲେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁରରେ ଗାଇଲେ; ରଘୁବଂଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ବିବାହରେ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା।
1.73.39
ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते।
त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्या महौजसः ॥ १.७३.३९ ॥
ଏହିପରି ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ, ବାଦ୍ୟର ଘୋଷରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇ, ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
1.73.40
अथोपकार्यं जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दनाः।
राजाप्यनुययौ पश्यन् सर्षिसङ्घः सबान्धवः ॥ १.७३.४० ॥
ତା'ପରେ ରଘୁନନ୍ଦନମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ନିବାସ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ଋଷିସମୂହ ଓ ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ସହିତ ଦେଖି ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।